Nicolaas van Cusa

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nicolaus Cusanus

Nicolaus Cusanus of Nicolaas van Cusa (eigenlijk Nikolaus Krebs von Kues) (Kues, 1401 - Todi, 11 augustus 1464) was een Duits theoloog, filosoof, wiskundige, astronoom, humanist en jurist. Hij liet als eerste een vertaling van de Koran naar het Latijn maken.

Levensloop[bewerken]

Cusanus werd geboren als zoon van een wijnhandelaar in het Moezelstadje Kues. Hij begon zijn studies aan de kapittelschool te Deventer en studeerde rechten in Heidelberg en Padua. In Padua behaalde hij in 1423 de doctorsgraad in het canoniek recht. Na enige tijd in Keulen trad hij in dienst van de bisschop van Trier. In 1430 werd hij tot priester gewijd. Namens de bisschop nam hij deel aan het Concilie van Basel. Hij schreef voor dit concilie in 1433 zijn Concordantia catholica. In Keulen begon hij zich in allerlei wetenschapsgebieden te verdiepen. Cusanus maakte vanaf 1437 vooral naam als pauselijk legaat (gevolmachtigd gezant). Nicolaas V verhief hem in 1448 tot kardinaal. In 1451 bezocht Cusanus de Nederlanden om de toestand van de Kerk te onderzoeken. Hij was in 1450 tot bisschop van Brixen benoemd, maar hertog Sigismund van Tirol verdreef hem in 1459 uit zijn bisdom. De paus excommuniceerde de hertog in 1460, maar Cusanus, die inmddels tot kardinaal was verheven, kon niet naar Brixen terugkeren. Hij stierf in ballingschap in de Umbrische stad Todi in 1464. Zijn lichaam werd begraven in de San Pietro in Vincoli te Rome, maar zijn hart werd later overgebracht naar het door hem opgerichte Cusanusstift te Kues.

Bij testament bepaalde de wetenschapper en kardinaal dat een fonds van 4.800 Rijnlandse guldens bestemd was voor het stichten van een studiehuis voor 20 minvermogende studenten aan de kapittelschool van Deventer. Het studentenhuis werd Bursa Cusanus genoemd. De plek van vestiging ging Buursestraat heten en is nog steeds te vinden in de Deventer binnenstad. Begin twintigste eeuw noemde de IJsselstad bovendien een straat naar de geleerde, de Nicolaas de Cusastraat.

Het stift te Kues bestaat nog steeds. Er worden vele handschriften bewaard, ook van talloze andere belangrijke middeleeuwse auteurs. Zo zijn Raimundus Lullus en Meister Eckhart de meest aanwezige denkers in deze bibliotheek, die tot de best bewaarde middeleeuwse bibliotheken behoort.

Intellectuele activiteiten[bewerken]

Cusanus bewoog zich op een groot aantal wetenschapsgebieden. Behalve theologie en filosofie zijn het met name de wiskunde, astronomie en taalwetenschap die hem interesseerden. Hij beschreef voor het eerst het gebruik van concave lenzen om bijziendheid te corrigeren. Op het gebied van de politiek ontwikkelde hij een eigen systeem van gewogen verkiezingen. Hij ontwikkelde begrippen als de coincidentia oppositorum, het overeenkomen van tegenstelde zaken in een oneindig ver punt, te weten God, en De docta ignorantia (1440), de "geleerde onwetendheid". Met dit laatste concept betoogde hij dat de menselijke kennis van God het slechts mogelijk maakt om van God te zeggen wat hij niet is. In zijn boek 'De pace fidei', tot stand gekomen in 1453 na berichten over de val van Constantinopel, beschrijft Cusanus een vredesdialoog tussen de verschillende religies en volkeren. Hij ontwikkelt er het begrip van de 'una religio in rituum varietate' (de ene religie in de verscheidenheid van gebruiken en riten). Cusanus toonde verder net als Lorenzo Valla aan dat de Donatio Constantini een vervalsing is.

Cusanus' visie op God bevatte mystieke trekken. Hem is pantheïsme verweten.

Externe links[bewerken]

Bronnen

  • Bellito, C.M., Izbicki, T.M., Christianson, G. (2004): Introducing Nicholas of Cusa: A Guide to a Renaissance Man, Leiden
  • Bocken, I. (2004): De kunst van het verzamelen. Historisch-ethische inleiding in de conjecturele hermeneutiek van Nicolaus Cusanus, Budel
  • Bocken, I., Schwaetzer, H. (red.) (2005): Spiegel und Porträt. Zur Bedeutung zweier zentraler Bilder im Denken des Nicolaus Cusanus, Maastricht/Aken
  • Borsche, T. (1989): Was Etwas ist. Fragen zur Wahrheit der Bedeutung bei Platon, Augustin, Nikolaus von Kues und Nietzsche, München
  • Flasch, K. (1998): Nikolaus von Kues. Geschichte einer Entwicklung, Frankfurt am Main
  • Hoff, J. (2007): Kontingenz, Beruehrung, Ueberschreitung. Zur philosophischen Propaedeutik christlicher Mystik nach Nikolaus von Kues, München
  • Jansen, H.P.H. (1981): Geschiedenis van de Middeleeuwen, derde druk, Uitgeverij Het Spectrum, Utrecht - Antwerpen, ISBN 9027453772
  • Maas, F. (1993): Vreemd en intiem. Nicolaas van Cusa op zoek naar de verborgen God, Zoetermeer