Nederlandse oorlogen en slagen vanaf 1560

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Deze lijst geeft een overzicht van de Nederlandse oorlogen en slagen vanaf 1560.

Inhoud

1560 - 1700[bewerken]

Leidens ontzet door Otto van Veen. Na een Spaans beleg op de stad van ruim een jaar werd Leiden in oktober 1574 eindelijk bevrijd. De hongersnood en schaarste hadden hun tol geëist, maar de spirit was nooit gebroken, mede door de standvastigheid van de burgemeester Pieter Adriaansz. van der Werff.
Een prent van de slag door Frans Hogenberg. De Slag op de Mookerheide vond plaats op 14 april 1574 tussen het Spaanse leger onder Sancho d'Avila en Bernardino de Mendoza enerzijds, en huurtroepen onder Lodewijk en Hendrik van Nassau anderzijds.
Kenau Simonsdochter Hasselaer met haar vrouwenleger.
Simon Stevin. Akademisch Historisch Museum, Universiteit Leiden. Stevin was een Wiskundige en ingenieur, hij was een pionier op het gebied van vestingbouw.
Maurits van Oranje te paard tijdens de slag bij Nieuwpoort 1600. Maurits behaalde diverse militaire successen tijdens de Tachtigjarige Oorlog, en bereikte dus op dit gebied wat zijn vader niet was gelukt tijdens de Nederlandse opstand.
Zeeslag bij Gibraltar 1607. Was een verrassingsaanval van de Nederlandse vloot op de verankerde Spaanse vloot. De voltallige Spaanse Armada werd vernietigd in de aanval, Nederland verloor 100 man bij het gevecht, waar Spanje maar liefst 4000 manschappen verloor.
Peter Ernst I van Mansfeld Was landvoogd van de Nederlanden van 1592 tot 1594, en tevens legeraanvoerder.
Ernst Casimir van Nassau-Dietz, Frederik Hendriks voornaamste onderbevelhebber. Hij was een uitstekend militair leider tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Zo diende hij onder Maurits bij belegeringen van diverse steden. (Wybrand de Geest)
De verovering van Hulst in 1645 geschilderd door Hendrick de Meijer. Het Beleg van Hulst eindigde in een bloedbad voor de Spaanse bezetter. Met een gigantische overmacht drong Frederik Hendrik de stad binnen en veroverde het op de Spanjaarden.
Willem van Nassau, heer van de Lek sneuvelt voor Grol in 1627. Hij was een buitenechtelijke zoon van Maurits en werd bevelvoerder in het Nederlandse leger. Jacobus van Dijck.
Filips II van Spanje Heer der Nederlanden Onder zijn bewind bereikte Spanje het hoogtepunt van zijn macht, maar hij kon niet verhinderen dat de Nederlandse Opstand uiteindelijk succesvol werd.
Standbeeld van Piet Hein in Delfshaven. Piet Hein was een Nederlands Admiraal die faam verwierf door zijn aandeel in de Tachtigjarige Oorlog, en de Portugees-Nederlandse oorlog. Zijn bekendste wapenfeit was: Slag in de baai van Matanzas 1628, waar hij de zilvervloot op de Spanjaarden veroverde. Dit bracht de Spanjaarden ernstige schade toe, en zorgde mede voor een definitieve omslag van de oorlog in Nederlandse voordeel. Hij werd thuis als held onthaald.
De Slag op het Slaak 1631 eindigde in een verpletterende nederlaag voor de Spaanse vloot. De Schelde bleef sindsdien in Nederlandse handen.

Tachtigjarige Oorlog (1568-1648)[bewerken]

Willem van Oranje in 1580 Willem van Oranje (zie ook Lijst van gevechten in de Tachtigjarige Oorlog)

Prins Maurits Maurits van Oranje

Frederik Hendrik Frederik Hendrik van Oranje

Portugees-Nederlandse oorlog 1588-1662[bewerken]

Slag bij Guarapes 1648. Tot twee maal toe wist een Nederlandse overmacht Guarapes (Brazilië) niet te veroveren, op de Portugezen, en hun inheemse bondgenoten.

Johan Maurits van Nassau-Siegen Johan Maurits van Nassau-Siegen

Piet Hein Lied: Heb je wel gehoord van de zilveren vloot, De zilveren vloot van Spanje? Die had er veel Spaanse matten aan boord, En appeltjes van Oranje. Piet Hein!, Piet Hein!, Piet Hein, zijn naam is klein, Zijn daden benne groot, Zijn daden benne groot: Hij heeft gewonnen de Zilveren Vloot, die heeft gewonnen, gewonnen de Zilveren Vloot. die heeft gewonnen de Zilvervloot.

Oorlog van Kieft 1643-1645[bewerken]

Eerste Engels-Nederlandse Oorlog 1652-1654[bewerken]

De Slag bij Livorno 1652 was een beslissende zeeslag in de Eerste Engels-Nederlandse Oorlog. Nederland heroverde hiermee het monopolie over de Middellandse zee. Jan van Galen raakte ernstig gewond in deze zeeslag, en overleed een week later. Hier leit in t'Graf van Eer den dapperen Van Galen, Die eerst ging buit op buit Kastiliën afhalen, En, met een Leeuwenhert, nabij 't Toskaensche strant, De Britten heeft verjaegt, verovert en verbrandt.

Maarten Harpertszoon Tromp.jpg Maarten Harpertszoon Tromp

Driehonderdvijfendertigjarige Oorlog 1651-1986[bewerken]

Slag in de Sont 1658. Beslissende Deens-Nederlandse overwinning, ontzetting van de Deense hoofdstad Kopenhagen en het behouden van de Oostzeehandel. Viceadmiraal Witte de With, commandant van de voorhoede, raakte door musketvuur dodelijk gewond toen zijn vlaggenschip De Brederode aan de grond liep.

Zweeds-Nederlandse Oorlog 1657-1660[bewerken]

Baron Jacob van Wassenaer Obdam, circa 1660, door Abraham Westerveld; Van Wassenaer heeft het lint van de Orde van de (Witte) Olifant om de nek; op de achtergrond is de Slag in de Sont afgebeeld Jacob van Wassenaer Obdam

Esopus-oorlogen 1659-1664[bewerken]

Tocht naar Chatham 1667 (Jan van Leyden).De Raid on the Medway was een grootscheepse Nederlandse aanval op de Engelse vloot in de havens van Chatham en Plymouth. Het was de grootste maritieme nederlaag die Engeland ooit leed, en daarmee ook de grootste maritieme overwinning die Nederland ooit behaalde. Nederland verloor slechts 50 mariniers in de aanval, waar de Engelse verliezen ontelbaar waren. Bijna de volledige Engelse vloot ging ten onder, en het vlaggenschip de Royal Charles werd als troffee meegenomen naar Nederland.

Tweede Engels-Nederlandse Oorlog 1665-1667[bewerken]

Cornelis Tromp, door Peter Lely geschilderd in 1675 Cornelis Tromp

Slag bij Kijkduin 1673'. Willem van de Velde de Jonge. Het was de laatste grote zeeslag in de Derde Engels-Nederlandse oorlog. Het was een kolossaal treffen tussen Nederlandse en een overmacht aan Engelse schepen. Het eindigde in een Nederlandse overwinning.

Derde Engels-Nederlandse Oorlog 1672-1674[bewerken]

Bol, Michiel de Ruyter.jpg Michiel de Ruyter

Lodewijk XIV 12 juni 1672. Het Franse leger trok Nederland binnen wat leidde tot de Hollandse Oorlog. De Fransen zouden tot Utrecht komen, maar strandden uiteindelijk op de Hollandse Waterlinie.

Hollandse Oorlog 1672 - 1679[bewerken]

Willem III Willem III van Oranje

Beleg van Groningen in Rampjaar 1672. De prins-bisschop van Münster meende aanspraak op de gebieden in en om Groningen te kunnen maken omdat deze ooit tot zijn bisdom hadden behoord. De jonge Nederlandse Republiek werd in 1672 van alle kanten aangevallen en zo zag hij zijn kans schoon het "onbeschermde" noorden aan te vallen om zijn aanspraken hard te maken.
De Ruyters kist onder het praalgraf in de Nieuwe Kerk. Michiel de Ruyter, misschien wel de meest succesvolle Nederlandse krijgsheld ooit. Hij overleed een week na de Slag bij Agosta 1676, aan de gevolgen van wondkoorts. De Ruyter zelf wist waarschijnlijk al dat dit zijn laatste tocht zou worden, blijkend uit zijn beroemde woorden voorafgaand aan de reis. De Heeren hebben mij niet te verzoeken, maar te gebieden, en al wierd mij bevoolen ’s Lands vlagh op een enkel schip te voeren, ik zou daarmee t’zee gaan en daar de Heeren Staten hunne vlag betrouwen, zal ik mijn leven waagen. Bestevaer is 69 jaar geworden.
De Slag aan de Boyne (Ierland) 1690. Frederik van Schomberg, legeraanvoerder onder Willem III sneuvelde in de veldslag. De zege van Willem wordt in Noord-Ierland jaarlijks herdacht op 12 juli. zie ook Oranjemars.

Glorious Revolution 1680-1689[bewerken]

Willem III, als koning van Engeland, Schotland en Ierland. Willem III van Oranje

Beleg van Mons 1691. De territoriale expansie drift van Lodewijk XIV zorgde in 1688 voor een nieuwe oorlog die gedeeltelijk op Nederlandse grondgebied werd uitgevochten. Nederland maakte deel uit van de Grote Alliantie. Uiteindelijk zou de oorlog weinig veranderingen opleveren, het conflict bleef min of meer onbeslist.

Negenjarige Oorlog 1688-1697[bewerken]

Georg Friedrich von Waldeck.gif George Frederik van Waldeck-Eisenberg

1700 - 1815[bewerken]

Slag bij Malplaquet 1709, Spaanse Successieoorlog. De slag werd uiteindelijk gewonnen door de geallieerden, maar beide zijden hadden zware verliezen geleden. De Nederlandse infanterie, aanwezig bij de veldslag had zelfs een verliespercentage van 50%. Dit was een grote slag voor het Nederlandse leger.

Spaanse Successieoorlog 1701-1714[bewerken]

Oorlog van de Quadruple Alliantie. Kortstondig Europees conflict waarin Spanje het opnam tegen Oostenrijk, Frankrijk, Groot-Brittannië en de Nederlandse Republiek. De oorlog eindigde met de Vrede van Den Haag, met ongunstige voorwaarden voor Spanje.

Oorlog van de Quadruple Alliantie 1718-1720[bewerken]

De overgave van Lannoy 1741. De overgave van de Nederlandse bevelhebber Lannoy, na de Slag bij Colachel, betekende het einde van de Travancore Oorlog. Het gevolg was dat Nederland langzaam steeds meer bezittingen verloor in India en Ceylon, het huidige Sri-Lanka.

Travancore Oorlog 1739-1741[bewerken]

Oostenrijkse Successieoorlog 1740-1748[bewerken]

Willem V Willem IV van Oranje-Nassau

De Slag bij Fontenoy 11 Mei 1745, was een grootschalige veldslag tussen een Frans leger, en een Brits-Nederlands leger. De geallieerden moesten uiteindelijk de aftocht blazen, en het Franse leger slaagde erin om verder noordwaarts te trekken.

Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog 1775-1783[bewerken]

Slag bij de Doggersbank (1781) was een onbesliste zeeslag in de Vierde Engels-Nederlandse oorlog. Beide partijen claimden de overwinning. Het was een van de laatste keren dat Engeland en Nederland elkaar op zee troffen.

Vierde Engels-Nederlandse Oorlog 1780-1784[bewerken]

Portret van Johan Zoutman geschilderd door Cornelis van Cuylenburg in 1801 Johan Zoutman

Praalgraf voor Jan Hendrik van Kinsbergen in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Hij was een Nederlands Admiraal die een groot aandeel had in de Vierde Engels-Nederlandse oorlog, en ook in Russische dienst bewees hij zijn kwaliteiten als kundig en dapper zeeman. Hij verkreeg zelfs de bijnaam van de Russen: Held van de Zwarte Zee.

Keteloorlog 1784[bewerken]

Brabantse Omwenteling 1790[bewerken]

Eerste Coalitieoorlog 1795. De Britse troepen versloegen de Nederlanders van de VOC, waardoor er een einde kwam aan 140 jaar Nederlandse heerschappij van Kaap de Goede Hoop. Slechts 300 Nederlanders boden weerstand tegen een overweldigende Britse overmacht van ruim 2000 soldaten, waaronder Royal Marines, en moesten zich uiteindelijk terugtrekken. Hierna boden Nederlandse troepen nog een maand lang weerstand alvorens de kolonie werd opgegeven.

Eerste Coalitieoorlog 1792-1797[bewerken]

Herman Willem Daendels. Herman Willem Daendels

Slag bij Callantsoog 1799. De veldslag volgde op een amfibische landing van een Brits expeditieleger onder bevel van generaal Ralph Abercromby. Ondanks stevige tegenstand door Bataafs-Nederlandse troepen onder commando van generaal Herman Willem Daendels, wisten de Britten een bruggenhoofd te vestigen en de Bataafse troepen tot terugtrekking te dwingen.

Tula-Slavenopstand 1795[bewerken]

Tweede Coalitieoorlog 1799-1802[bewerken]

Slag bij Waterloo 1815. De definitieve nederlaag van Napoleon Bonaparte. Ruim 7,000 Nederlanders namen deel aan de veldslag die 50,000 slachtoffers eiste. Willem II der Nederlanden voerde de Nederlandse troepen aan en raakte gewond tijdens de slag.

Napoleontische oorlogen 1804-1815[bewerken]

Een jonge Willem II Willem II der Nederlanden

David Hendrik Chassé door Jan Willem Pieneman, 1832. Nederlands officier, Koning Willem I benoemde Chassé vanwege zijn verdiensten in Waterloo op 8 juli 1815 tot Commandeur in de Militaire Willems-Orde. Hij streed ook in diverse andere oorlogen en veldslagen. Vanwege zijn voorliefde voor het gebruik van de bajonet noemde Napoleon hem wel Général Baïonnette.

1821 - heden[bewerken]

Expedities naar Palembang 1819-1859[bewerken]

Luitenant kolonel A.T. Raaff voor de versterkingen van Tanjung Alam. Het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL), werd ingezet in Sumatra om de Padri opstand te onderdrukken. De Nederlandse troepen, later versterkt door 1,200 inheemse soldaten, wisten hun stellingen te handhaven, maar waren tijdens de Eerste Padri-oorlog niet in staat door te dringen tot het hoofdkwartier van de Padri's in Lintau.

Padri-oorlogen 1821-1837[bewerken]

Krachtig optreden onder majoor Andreas Victor Michiels. Onder Michiels was het KNIL in staat de Tweede Padri-oorlog definitief in Nederlandse voordeel om te draaien. Uiteindelijk werd Lintau veroverd, en werden de Padri's volledig verdreven uit Agam.

Generaal Andreas Victor Michiels. Andreas Victor Michiels

Met de onderwerping van prins Diponegoro in 1830 kwam een einde aan de meest bloederige strijd die Nederland ooit heeft gevoerd om zijn gezag in Nederlands-Indië te handhaven. De geregelde veldslagen werden overweldigend gewonnen door het KNIL, maar de hardnekkige guerrillaoorlog die volgde, kostte beide partijen veel levens: de Nederlandse troepen zeker 15.000 en de Javaanse opstandelingen zo'n 200.000.

Expedities naar Boni 1824-1860[bewerken]

Java-oorlog 1825-1830[bewerken]

Hendrik Merkus baron de Kock Hendrik Merkus de Kock

De overwinning op Leuven 1831. Bevelhebber der Nederlandse strijdkrachten Willem II, die zelf de troepen aanvoerde, trok met zijn leger Leuven binnen, waar het hoofdkwartier van de Belgische koning Leopold I zat. De aanval was een groot succes, en de Belgen moesten zich terugtrekken. Echter, door de dreiging van Franse hulp voor België, was Nederland genoodzaakt zich twee dagen later terug te trekken.

Belgische Revolutie 1830-1839[bewerken]

Willem II Willem II der Nederlanden

Jan van Speijk, tijdens de Belgische opstand was hij commandant van kanonneerboot nº 2. Op 5 februari 1831 dreef zijn schip op de Schelde naar de kant waar een woedende menigte op zijn schip sprong. Hierop sprak Van Speijk de historische laatste woorden: "...en een infame Brabander worden? Dan liever de lucht in". Door een brandende lont of zijn sigaar in het buskruit te steken ontplofte het schip met hem, zijn bemanning en de boze Antwerpenaars. Sindsdien heeft de Nederlandse Marine altijd een schip dat zijn naam draagt. Ook werd hij postuum onderscheiden met de Militaire Willems-Orde

Expedities naar de westkust van Sumatra 1831-1841[bewerken]

Expedities naar Bali 1846-1849[bewerken]

Willem II Mars door de Sangsit tijdens de derde Bali-expeditie

Het stoomschip Celebes in gevecht met gewapende vaartuigen der Daijakkers. Het KNIL voerde een koloniale oorlog ter herstel van het Nederlandse gezag in de ooster -en zuider afdeling van Borneo. Nadat de opstand verder uitbreidde onder leiding van de Islamitische Antasari, en het stoomschip de Onrust was vernietigd, moesten Nederlandse troepen jaren lang patrouilles maken in het gebied om de orde te herstellen.

Expedities naar Borneo 1823-1885[bewerken]

Verspijck12.jpg Gustave Marie Verspyck

Aanval van de troepen op Penandingan. Oorlog in Bandjermasin was eenstrafexpeditie van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger naar de Pasoemah-landen in Sumatra. Na diverse schermutselingen en een belegering van een maand voerde het KNIL met majoor Heyligers aan het hoofd, een succesvolle aanval uit op de centrale verzetshaard Moentar-Alam.

Expeditie naar Nias (1855-1864)[bewerken]

Expeditie naar de Pasoemah-landen 1864-1868[bewerken]

Expeditie naar de westkust van Guinea (1869-1870)[bewerken]

HM Stoomschip Bromo.jpg Expeditie naar de westkust van Guinea (1869-1870)

De generale staf voor de Kraton aan het begin van de Atjehoorlog(1874). De Atjehoorlog was een verbeten strijd tussen het volk van Atjeh en het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger. Een vredelievende politiek werd afgewisseld met periodes van offensief optreden. Luitenant-Generaal van Heutz verklaarde in 1903 de oorlog als over. De expedities tegen de opstandelingen gingen echter nog tot na 1914 door. Van Heutsz' luitenant was de latere minister-president Hendrikus Colijn.

Atjehoorlog 1873-1914[bewerken]

Luitenant-generaal Joannes Benedictus van Heutsz Joannes Benedictus van Heutsz

Opstand te Djambi 1885[bewerken]

Expedities naar Lombok (1894-1897)[bewerken]

Expeditie naar Korintji (1903)[bewerken]

Duitse troepen in Rotterdam, 1940. De Strijd om de Maasbruggen in Rotterdam was een van de hevigste veldslagen in de meidagen van 1940. Nederlandse Mariniers, en elementen van landmachtonderdelen, bundelden hun krachten om de Duitse aanvallers zo lang mogelijk tegen te houden. Het bombardement op Rotterdam, en de daarop volgende capitulatie, zorgde echter dat ook de troepen in Rotterdam zich over gaven.
Slag in de Javazee, 1942, beslissende zeeslag die overtuigend werd gewonnen door de Japanse vloot, mede door gebrekkige communicatie bij de geallieerde vloot. Opperbevelhebber van deze vloot was Karel Doorman. Hij ging met het vlaggenschip Hr.Ms De Ruyter ten onder.

Tweede Wereldoorlog 1940-1945[bewerken]

Standbeeld van generaal Winkelman bij het Oorlogs- en Verzetsmuseum Johannes Post in Rijsoord Henri Winkelman

Prins Bernhard tijdens de bevrijding van Eindhoven 19-9-1944 (collectie Jan Weijers). Bernhard von Lippe-Biesterfeld, was vanaf 1943 Opperbevelhebber de binnenlandse strijdkrachten. Hij was ook betrokken bij de in Engeland opgerichte Prinses Irene Brigade
Nederlandse soldaten tijdens Operatie Product. De Politionele acties waren militair gezien een succes. Nederlandse troepen waren flink in de minderheid tegen de Indonesische opstandelingen onder Soekarno. maar ook beter bewapend. Daardoor konden troepen met relatief weinig moeite tot diep in Indonesië doordringen. Op internationale last zou Nederland de Indonesische onafhankelijkheid uiteindelijk erkennen.

Politionele acties /Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog 1945-1949[bewerken]

Dirk Cornelis Buurman van Vreeden Dirk Cornelis Buurman van Vreeden

Korea 1952. Tussen 1950 en 1952 dienden bijna 4,000 Nederlandse militairen in de Koreaanse Oorlog, tussen Zuid- en Noord-Korea. Uiteindelijk zouden 123 Nederlanders sneuvelen, vaak in bloederige slagen zoals Houngsong of Wonju. De vrede werd nooit officieel getekend.

Koreaanse Oorlog 1950-1953[bewerken]

Golfoorlog van 1990-1991[bewerken]

De Bosnische Oorlog. Nederlandse troepen maken vanaf begin jaren 90 deel uit van de VN-vredesmacht die de stabiliteit in het gebied moeten bewaren. Zie ook de Val van Srebrenica.

Bosnische Oorlog 1992-1995[bewerken]

Operatie Achilles 2007. Nederlandse troepen namen vanaf 2006 regelmatig deel aan offensieven tegen de Taliban. De oorlog is nog steeds gaande. Tot nu toe zijn 25 Nederlandse militairen gesneuveld, en ruim 140 raakten gewond in Afghanistan.

Oorlog in Afghanistan 2001-heden[bewerken]

Peter van Uhm, Den Haag Veteranendag 2009 Peter van Uhm

De kapitein bij het Korps Commandotroepen Marco Kroon ontving de hoogste militaire onderscheiding (de Militaire Willemsorde) voor heldhaftig optreden tijdens missies in Afghanistan.

Opstand in Libië 2011[bewerken]