Negerzoen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Negerzoen, met rechts een partje waarin het inwendige eiwitschuim te zien is

Een negerzoen, schuimzoen, choco(lade)zoen (Nederland) of negerinnentet (Vlaanderen) bestaat uit licht gezoet eiwitschuim (luchtig opgeklopt eiwit) op een wafel afgedekt met een dunne laag chocolade.

Geschiedenis[bewerken]

De voorganger van de negerzoen werd ongeveer 200 jaar geleden in Denemarken gecreëerd en wordt er flødebolle genoemd. Niet veel later werden ze in vele Noord-Europese landen vervaardigd onder namen als "Negerkuss" in Duitsland, "Negerkys"/"Negerbolle" in Denemarken, "Tête de nègre" in Frankrijk, "Negerinnentet" in Vlaanderen en in veel andere landen onder één van de vele naamvariaties hierop. In Oostenrijk worden negerzoenen "Schwedenbomben" (Zweedse bommen) genoemd.

De moderne negerzoen is ontstaan in de 19e eeuw in banketbakkerijen in Frankrijk en werd gemaakt uit een luchtige schuimmassa die werd overgoten met een laag chocolade. Aan het begin van de 20e eeuw werden ze ook in banketbakkerijen buiten Frankrijk verkocht.

Na de Tweede Wereldoorlog is de fabrieksmatige massaproductie van negerzoenen op gang gekomen in Duitsland en in het midden jaren vijftig van de vorige eeuw ook in Nederland.

Negerzoenen in Nederland[bewerken]

In Nederland werden negerzoenen in 1920 geïntroduceerd door de firma "Banket en biscuit" van B.P. Buijs in Oudenbosch (Noord-Brabant), die al sinds 1890 allerlei verschillende koekjes bakte. In Nederlandstalige publicaties wordt deze dan ook vaak als 'uitvinder' van de lekkernij aangewezen. Van der Sijs (2002)[1] dateert het woord negerzoen ('met geklopt eiwit gevuld koekje, overtrokken met chocolade') op 1950, zijnde het jaartal van de oudste schriftelijke vindplaats van het woord.

Aanvankelijk werden de negerzoenen stuk voor stuk met de hand gemaakt, maar in 1957 werd de productie in navolging van Duitsland machinaal aangepakt en konden er 10.500 negerzoenen per uur geproduceerd worden. Nadat de fabriek van 'Buys' in 1997 verkocht was aan bakkerij Van der Breggen in Tilburg werd de productie in 2003 ook naar Tilburg overgeheveld, waar anno 2006 25.900 negerzoenen per uur geproduceerd worden (meer dan honderd miljoen per jaar).

Over hoe de negerzoenen aan hun naam kwamen zegt de fabrikant: "Iemand die een negerzoen eet, krijgt bruine lippen en als die een ander een kus geeft, is dat een kus van een neger. Maar dat weet ik alleen uit de overlevering."

Naamsverandering[bewerken]

Er zijn eerder benamingen met 'neger' in de loop der tijd gewijzigd, omdat zulke aanduidingen in sommige talen als discriminerend of racistisch kunnen worden ervaren; Duitse Negerküsse werden Schokoküsse of Schaumküsse, Franse Têtes de nègre werden Bisous de Mousse, Engelse Negro kisses werden Angel Kisses en Finse Neekerin suukot werd Brunberg suukot. Nederland en Vlaanderen vormden hierop echter een uitzondering.

In 2005 werd aangekondigd opnieuw te willen overwegen om de naam te wijzigen, omdat de Stichting Eer en Herstel Betalingen Slachtoffers van Slavernij in Suriname de naam, net als in de omringende landen, veranderd wilde zien.[2]

Koekfabrikant Van der Breggen deed vervolgens onderzoek naar de gevoeligheid van het woord "negerzoen", en op 23 maart 2006 werd publiekelijk bekendgemaakt dat ze hun negerzoenen voortaan zullen verkopen als "Buys Zoenen". De koekfabrikant stelt op zijn website: "Buys Zoenen zijn de opvolgers van onze alom bekende negerzoenen, die al 86 jaar populair zijn bij jong en oud. Na zorgvuldig markt-, merk-, en consumentenonderzoek vonden we het tijd de productnaam te moderniseren. Sommige mensen vinden het jammer dat de naam negerzoenen verdwijnt, omdat ze die al zo lang kennen. Er zijn echter ook mensen die minder enthousiast zijn over de benaming. Daar hebben we alle begrip voor. Buys Zoenen moeten zijn voor iedereen."[3]

Al vanaf de aankondiging voor overweging tot naamsverandering in 2005 waren de nodige schampere, kritische en emotionele reacties op het voornemen te horen en direct na de definitieve bekendmaking in 2006 laaiden discussies opnieuw op. Critici stellen dat het woord 'neger' in de Nederlandse taal niet dezelfde negatieve (pejoratieve) en discriminerende lading draagt als het Engelse equivalent en dat de lekkere negerzoenen juist voor een positieve associatie met het woord 'neger' zorgen. Zij zien de naamsverandering als een geval van doorgeslagen 'politieke correctheid'.[4]

De onderzoeken van de fabrikant zelf hebben uitgewezen dat het overgrote deel van de consumenten (94%) geen negatieve associaties met de productnaam had, en dat van de groep consumenten die er wel bedenkingen bij hadden het overgrote deel het product er niet om liet liggen. De fabrikant heeft dus een handelsnaam met grote naamsbekendheid opgegeven.

Op 19 december 2006 werd bekendgemaakt dat de rel rond de naamsverandering een actie was van de marketingafdeling van de fabrikant. Er werd hierdoor heel veel aandacht besteed aan de Zoenen, maar flinke omzetstijgingen bleven uit. De omzet daalde zelfs iets doordat er consumenten waren die door de naamsverandering het product links lieten liggen.[5]

Receptuur[bewerken]

De fabrieksmatige negerzoenen worden gemaakt op een wafeltje, dat lijkt op een wafel waar ijs op wordt geserveerd. Hierop wordt een zoete massa gespoten, die gemaakt wordt van geklopt eiwit met suiker, waar kokende suikersiroop op wordt gegoten (tijdens het kloppen). Door de warmte van de siroop gaart het eiwitmengsel langzaam, dat hierdoor opstijft, vergelijkbaar met de receptuur voor noga. Dit wordt op het wafeltje gespoten. Na enkele uren is dit eiwit zoveel opgesteven, dat het stevig en plakkerig van de suiker is. Dan wordt de negerzoen ondersteboven in de chocolade gedoopt. Zodra deze is afgekoeld, is ze klaar voor consumptie.

Varianten[bewerken]

Van links naar rechts: Partyzoen, Negerzoen, Paaszoen, Mini- en Super Dickmanns en Melo Cake of Mallo.

De naam 'negerzoen' is de oude handelsnaam van bakkerij Buys (c.q. Van de Breggen), maar is in het taalgebruik meer tot een algemene soortnaam verworden. In Nederland zijn ook andere zeer sterk hierop gelijkende zoetwaren te verkrijgen die onder andere namen verkocht worden, met name de Super Dickmann's (groter) en mini Dickmann's (kleiner) vertonen veel overeenkomst.

De zoen-achtigen zijn tegenwoordig in vele varianten verkrijgbaar o.a. als:

Een iets meer afwijkend product is in de Verenigde Staten van Amerika bekend als mallomar. Variaties hierop worden in Nederland onder andere verkocht als Melo Cakes (van Milka) en Mallo's (van Confibel). Deze hebben een steviger en kruimiger koekje of biscuitje als basis (in plaats van een wafeltje) met daarop een wat taaier schuim dat meer richting marshmallow gaat.

Trivia[bewerken]

  • Er zijn in Nederland nog meer lekkernijen met historische namen die door sommigen als discriminerend worden beschouwd: De jodenkoek, moorkop, blanke vla, Eskimo-ijs en zigeunersaus. De jodenkoek heeft echter niets met het Joodse volk of geloof te maken, maar slaat op de achternaam van de familie die deze koek maakte. Moor in moorkop en neger in negerzoen verwijzen echter wel degelijk naar zwarte mensen. De importeur van jodenvet gebruikt tegenwoordig alleen nog de term borsthoning.
  • Door de toenmalige dichter des Vaderlands Driek van Wissen werd in 2006 een snelsonnet over dit onderwerp geschreven.

Galerij[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Beluister

(info)