Neerharen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Neerharen
Deelgemeente in België Vlag van België
Neerharen
Neerharen
Situering
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Lanaken
Coördinaten 50° 55′ NB, 5° 41′ OL
Algemeen
Inwoners (2013) 1700
Hoogte 45-47 m
Overig
Postcode 3620
Netnummer 089
Detailkaart
Neerharen
Neerharen
Portaal  Portaalicoon   België

Neerharen is een deelgemeente van Lanaken in de provincie Belgisch-Limburg. Het gehucht Herbricht behoort eveneens tot Neerharen.

Etymologie[bewerken]

Het woord Haar betekent: Heuvelrug, vergelijk: Haaren.

Geschiedenis[bewerken]

De Romeinse heerbaan van Nijmegen naar Tongeren loopt door Neerharen. Hier zijn belangrijke Romeinse overblijfselen gevonden, waaronder een Romeinse badinrichting en hypocaustum, uit het jaar 100 ongeveer. Toen, in 1832, de Zuid-Willemsvaart werd gegraven, kwam een 1e eeuwse zilveren vaas tevoorschijn, die tegenwoordig in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden wordt bewaard. Ook na de Romeinse tijd bleef deze plaats doorlopend bewoond, getuige de vondst van, onder meer Frankische munten.

Het huidige Neerharen komt voort uit een Frankisch allodium dat in de loop van de 13e eeuw in handen kwam van het Graafschap Loon. Het werd een leen van de Heren van Pietersheim en kwam achtereenvolgens in bezit van de families Van Pietersheim, Van Doenrade of Dobbelsteyn (1491), en Van Kerkem (1586). In 1708 werd Neerharen van de familie Van Kerkem gekocht door Marie-Ursule de Minckwitz, abdis van de Abdij van Hocht. De Abdij kreeg hiermee 1/3 van het grondgebied van Neerharen in handen. De grafsteen van deze Abdis staat tegen een muur op het kerkhof van Neerharen. Haar wapenschild maakt sinds 1990 deel uit van het wapenschild van Lanaken (rechtsboven) waarin het symbool staat voor de deelgemeente Neerharen.

Neerharen kende een waterkasteel, dat reeds in de 13e eeuw werd vermeld. Het speelde een rol tijdens de Tachtigjarige Oorlog, bij diverse belegeringen van Maastricht: In 1568 was het het hoofdkwartier van Alva, en in 1632 van generaal Santa Cruz, opvolger van Ambrogio Spinola. Bij deze gelegenheid nam Frederik Hendrik Maastricht in, en werd Neerharen platgebrand. Ook in 1707, tijdens de Spaanse Successieoorlog, werd Neerharen platgebrand en het kasteel verwoest. In 1708 was sprake van een bouwval, maar de woning werd tot 1794 nog bewoond. Niet lang daarna moet het kasteel zijn gesloopt, maar tot midden 19e eeuw waren de ruïnes nog zichtbaar. De huidige Kasteelstraat die in een bocht loopt verwijst nog naar dit voormalig kasteel en was de oorspronkelijke weg naar het kasteel. Deze weg liep ook langs het Wiemiemeer dat werd gevuld met de uitgraving van het kanaal waarbij ook de laatste resten van het kasteel werden begraven.

Het dorp zelf lag aan de Heerbaan, en de Dorpsstraat stond loodrecht daarop. In 1823 werd de weg van Maastricht naar Maaseik aangelegd op bevel van Napoleon Bonaparté, en van 1824-1829 de Zuid-Willemsvaart. In 1934 volgde nog het Kanaal Briegden-Neerharen, dat de Zuid-Willemsvaart met het Albertkanaal verbindt. Hierbij werden ook een aantal huizen onteigend. Omdat er door de Zuid-Willemsvaart in het oosten geen uitbreidingsmogelijkheid was, ging het dorp groeien in noord-zuidrichting langs de nieuwe hoofdweg. Dit was reeds begonnen vanaf het begin van de 20ste eeuw toen de eerste winkel kort bij de huidige Staatsbaan op de toenmalige Heiderweg was gekomen. De verdere uitbouwing volgde snel door de onteigeningen een kwart eeuw later. Uiteindelijk kwam er, na de Tweede Wereldoorlog, nog een villawijk in het westen, waar zich onder meer rijke Nederlanders vestigden.Deze wijk kreeg al snel de naam De Goudkust. Eind 20ste eeuw volgde dan ook bouw van de Paadjes aan de Zuid-Willemsvaart op oud landbouwgebied wat bekend stond als Het Galgenveld wegens de meerdere terechtstellingen van heksen juist na de middeleeuwen. Op enkele kleine bedrijfjes na, leeft het dorp verder van de landbouw en het toerisme, en werd het grotendeels een forenzendorp.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De Sint-Lambertuskerk

Natuur en landschap[bewerken]

Neerharen ligt in de Maasvallei op een hoogte van ongeveer 45 meter, doch is van de Maas gescheiden door de Zuid-Willemsvaart. In de Maasuiterwaard ligt het natuurgebied Hochter Bampd. In het westen, aan de voet van de steilrand naar het Kempens Plateau, vindt men het natuurgebied Neerharerheide, een gebied van heiden en bossen.

Dorpsdagen[bewerken]

In de loop van de jaren tachtig ontstond in de gemeente Lanaken het idee om Dorpsdagen op te richten. Dit initiatief kwam er na de fusie, en moest zo het samenhorigheidsgevoel in een dorp vergroten. De Dorpsdagen vonden elk jaar in een ander kerkdorp van de gemeente plaats. In 1990 kreeg Neerharen voor de allereerste keer de organisatie van de Dorpsdagen in handen. Als op één na kleinste kerkdorp was het dan ook een grote uitdaging om deze feesten te organiseren. Maar Neerharen pakte het meteen groots aan en organiseerde vijf plezierige dagen met een zeer uitgebreid programma. In 1998 mocht Neerharen voor de tweede maal de dagen organiseren en het werd wederom een groots succes. Ver buiten de dorpsgrenzen was men verbaasd tot wat dit dorp in staat was. De Dorpsdagen van Neerharen waren dan ook een voorbeeld voor de andere kerkdorpen van Lanaken. In 2005 werd er voor de derde maal vijf dagen gefeest en opnieuw werden het onvergetelijke dagen. Honderden vrijwilligers, duizenden bezoekers, een rijkgevuld programma... Dit kreeg men in geen enkel ander dorp klaar. Na de Dorpsdagen in 2006 en 2007, die respectievelijk door Gellik en Lanaken-centrum werden georganiseerd, besloot het gemeentebestuur om de Dorpsdagen af te schaffen. In de andere kerkdorpen sloeg het concept niet aan. Alle kerkdorpen van Groot-Lanaken stemden hiermee in, behalve Neerharen. Daarom zal het kleine Maasdorp in 2012 voor de vierde keer en als enige Lanakense kerkdorp Dorpsdagen organiseren.

Volkslied - Lied van Neerharen[bewerken]

Tussen 't groen verscholen in de Maasvallei,
ligt er een lief dorpje als een schilderij.
Geen plek op de wereld is voor ons zo schoon,
bij de fusiedorpen spant ons dorp de kroon.

Hoe schoon is ons dorpje, al is het maar klein,
geen dorp kan er scho-oner dan Neerharen zijn.
Hoe schoon is ons dorpje, wij houden ervan,
en willen er wo-onen zolang als het kan.

Uit het ver verleden vond men nog terug,
de vermaarde zilv'ren vaas, aan d'ophaalbrug.
Het uniek retabel, veilig nu bewaard,
in ons stemmig kerkje, is 't bezoeken waard.

Hoe schoon is ons dorpje, al is het maar klein,
geen dorp kan er scho-oner dan Neerharen zijn.
Hoe schoon is ons dorpje, wij houden ervan,
en willen er wo-onen zolang als het kan.

Vroeger was ons dorpje zelfs een heerlijkheid,
menig oude grafsteen herrinert aan die tijd.
Namen als Van Kerckem, Keelhoff, Dobbelsteyn,
zullen aan ons dorp altijd verbonden zijn.

Hoe schoon is ons dorpje, al is het maar klein,
geen dorp kan er scho-oner dan Neerharen zijn.
Hoe schoon is ons dorpje, wij houden ervan,
en willen er wo-onen zolang als het kan.

Geboren en/of woonachtig (geweest) in Neerharen[bewerken]

  • Frans Keelhoff (1820-1893), schilder.

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Rekem, Lanaken, Smeermaas

Externe links[bewerken]