Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen 2014

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gemeenteraadsverkiezingen 2014
Het uitbrengen van een stem via een stembiljet en met het rode potlood tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart 2014 in Wolfheze (gemeente Renkum).
Het uitbrengen van een stem via een stembiljet en met het rode potlood tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 19 maart 2014 in Wolfheze (gemeente Renkum).
Datum 19 maart 2014
Land Vlag van Nederland Nederland
Opkomst 53,8%
Opvolging verkiezingen
2010     2018 →
Portaal  Portaalicoon   Politiek

De Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen in 2014 betroffen de reguliere gemeenteraadsverkiezingen - in het grootste deel van Nederland - op 19 maart 2014.

In een beperkt aantal gemeenten die bij een herindelingsprocedure betrokken waren, werden de verkiezingen gehouden op 19 november 2014.

Organisatie[bewerken]

In 2007 werd besloten tot een verbod op het gebruik van de stemmachines, omdat het stemgeheim niet kon worden gewaarborgd en transparantie en betrouwbaarheid in het geding waren. Bij deze verkiezingen werd daarom gebruik gemaakt van stembiljetten en het rode potlood. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken doet onderzoek naar herinvoering van de stemmachine, maar in 2014 was daar nog geen sprake van.

Gemeenten[bewerken]

Op 1 januari 2014 waren er 406 gemeenten, inclusief de drie openbare lichamen in Caribisch Nederland. Een aantal gemeenten was recent gefuseerd en naar verwachting zal per 1 januari 2015 nog een aantal gemeenten fuseren. Als gevolg hiervan werden in 19 gemeenten geen verkiezingen gehouden; deze waren al eerder gehouden of kwamen later.

Zie het artikel Zie Gemeentelijke herindeling in Nederland voor een overzicht.

Caribisch Nederland[bewerken]

De openbare lichamen Bonaire, Saba en Sint Eustatius (Caribisch Nederland) functioneren als bijzondere gemeenten binnen Nederland. De eilandsraadsverkiezingen vinden echter tegelijk met de Provinciale Statenverkiezingen van 2015 plaats.

Gemeenteraadsverkiezingen op 19 maart 2014[bewerken]

Oorspronkelijk zouden de reguliere verkiezingen twee weken eerder, op 5 maart 2014, hebben plaatsgevonden, maar omdat deze datum samenviel met Aswoensdag werd de Kieswet gewijzigd om een verplaatsing mogelijk te maken.[1][2]

Landelijke uitslagen[bewerken]

Naam partij  % stemmen  % zetels aantal zetels
Lokale partijen 29,7% 33,3% 2.807
Christen-Democratisch Appèl (CDA) 14,3% 17,7% 1.495
Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) 11,9% 12,7% 1.075
Democraten 66 (D66) 11,8% 9,6% 809
Partij van de Arbeid (PvdA) 10,2% 9,5% 799
Socialistische Partij (SP) 6,5% 5,2% 443
combinatie ChristenUnie-Staatkundig Gereformeerde Partij (CU-SGP) 7,0% 7,8% 663
GroenLinks (GL) 5,2% 4,0% 335
Partij voor de Vrijheid (PVV) 0,2% 0,2% 16
Partij voor de Dieren (PvdD) 0,1% 0,1% 12
Totalen - 100,00% 8.454

Zetelverdeling in de grote steden[bewerken]

De gemeenteraden van de tien grootste gemeenten zien er sinds 2014 als volgt uit:

Gemeenteraadszetels
Gemeente Inwoners CDA CU-SGP D66 GL PvdA PvdD PVV SP VVD Lokaal Totaal
Amsterdam 811.000 1 - 14 6 10 1 - 6 6 1 45
Rotterdam 618.000 3 1 6 2 8 1 - 5 3 16 45
Den Haag 509.000 3 1 8 2 6 1 7 2 4 11 45
Utrecht 329.000 3 2 13 9 5 1 - 4 5 3 45
Eindhoven 221.000 4 1 7 4 8 - - 7 6 8 45
Tilburg 210.000 5 - 9 4 5 - - 6 5 11 45
Groningen 198.000 3 2 9 4 6 1 - 6 3 5 39
Almere 196.000 2 1 6 2 5 - 9 4 5 5 39
Breda 180.000 6 - 8 3 4 - - 6 8 4 39
Nijmegen 168.000 2 - 7 8 4 - - 8 4 6 39
  • Inwoners in duizendtallen per 1 januari 2014.
  • Van de 16 lokale zetels in Rotterdam gaan er 14 naar Leefbaar Rotterdam.

Volksraadplegingen[bewerken]

In de gemeenten Dalfsen en Haren werd tegelijk met gemeenteraadsverkiezingen een volksraadpleging gehouden. In Haren betrof dit de op handen zijnde gemeentelijke herindeling in de provincie Groningen. In november 2013 nam de gemeenteraad een voorlopig besluit voor een herindeling met de gemeenten Groningen en Ten Boer, waarna in januari besloten werd dat burgers tegelijk met de gemeenteraadsverkiezingen mochten aangeven of zij het eens of oneens waren met dat besluit. Bij een opkomst van 74,5% sprak 74,1% van de bevolking zich uit tegen de voorgenomen samenwerking. De uitkomst is een niet-bindend advies voor de nieuwe raad.[3]

Partijen[bewerken]

  • Voor het eerst in de geschiedenis van Nederlands oudste politieke partij, de SGP, stelde een vrouw zich kandidaat voor een zetel. Het betrof Lilian Janse-van der Weele, die in Vlissingen tot lijsttrekker was gekozen. Dit werd mogelijk door een wijziging in het vrouwenstandpunt van de partij in maart 2013. Janse-van der Weele werd inderdaad gekozen.
  • De in de Tweede Kamer vertegenwoordigde partij 50Plus had aangegeven niet aan deze verkiezingen mee te doen. Als reactie hierop werd de beweging Ouderen Politiek Actief (OPA) opgericht, om lokale seniorenpartijen onder één paraplu te brengen. De partij deed in 41 gemeenten mee en behaalde 25 zetels in 18 gemeenten.
  • Tijdens de uitslagenavond sprak PVV-leider Wilders in Den Haag een café vol aanhangers toe, waarbij hij ze vroeg of ze meer of minder Marokkanen wilden in die stad, en in Nederland. Het publiek scandeerde 'Minder!', waarop Wilders antwoordde: 'Dan gaan we dat regelen'. Behalve dat deze gebeurtenis zowel landelijk als internationaal veel ophef veroorzaakte, stapten diverse volksvertegenwoordigers van de PVV naar aanleiding van Wilders' uitspraken uit de partij. Het betrof hier de Kamerleden Roland van Vliet en Joram van Klaveren en diverse PVV-fractieleden in gemeenten en provinciale staten, alsmede Europarlementariër Laurence Stassen.[4]

Eed of belofte[bewerken]

Van de geïnstalleerde raadsleden heeft 57 procent de belofte afgelegd en 43 procent de eed. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2010 bedroegen deze percentages nog 55 respectievelijk 45. SGP-raadsleden blijken in alle gevallen de eed te hebben afgelegd, bij de ChristenUnie op één na ook iedereen en bij het CDA ruim negentig procent. Bij de niet-christelijke partijen zijn de meeste eedafleggers bij de VVD te vinden en de minste bij de SP, op de voet gevolgd door GroenLinks. Slechts in één gemeente kozen alle raadsleden voor óf de belofte óf de eed: de 17 raadsleden van de gemeente Urk kozen allemaal voor de eed.[5]

Gemeenteraadsverkiezingen op 19 november 2014[bewerken]

In een aantal gemeenten werd in maart 2014 geen verkiezing gehouden omdat de gemeente betrokken was bij een herindelingsoperatie. In deze gemeenten werden op 19 november 2014 gemeenteraadsverkiezingen gehouden.[6]

De herindeling van de volgende gemeenten wordt op 1 januari 2015 doorgevoerd:

Bronnen, noten en/of referenties
  1. 'Eerste Kamer stemt in met wijzigingen Kieswet', Kiesraad 2 juli 2013.
  2. Artikel A5, onderdeel E van de Wet tot wijziging van de Kieswet houdende maatregelen om het eenvoudiger te maken voor Nederlanders in het buitenland om hun stem uit te brengen, wijziging van de wijze van inlevering van de kandidatenlijsten, aanpassing van de datum van kandidaatstelling en stemming, alsmede regeling van andere onderwerpen.
  3. Meerderheid in Haren tegen samenwerking, RTV Noord, 20 maart 2014
  4. PVV explodeert: dertien politici breken met partij, de Volkskrant, 21 maart 2014
  5. Meer raadsleden leggen belofte af, Reformatorisch Dagblad, 1 juli 2014
  6. Herindelingsverkiezingen Alkmaar, Nissewaard, Groesbeek, Krimpenerwaard, 's-Hertogenbosch en Oss op www.kiesraad.nl