Niel (België)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Niel
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Niel Wapen van Niel
Niel (België)
Niel (België)
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Antwerp.svg Antwerpen
Arrondissement Antwerpen
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
5,27 km² (2011)
42,28%
17,83%
39,9%
Coördinaten 51° 7' NB, 4° 20' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
9.833 (01/01/2014)
49,34%
50,66%
1865,57 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
21,41%
60,37%
18,22%
Buitenlanders 3,20% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Tom De Vries (Open Vld
Bestuur N-VA, Open Vld
Zetels
Vlaams Belang
SAMEN (sp.a)
Open Vld
CD&V
N-VA
19
3
5
7
1
5
Economie
Gemiddeld inkomen 16.181 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,60% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
2845
Deelgemeente
Niel
Zonenummer 03
NIS-code 11030
Politiezone Zone Rupel
Website www.niel.be
Detailkaart
NielLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Antwerpen
in de provincie Antwerpen
Portaal  Portaalicoon   België

Niel is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Antwerpen. De gemeente telt meer dan 9000 inwoners en ligt ongeveer tien kilometer ten zuiden van de stad Antwerpen, aan de noordelijke rechteroever van de Rupel. De gemeente wordt begrensd door de Rupel, de Wullebeek en de Nielse beek. Niel profileert zich als culturele en groene gemeente en gebruikt als slogan Niel, parel aan de Rupel. De gemeente behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Boom.

Toponymie[bewerken]

Het toponiem Niel zou mogelijks afkomstig zijn van het middeleeuwse woord niel met de betekenis "voorover geworpen in de diepte". Dit woord zou volgens de etymologie op haar beurt afkomstig zijn van het Germaanse woord nihwulia of niwaialho (betekenis: "voorover, naar omlaag"). Daarnaast wijst een studie van dorpen met de naam Niel uit dat het steeds plaatsen betreft die zich in een terreinverlaging bevinden. De plaatsnaam Niel kan dan ook verklaard worden als "laaggelegen plaats".

Geschiedenis[bewerken]

Gallo-Romeinse periode[bewerken]

Niel is een gemeente met een bijzonder rijk verleden. Zo stelt J. Verbesselt in zijn boek "Het Domein van de Adij van Corelimunster in Brabant, het ontstaan en de ontwikkeling van Puurs" (1968) dat het Hellegat te Niel de enige overgang over de Rupel vormde tussen de monding in de Schelde en Duffel. De auteur concludeerde dan ook dat de Romeinen hier hun Zuid-Noord overgang maakten en de heirbaan Bavai-Asse hier de oversteek maakte richting Utrecht.

Hoewel deze stelling stilaan achterhaald is door bewijsmateriaal, wijst er toch nog één en ander op de aanwezigheid van Romeinen in de gemeente. Wanneer men immers voorgenoemde heirbaan rechtlijnig doortrekt (vanuit Asse) komt men op de Hingense/Wintamse kouter uit en op deze plaats zijn grote hoeveelheden Romeinse munten teruggevonden. Veel wijst er dan ook op dat vanuit hier een Romeins veer de oversteek over de Rupel maakte naar de overliggende oever in Niel.

Ten slotte is er voor deze periode nog een sterk vermoeden dat er ook een Keltische weg liep over het grondgebied van de huidige gemeente naar Condacum. De route van deze weg zou de huidige straten Matenstraat, Uitbreidingsstraat, Landbouwstraat en ten slotte Rupelstraat hebben gevolgd. Ter hoogte van de huidige gemeenten Bornem of Sint-Amands zou deze weg de Rupel-barrière hebben genomen.

Middeleeuwen[bewerken]

De oudste vermelding van het dorp Niel dateert uit 1316, maar de bekende geschiedenis van Niel gaat terug tot 1244 met de bouw van de Sint-Bernardusabdij. Deze voormalige cisterciënzerabdij zou uitgroeien tot een belangrijk religieus en cultureel centrum van zijn tijd en zou dit blijven tot ze tijdens de Franse Revolutie opgeheven zou worden. Niel staat reeds vanaf haar prille ontstaan bekend als steenbakkersgemeente en werd aanvankelijk gesticht vanuit de moederparochie Kontich, die afhankelijk was van de abdij van Lobbes.

Vervolgens gaat het grondgebied van het huidige Niel over in handen van de Berthouts van Mechelen onder wiens zijn gezag het blijft tot de in 14de eeuw. Omstreeks deze periode werd er in het dorp een eigen schepenbank opgericht en werd ook de parochie onafhankelijk van Kontich. Daarna wordt het grondgebied verkocht aan achtereenvolgens de familie Van Galres en de familie Wezemaals om ten slotte in 1462 in de handen van de hertogen van Brabant te belanden. In 1505 werd de lage, middelbare en hoge rechtsmacht aangekocht door Gilles Van Berchem die ze evenwel afstond aan Pieter Scheyf. Een jaar later echter komt Niel terug in de handen van de familie Van Berchem tot 1558. In dat jaar werd Karel Hannaert eigenaar van het grondgebied, daarna volgen nog Roger Clarisse (1626), Gerard Reynst (1650), de families Horne (1654) en o'Donnoghue, Papejans van Morchoven en Wirix van Kessel als heren van Niel.

Moderne tijd[bewerken]

Tot midden de jaren zeventig van onze eeuw was Niel economisch zeer actief in de baksteen- en schoennijverheid. De teloorgang van de industriële activiteiten was het begin van het herstel van de natuur op de vele verlaten plekken en kleiputten. Het natuurgebied Walenhoek is hierdoor bijvoorbeeld ontstaan. Veel wandelaars en natuurliefhebbers bezoeken dit natuurgebied. In de omgeving zijn ook veel visvijvers aanwezig,vaak in oude kleiputten, die als zeer goed staan aangeschreven.

Geografie[bewerken]

Kernen[bewerken]

Niel heeft geen deelgemeenten. In het zuiden van de gemeente, tegen de grens met Boom ligt langs de Rupel het gehucht Hellegat.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Schelle   Aartselaar 
   Brosen windrose nl.svg  Rumst 
 Bornem   Puurs   Boom 

Demografie[bewerken]

Evolutie van het inwoneraantal[bewerken]

19e eeuw[bewerken]

Jaar 1806 1816 1830 1846 1856 1866 1876 1880 1890
Inwoneraantal 1775 2009 2501 3358 3621 4225 4834 5173 6020
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan herinrichting gemeenten[bewerken]

Jaar 1900 1910 1920 1930 1947 1961 1970 1976
Inwoneraantal 7310 8866 9084 10.275 10.804 10.453 9788 8790
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

Na de gemeentelijke herinrichting[bewerken]

Jaar 1977 1980 1985 1990 1995 2000 2005 2006
Inwoneraantal 8790 8501 8042 7814 7947 8405 8714 8799
Opmerking:Inwoneraantal op 01/01 - Bron:NIS

Politiek[bewerken]

Burgemeesters[bewerken]

  • 2004-2011: Luc Van Linden (sp.a)
  • 2011-2012: Freddy Vermeiren (sp.a)
  • 2013-heden: Tom De Vries (Open Vld)

2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Tom De Vries (Open Vld). Hij leidt een coalitie bestaande uit Open Vld en N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 12 op 21 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[1] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[2] 14-10-2012[3]
Stemmen / Zetels  % 21 % 19 % 19 % 19 % 19 % 19 % 21
CVP1/CD&V2 29,231 6 28,231 6 21,621 4 16,321 3 11,911 2 - 9,002 1
CD&V+N-VA - - - - - 14,03 2 -
VU1/VU&ID2 8,191 1 6,271 0 - - 2,262 0 - -
N-VA - - - - - - 23,27 5
PVV1/VLD2/Open Vld3 15,761 3 11,421 2 21,761 4 15,232 3 20,342 4 23,952 5 26,693 7
SP1/sp.a2 46,831 11 40,181 9 45,421 10 40,011 9 35,941 8 25,612 6 -
AGALEV1/Groen!2 - - 11,21 1 10,691 1 7,411 1 7,222 0 -
ROOD! - - - - - - 4,99 0
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - - 17,751 3 22,141 4 29,192 6 14,122 3
GRAS - 13,91 2 - - - - -
SAMEN - - - - - - 21,94 5
Totaal stemmen 6878 6410 6071 5751 6043 6348 6507
Opkomst % 93,91 91,37 91,16 93,23 90,74
Blanco en ongeldig % 3,75 3,4 4,69 5,69 4,24 4,08 3,89

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Niel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Natuur[bewerken]

Het Nielderbroeck[bewerken]

Het Nielderbroeck, ook wel het Broek, is een landelijk gebied dat al vernoemd werd in 1298, maar het zou ook ouder kunnen zijn. Het werd gebruikt als turfwinningsgebied, waarbij gebruik werd gemaakt van de sloten om de turf te vervoeren naar de steenbakkerijen. Nabij het Nielderbroeck is het kleinere Broecklyn gelegen.

Van oudsher viel het Broek onder het leenhof van Befferen in de Heerlijkheid Mechelen, waarvan het een apart leen was.

Het laagste punt ligt onder zeeniveau en moet dan ook door hoge dijken beschermd worden. Die dijk, gelegen naast de Rupel, wordt Ziedijk genoemd, terwijl de lagere dijk langs de Wullebeek Korte Hameldijk heet. In de 10de-11de eeuw was aan deze Korte Hameldijk een kleine kade voor het overslaan van goederen op kleine schepen.

Cultuur[bewerken]

Evenementen[bewerken]

Verkeer en vervoer[bewerken]

Het Station van Niel is gelegen aan spoorlijn 52, die loopt van Dendermonde naar Antwerpen.

Door Niel loopt ook de N148 van Antwerpen naar Boom. In Niel heet deze Antwerpsestraat.

Sport[bewerken]

Evenementen[bewerken]

Clubs[bewerken]

Bekende Nielenaars[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties