Nicolaes Berchem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Nicolaes Pietersz. Berchem)
Ga naar: navigatie, zoeken
Italiaans landschap
Studie
Italiaans havenlandschap en elegant paar

Nicolaes Pietersz. Berchem (Haarlem, 1 oktober 1620 - Amsterdam, 18 februari 1683) was een Nederlands kunstschilder van mediterrane, pastorale landschappen.

Kenschets[bewerken]

In zijn landschappen spelen menselijke figuren een grotere rol dan bij anderen. Hij was de meest productieve italianiserende landschapsschilder en maakte steeds goede prijzen voor zijn schilderijen. Gewaardeerd vanwege zijn trefzekere uitbeelding schilderde hij ook figuren en dieren op schilderijen van anderen. In de tweede helft van de 18e eeuw werd Berchem tot de belangrijkste Hollandse kunstenaars gerekend. De Franse schilderkunst in de 18e eeuw is ondenkbaar zonder Berchem, wiens schilderijen -algemeen bekend door de talrijke reproductieprenten uit die tijd- belangrijke Franse schilders inspireerden zoals François Boucher, Jean-Baptiste Oudry, Jean-Baptiste Pillement en Jean-Honoré Fragonard.[1]

Leven[bewerken]

Berchem was de zoon van stillevenschilder Pieter Claesz. Hij zou hebben leren schilderen bij zijn vader, bij Jan van Goyen, Nicolaes Moeyaert, Pieter de Grebber, Jan Wils en Jan Baptist Weenix, die hij zijn neef noemde. Hij werd in 1642 ingeschreven in het Haarlemse Sint-Lucasgilde en in 1645 werd hij lid van de gereformeerde kerk. Een jaar later trad hij in het huwelijk. Hij kreeg vier kinderen. Nadat zijn eerste vrouw gestorven was, trouwde hij met de dochter van zijn leermeester Jan Wils. In 1650 maakte Berchem een reis naar Westfalen, mogelijk in gezelschap met Jacob van Ruisdael, met wie hij bevriend was. Beiden schilderden het Kasteel Bentheim, dat bij Berchem vooral als achtergrond van herderstafereeltjes fungeert, minder dramatisch dan bij Ruisdael. Begin jaren vijftig heeft hij mogelijk een reis naar Italië ondernomen, maar er bestaan geen bewijzen die dat staven. Hij was de leermeester van Pieter de Hoogh. Van ongeveer 1660 tot 1670 en opnieuw na 1677 was Berchem in Amsterdam gevestigd. Hij heeft vele tientallen prentontwerpen getekend, die door Cornelis Visscher, Johannes Visscher en andere graveurs in prent zijn gebracht. Berchem woonde aan de Lauriergracht, en werd begraven in de Westerkerk.

Werk[bewerken]

Nicolaes Berchem schilderde vooral gefantaseerde italianiserende landschappen, gestoffeerd met prominent aanwezige figuren en dieren en beschenen door een herfstig, zuidelijk avondlicht. Soms zijn er mythologische of bijbelse taferelen uitgebeeld in zijn landschappen. Hij is beïnvloed door Pieter van Laer, Jan Asselyn, Adam Pynacker en Jan Both. Er zijn ook enkele historiestukken en genrestukken van zijn hand bekend. Daarnaast liet hij zo'n achthonderd tekeningen en vijftig etsen na.

Stadhouder Willem V kocht in 1765 uit het faillissement van Leendert Pieter de Neufville een werk voor 2.105 gulden, een gigantisch bedrag. Het was bestemd voor zijn Galerij aan het Buitenhof.

In 2006-07 werd aan Berchems werk een overzichtstentoonstelling gewijd in het Frans Hals Museum in Haarlem.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Pieter Biesboer: Nicolaes Berchem. In het licht van Italië, p. 35, 39, 61, 73, 92. Ludion, Antwerpen, 2006. ISBN 9789055446377