Nederlandse politicus van het jaar
De Nederlandse politicus van het jaar is een Nederlandse verkiezing waarbij aan het einde van een kalenderjaar de beste politicus van het afgelopen jaar wordt gekozen. Oorspronkelijk was het een verkiezing die onder de parlementaire pers werd georganiseerd. Er vinden echter ook alternatieve verkiezingen plaats, waarbij onder de bevolking wordt gepeild en waar Kamerleden om hun mening wordt gevraagd.
[bewerken] Parlementaire pers
De verkiezing waarin de parlementaire pers oordeelt over de nationale politici werd voor het eerst gehouden in 1973, op initiatief van De Tijd. Nadat De Tijd in 1986 stopte met de organisatie, werd de verkiezing in 1990 eenmalig gehouden onder auspiciën van HP/De Tijd. Vervolgens werd de verkiezing enkele malen georganiseerd door RTL. In 2003 werd het evenement nieuw leven ingeblazen door de NOS in samenwerking met Radio 1. In 2007 werd via het internet ook om de mening van de burger gevraagd. In deze hybride verkiezing verkoos de parlementaire pers D66-leider Alexander Pechtold als politicus van het jaar en werd SGP-leider Bas van der Vlies na een voorkeurscampgne van de SGP-jongeren winnaar van de publieksverkiezing. Zowel pers als publiek zette PVV-leider Geert Wilders op een tweede plaats, waarmee hij drager werd van de titel 'Politicus van het Jaar 2007'.
Vanaf 2008 was het weer enkel de parlementaire pers die de politicus van het jaar verkoos. Het politieke moment van het jaar werd wel via een internetverkiezing bepaald.
[bewerken] Kritiek
In 1998 schreef parlementair journalist Michiel Zonneveld (Het Parool) over de verkiezing dat het beoordelen van een politicus "een fluitje van een cent" schijnt te zijn: "Blijkbaar is precies duidelijk waarom de een een goed politicus is en de ander een slecht. Er moeten ongeschreven maar ijzeren normen bestaan (de geheime protocollen van Nieuwspoort ?) waaraan de politicus moet voldoen."
Vaak blijkt er volgens hem uiteindelijk maar een enkel criterium te zijn waarop een politicus wordt beoordeeld: of hij of zij "succes heeft": "zo is een kromme redenering gemakkelijk recht te breien. De politicus is dan goed omdat hij succesvol is - en succesvol omdat hij goed is."
Ook de manier waarop partijen hun eigen kandidaten beoordelen, is wonderlijk. Een partijcommissie was keihard in haar oordeel over de zittende Kamerleden: "te weinig collegiaal, slechte sfeer, vooral bezig met de eigen profilering", maar vervolgens worden de meeste van de zittende Kamerleden wèl weer verkiesbaar gesteld...
Maar het echte grote gevaar schuilt volgens hem juist niet in de willekeur van het oordeel. Achter de oordelen zit namelijk ook een aantal collectieve normen waaraan de politici zouden moeten voldoen. De vraag is of de politici wel met de juiste normen worden gemeten.
Een van die normen zou zijn dat een politicus "nooit mag twijfelen en niet te koop mag lopen met het eigen falen", natuurlijk niet laten merken overvallen te worden door bepaalde problemen en het antwoord op sommige vragen ook niet te weten. "Politici mogen nooit te veel van hun ambitie laten blijken, moeten gelikte antwoorden geven, nimmer te persoonlijk worden, geen partijgenoten afvallen, zich nooit te duidelijk uitlaten onder welke voorwaarden wel of niet moet worden geregeerd."
De meeste politici in Den Haag zouden hun lessen goed geleerd hebben: "Er overheerst een echelon dat elk risico mijdt en voor elk antwoord aan een journalist met schrikogen naar de voorlichter kijkt. Kleurloze ambtenaren die steeds meer op elkaar gaan lijken. Zo hebben we de politici gekregen die we verdienen."[1].
[bewerken] Overzicht sinds 1973
[bewerken] Politicus van het jaar (1973-1986)
(organisator: De Tijd)
| Jaar | #1 | #2 | #3 |
|---|---|---|---|
| 1973 | Joop den Uyl (PvdA) | Jaap Burger (PvdA) | Jaap Boersma (ARP) Ruud Lubbers (KVP) |
| 1974 | Joop den Uyl (PvdA) | Wim Aantjes (ARP) | Dries van Agt (KVP) |
| 1975 | Joop den Uyl (PvdA) | Wim Aantjes (ARP) | Dries van Agt (KVP) |
| 1976 | Joop den Uyl (PvdA) | Dries van Agt (KVP) | Wim Aantjes (ARP) |
| 1977 | Joop den Uyl (PvdA) | Dries van Agt (CDA) | Hans Wiegel (VVD) |
| 1978 | Wim Aantjes (CDA) | Joop den Uyl (PvdA) | Jan Terlouw (D66) |
| 1979 | Ruud Lubbers (CDA) | Dries van Agt (CDA) | Jan Terlouw (D66) Joop den Uyl (PvdA) |
| 1980 | Joop den Uyl (PvdA) | Dries van Agt (CDA) | Job de Ruiter (CDA) Frans Andriessen (CDA) |
| 1981 | Dries van Agt (CDA) | Joop den Uyl (PvdA) | Marcus Bakker (CPN) |
| 1982 | Joop den Uyl (PvdA) | Ruud Lubbers (CDA) | Ed Nijpels (VVD) |
| 1983 | Ruud Lubbers (CDA) | Joop den Uyl (PvdA) | Gert Schutte (GPV) |
| 1984 | Kees van Dijk (CDA) | Ruud Lubbers (CDA) | Theo Joekes (VVD) |
| 1985 | Ruud Lubbers (CDA) | Joop den Uyl (PvdA) | Hans van Mierlo (D'66) |
| 1986 | Wim Kok (PvdA) | Ruud Lubbers (CDA) | Hans van Mierlo (D'66) |
[bewerken] Politicus van het jaar (1990)
(organisator: HP/De Tijd)
1990: 1: Thijs Wöltgens 2: Ruud Lubbers 3: Wim Kok
[bewerken] Politicus van het jaar (1991)
Bij de enquête onder parlementaire journalisten door het weekblad HP-De Tijd in 1991 werd PvdA-fractievoorzitter Thijs Wöltgens tot "beste politicus van het jaar" gekozen. Tot "slechtste politicus"" werd minister van verkeer en waterstaat, Hanja Maij-Weggen uitgeroepen. Aan de enquête van het weekblad nam overigens minder dan de helft van de honderdzeventig parlementaire journalisten in Den Haag deel.
De journalisten konden voor de beste zowel als voor de slechtste elk drie namen invullen. Wöltgens scoorde bij de 'besten' als hoogste: hij werd 36 keer genoemd, 16 keer als eerste, 11 keer als tweede en 9 keer als derde. Hij wordt op de voet gevolgd door de toenmaluge premier Ruud Lubbers, die 30 keer werd genoemd. Op de derde plaats eindigde vice-premier Kok. Nummers vier tot en met tien waren in 1991 achtereenvolgens: D66-leider Hans van Mierlo, VVD-leider Frits Bolkestein, Groen Links Kamerlid Peter Lankhorst, oud-Groen Links Kamerlid Andrée van Es, PvdA-staatssecretaris Simons van volksgezondheid, minister van financiën Hirsch Ballin en minister van economische zaken Frans Andriessen.
Wöltgens werd geprezen als "onverstoorbaar, humoristisch, niet bang voor onconventioneel optreden, aimabel, oprecht en brutaal".
Bij de 'slechtste' politici sond minister Maij Weggen ver bovenaan. Als tweede eindigde VVD-leider Bolkestein en op een gedeelde derde plaats oud-minister De Korte (VVD) en minister van WVC, Hedy d'Ancona.
Minister Maij-Weggen werd onder andere een "ongecoördineerd proefballonnenbeleid" verweten, "chaos in hoofd en beleid; bovendien gewoon niet aardig", "ze weet niet wat ze wil, ze weet niet wat ze doet, ze doet niet wat ze wil en dat wil ze niet weten", "vleesgeworden inefficiëntie" [2].
[bewerken] Politicus van het jaar (1995)
(organisator: RTL)
1995: 1: Paul Rosenmöller 2: Wim Kok 3: Frits Bolkestein
[bewerken] Politicus van het jaar (1997)
(organisator: RTL)
1997: 1: Wim Kok 2: Ad Melkert 3: Jan Marijnissen
[bewerken] Politicus van het jaar 2004
André Rouvoet, de destijds 42-jarige fractieleider van de ChristenUnie in de Tweede Kamer, werd door de parlementair journalisten uitgeroepen tot politicus van het jaar 2004. Hij werd geroemd als "een baken van rust en evenwichtigheid in deze hectische tijden en iemand die zijn hoofd koel houdt". Hij geldt als "nuchter en niet hijgerig", een "lichtpuntje in deze duistere dagen"", aldus het juryrapport.
De destijds 39-jarige Laetitia Griffith, sinds begin 2003 VVD-Kamerlid, werd uitgeroepen tot het politieke talent van het jaar 2004. Griffith, die onder andere de portefeuille justitie beheerde, verdiende haar uitverkiezing omdat ze "uitermate deskundig" zou zijn en vanwege haar "goede presentatie". De prijs die zij overhandigd kreeg was een cartoon waarop zij stond afgebeeld als Vrouwe Justitia met een zwaard waaraan een druppel bloed.
Ayaan Hirsi Ali, het VVD-Kamerlid dat zich in 2004 na de moord op Van Gogh genoodzaakt zag onder te duiken, eindigde derde na PvdA-fractieleider Wouter Bos, maar voor CDA-fractieleider Maxime Verhagen en VVD-minister van Financiën Gerrit Zalm [3][4][5].
[bewerken] Politicus van het jaar (sinds 2003)
| Jaar | #1 | #2 | #3 |
|---|---|---|---|
| 2003 | Jozias van Aartsen (VVD) | André Rouvoet (ChristenUnie) | Kees Vendrik (GroenLinks) |
| 2004 | André Rouvoet (ChristenUnie) | Wouter Bos (PvdA) | Ayaan Hirsi Ali (VVD) |
| 2005 | Piet Hein Donner (CDA) | Hans Hoogervorst (VVD) | Gerrit Zalm (VVD) |
| 2006 | Jan Marijnissen (SP) | Jan Peter Balkenende (CDA) | André Rouvoet (ChristenUnie) |
| 2007 | Geert Wilders (PVV) | Alexander Pechtold (D66) | Bas van der Vlies (SGP) |
| 2008 | Wouter Bos (PvdA) | Alexander Pechtold (D66) | Geert Wilders (PVV) |
[bewerken] Talent van het jaar
| Jaar | #1 | #2 | #3 |
|---|---|---|---|
| 2003 | Mark Rutte (VVD) | Laetitia Griffith (VVD) | |
| 2004 | Laetitia Griffith (VVD) | Martijn van Dam (PvdA) | Mark Rutte (VVD) |
| 2005 | Martijn van Dam (PvdA) | Alexander Pechtold (D66) | Joost Eerdmans (LPF) |
| 2006 | Marianne Thieme (PvdD) | Hans Spekman (PvdA) | Mariko Peters (GroenLinks) |
| 2007 | Halbe Zijlstra (VVD) | Ronald Plasterk (PvdA) | Ronald van Raak (SP) |
| 2008 | Tofik Dibi (GroenLinks) | Hero Brinkman (PVV) | Eberhard van der Laan (PvdA) |
| 2009 | Jolande Sap (GroenLinks) | ||
| 2010 | Wouter Koolmees (D66) | ||
| 2011 | Carola Schouten (ChristenUnie) |
[bewerken] Slechtste politicus van het jaar
| Jaar | #1 | #2 | #3 |
|---|---|---|---|
| 2003 | João Varela (LPF) | Jan Peter Balkenende (CDA) | Wouter Bos (PvdA) |
| 2004 | Jozias van Aartsen (VVD) | Ali Lazrak (Groep Lazrak) | |
| 2005 | vanaf 2005 niet meer verkozen | ||
[bewerken] Politieke moment van het jaar
- 2008 - "Voorlichtersleed": Weblog GeenStijl interviewt minister Ella Vogelaar
[bewerken] Kamerleden
Sinds 2003 wordt er jaarlijks een enquête gehouden onder Kamerleden om te bepalen wie onder parlementariërs als beste en slechtste politicus wordt gezien.
[bewerken] Politicus van het jaar
| Jaar | #1 | #2 | #3 |
|---|---|---|---|
| 2003 | Jozias van Aartsen (VVD) | Jan Peter Balkenende (CDA) | Wouter Bos (PvdA) |
| 2004 | Wouter Bos (PvdA) | Jan Peter Balkenende (CDA) | Maxime Verhagen (CDA) |
| 2005 | Wouter Bos (PvdA) | Maxime Verhagen (CDA) | Jan Peter Balkenende (CDA) |
| 2006 | Jan Marijnissen (SP) | Jan Peter Balkenende (CDA) | Wouter Bos (PvdA) |
| 2007 | Jan Peter Balkenende (CDA) | Mark Rutte (VVD) | Pieter van Geel (CDA) |
| 2008 | Wouter Bos (PvdA) | Alexander Pechtold (D66) | Geert Wilders (PVV) |
[bewerken] Slechtste politicus van het jaar
| Jaar | #1 | #2 | #3 |
|---|---|---|---|
| 2003 | Wouter Bos (PvdA) | Maxime Verhagen (CDA) | Ayaan Hirsi Ali (VVD) |
| 2004 | Wouter Bos (PvdA) | Jozias van Aartsen (VVD) | Ali Lazrak (Groep Lazrak) |
| 2005 | Jozias van Aartsen (VVD) | Wouter Bos (PvdA) | Hilbrand Nawijn (Groep Nawijn) |
| 2006 | Rita Verdonk (VVD) | Wouter Bos (PvdA) | Ali Lazrak (Groep Lazrak) |
| 2007 | Geert Wilders (PVV) | Rita Verdonk (Lid Verdonk) | Marianne Thieme (PvdD) |
| 2008 | Rita Verdonk (Lid Verdonk) | Ella Vogelaar (PvdA) | Agnes Kant (SP) |
[bewerken] Opiniepeiling
Vanaf 2004 voert het EénVandaag (voorheen TweeVandaag) Opiniepanel jaarlijks een peiling uit onder een groep van ruim 40.000 respondenten.
[bewerken] Politicus van het jaar
- 2004 - Wouter Bos (PvdA)
- 2005 - Rita Verdonk (VVD)
- 2006 - Jan Marijnissen (SP)
- 2007 - Rita Verdonk (Lid Verdonk)
- 2008 - Wouter Bos (PvdA)
- 2009 - Alexander Pechtold (D66)
- 2010 - Geert Wilders (PVV)
- 2011 - Emile Roemer (SP)
[bewerken] Slechtste politicus van het jaar
- 2004 - Jan Peter Balkenende (CDA)
- 2005 - Jan Peter Balkenende (CDA)
- 2006 - Wouter Bos (PvdA)
- 2007 - Geert Wilders (PVV)
- 2008 - Geert Wilders (PVV)
- 2009 - Rita Verdonk (TON)
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ Michiel Zonneveld "De politici die we verdienen", in Het Parool, 12 january 1998, pag. 1
- ↑ "Journalisten kiezen voor Wöltgens", in NRC Handelsblad, 2 januari 1991, pag. 2
- ↑ Paalvast "ChristenUnie-leider Rouvoet politicus van het jaar", bericht Algemeen Nederlands Persbureau ANP, 19 december 2004
- ↑ "Andre Rouvoet politicus van het jaar", in dagblad Trouw, 20 december 2004, pag. 3
- ↑ "Andre Rouvoet is politicus van 2004", in dagblad de Volkskrant, 20 december 2004, pag. 4
