Niel (België)

Niel

Gemeente in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Antwerpen
Arrondissement	Antwerpen
Coördinaten	51°6′N, 4°20′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	5,27 km² (2009) 42,49% 17,53% 39,98%
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	9.461 (01/01/2012) 48,84% 51,16% 1794,99 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 21,41% 60,37% 18,22%
Buitenlanders	2,79% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Freddy Vermeiren (sp.a)
Bestuur	sp.a, Open Vld
Zetels Vlaams Belang sp.a Open Vld CD&V/N-VA onafhankelijke	19 6 6 5 1 1
Economie
Gemiddeld inkomen	15.016 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	5,60% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 2845	Deelgemeente Niel
Zonenummer	03
NIS-code	11030
Politiezone	Zone Rupel
Website	www.niel.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Antwerpen in de provincie Antwerpen
Portaal    België

Niel is een plaats en gemeente in de provincie Antwerpen. De gemeente telt meer dan 9000 inwoners en ligt ongeveer tien kilometer ten zuiden van de stad Antwerpen, aan de noordelijke rechteroever van de Rupel. De gemeente wordt begrensd door de Rupel, de Wullebeek en de Nielse beek. Niel profileert zich als culturele en groene gemeente en gebruikt als slogan Niel, parel aan de Rupel. De gemeente behoort tot het kieskanton en het gerechtelijk kanton Boom.

Toponymie

Het toponiem Niel zou mogelijks afkomstig zijn van het middeleeuwse woord niel met de betekenis voorover geworpen in de diepte. Dit woord zou volgens de etymologie op haar beurt afkomstig zijn van het Germaanse woord nihwulia of niwaialho (betekenis: voorover, naar omlaag). Daarnaast wijst een studie van dorpen met de naam Niel uit dat het steeds plaatsen betreft die zich in een terreinverlaging bevinden. De plaatsnaam Niel kan dan ook verklaard worden als laaggelegen plaats.

Geschiedenis

Gallo-Romeinse periode

Niel is een gemeente met een bijzonder rijk verleden. Zo stelt J. Verbesselt in zijn boek "Het Domein van de Adij van Corelimunster in Brabant, het ontstaan en de ontwikkeling van Puurs" (1968) dat het Hellegat te Niel de enige overgang over de Rupel vormde tussen de monding in de Schelde en Duffel. De auteur concludeerde dan ook dat de Romeinen hier hun Zuid-Noord overgang maakten en de heirbaan Bavai-Asse hier de oversteek maakte richting Utrecht.

Hoewel deze stelling stilaan achterhaald is door bewijsmateriaal, wijst er toch nog één en ander op de aanwezigheid van Romeinen in de gemeente. Wanneer men immers voorgenoemde heirbaan rechtlijnig doortrekt (vanuit Asse) komt men op de Hingense/Wintamse kouter uit en op deze plaats zijn grote hoeveelheden Romeinse munten teruggevonden. Veel wijst er dan ook op dat vanuit hier een Romeins veer de oversteek over de Rupel maakte naar de overliggende oever in Niel.

Ten slotte is er voor deze periode nog een sterk vermoeden dat er ook een Keltische weg liep over het grondgebied van de huidige gemeente naar Condacum. De route van deze weg zou de huidige straten Matenstraat, Uitbreidingsstraat, Landbouwstraat en ten slotte Rupelstraat hebben gevolgd. Ter hoogte van de huidige gemeenten Bornem of Sint-Amands zou deze weg de Rupel-barrière hebben genomen.

Middeleeuwen

De oudste vermelding van het dorp Niel dateert uit 1316, maar de bekende geschiedenis van Niel gaat terug tot 1244 met de bouw van de Sint-Bernardusabdij. Deze voormalige cisterciënzerabdij zou uitgroeien tot een belangrijk religieus en cultureel centrum van zijn tijd en zou dit blijven tot ze tijdens de Franse Revolutie opgeheven zou worden. Niel staat reeds vanaf haar prille ontstaan bekend als steenbakkersgemeente en werd aanvankelijk gesticht vanuit de moederparochie Kontich, die afhankelijk was van de abdij van Lobbes.

Vervolgens gaat het grondgebied van het huidige Niel over in handen van de Berthouts van Mechelen onder wiens zijn gezag het blijft tot de in 14de eeuw. Omstreeks deze periode werd er in het dorp een eigen schepenbank opgericht en werd ook de parochie onafhankelijk van Kontich. Daarna wordt het grondgebied verkocht aan achtereenvolgens de familie Van Galres en de familie Wezemaals om ten slotte in 1462 in de handen van de hertogen van Brabant te belanden. In 1505 werd de lage, middelbare en hoge rechtsmacht aangekocht door Gilles Van Berchem die ze evenwel afstond aan Pieter Scheyf. Een jaar later echter komt Niel terug in de handen van de familie Van Berchem tot 1558. In dat jaar werd Karel Hannaert eigenaar van het grondgebied, daarna volgen nog Roger Clarisse (1626), Gerard Reynst (1650), de families Horne (1654) en o'Donnoghue, Papejans van Morchoven en Wirix van Kessel als heren van Niel.

Moderne tijd

Tot midden de jaren zeventig van onze eeuw was Niel economisch zeer actief in de baksteen- en schoennijverheid. De teloorgang van de industriële activiteiten was het begin van het herstel van de natuur op de vele verlaten plekken en kleiputten. Het natuurgebied Walenhoek is hierdoor bijvoorbeeld ontstaan. Veel wandelaars en natuurliefhebbers bezoeken dit natuurgebied. In de omgeving zijn ook veel visvijvers aanwezig,vaak in oude kleiputten, die als zeer goed staan aangeschreven.

Geografie

Kernen

Niel heeft geen deelgemeenten. In het zuiden van de gemeente, tegen de grens met Boom ligt langs de Rupel het gehucht Hellegat.

Dorpskernvernieuwing

In mei 2010 is het dorpskernvernieuwingsproject gelanceerd. Men gaat de dorpskern vernieuwen. Bij deze vernieuwing zullen ook de inwoners en handelaars betrokken worden. Bij de vernieuwing zal rekening worden gehouden met de beschermde dorpsgezichten en de moderne eisen. In juli 2012 werd een eerste fase van dit project opgeleverd, De vernieuwing van het Sint-Hubertusplein. Dit plein werd heraangelegd met kasseien, bij de heraanleg werd de groenruimte in het midden van het plein uitgebreid en werden er meer zitbanken, vuilbakken en fietsenstallingen voorzien.

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
	Schelle	Aartselaar
		Rumst
Bornem	Puurs	Boom

Demografie

Evolutie van het inwoneraantal

19e eeuw

Jaar	1806	1816	1830	1846	1856	1866	1876	1880	1890
Inwoneraantal	1775	2009	2501	3358	3621	4225	4834	5173	6020
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12

20e eeuw tot aan herinrichting gemeenten

Jaar	1900	1910	1920	1930	1947	1961	1970	1976
Inwoneraantal	7310	8866	9084	10.275	10.804	10.453	9788	8790
Opmerking:resultaten volkstellingen op 31/12 tot en met 1970 + 31/12/1976

Na de gemeentelijke herinrichting

Jaar	1977	1980	1985	1990	1995	2000	2005	2006
Inwoneraantal	8790	8501	8042	7814	7947	8405	8714	8799
Opmerking:Inwoneraantal op 01/01 - Bron:NIS

Politiek

2013-2018

Burgemeester is Tom De Vries (Open Vld). Hij leidt een coalitie bestaande uit Open Vld en N-VA. Samen vormen ze de meerderheid met 12 op 21 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976

Partij	10-10-1976		10-10-1982		9-10-1988		9-10-1994		8-10-2000		8-10-2006		14-10-2012
Stemmen / Zetels	%	21	%	19	%	19	%	19	%	19	%	19	%	21
CVP1/CD&V2	29,231	6	28,231	6	21,621	4	16,321	3	11,911	2	-		9,002	1
CD&V+N-VA	-		-		-		-		-		14,03	2	-
VU1/VU&ID2	8,191	1	6,271	0	-		-		2,262	0	-		-
N-VA	-		-		-		-		-		-		23,27	5
PVV1/VLD2/Open Vld3	15,761	3	11,421	2	21,761	4	15,232	3	20,342	4	23,952	5	26,693	7
SP1/sp.a2	46,831	11	40,181	9	45,421	10	40,011	9	35,941	8	25,612	6	-
AGALEV1/Groen!2	-		-		11,21	1	10,691	1	7,411	1	7,222	0	-
ROOD!	-		-		-		-		-		-		4,99	0
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2	-		-		-		17,751	3	22,141	4	29,192	6	14,122	3
GRAS	-		13,91	2	-		-		-		-		-
SAMEN	-		-		-		-		-		-		21,94	5
Totaal stemmen	6878		6410		6071		5751		6043		6348		6507
Opkomst %					93,91		91,37		91,16		93,23		90,74
Blanco en ongeldig %	3,75		3,4		4,69		5,69		4,24		4,08		3,89

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt

Bezienswaardigheden

• Spaans Toreken, een 16de-eeuwse, Spaanse bakstenen toren;
• wetenschapspark Waterfront;
• Hellegat, oude woonbuurt tussen de steenbakkerijen;
• Kasteel Nielerbroek;
• Sint-Hubertusplein met de Onze-Lieve-Vrouwkerk, beschermd dorpsgezicht;
• Het afdraagstertje, een standbeeld van een meisje dat de kinderarbeid in de baksteenindustrie verbeeldt.

Zie ook: Lijst van onroerend erfgoed in Niel

Natuur

Het Nielderbroeck

Het Nielderbroeck, ook wel het Broek, is een landelijk gebied dat al vernoemd werd in 1298, maar het zou ook ouder kunnen zijn. Het werd gebruikt als turfwinningsgebied, waarbij gebruik werd gemaakt van de sloten om de turf te vervoeren naar de steenbakkerijen. Nabij het Nielderbroeck is het kleinere Broecklyn gelegen.

Van oudsher viel het Broek onder het leenhof van Befferen in de Heerlijkheid Mechelen, waarvan het een apart leen was.

Het laagste punt ligt onder zeeniveau en moet dan ook door hoge dijken beschermd worden. Die dijk, gelegen naast de Rupel, wordt Ziedijk genoemd, terwijl de lagere dijk langs de Wullebeek Korte Hameldijk heet. In de 10de-11de eeuw was aan deze Korte Hameldijk een kleine kade voor het overslaan van goederen op kleine schepen.

Cultuur

Evenementen

• Nielse jaarmarkt met internationale cyclo-cross;

Verkeer en vervoer

Het Station van Niel is gelegen aan spoorlijn 52, die loopt van Dendermonde naar Antwerpen.

Door Niel loopt ook de N148 van Antwerpen naar Boom.In Niel heet deze Antwerpsestraat.

Sport

Evenementen

• Jaarmarktcross Niel

Clubs

• Nielse Biljart Artistiek, Biljartclub waar onder andere Eric Daelman, wereldkampioen kunststoten 2009, bij is aangesloten.
• Koninklijke Nielse Rupelsneppen, kajakclub van onder andere Theo Claessens, deelnemer aan de Olympische Spelen van Montréal 1976 en Moskou 1980.
• Volley Niel, volleybalclub die uitkomt in de 3de provinciale reeks Antwerpen van de Vlaamse Volleybalbond (VVB)
• Sora Sen, karate-club
• BBC Coveco Niel, Basketbalclub die uitkomt in de 2de provinciale reeks Antwerpen van de Koninklijke Belgische Basketbalbond (KBBB)
• VGL Niel, turnvereniging
• De Pedaal, wielerclub

Bekende Nielenaars

• Luc Morjaeu- striptekenaar van o.a. Suske en Wiske
• Roger Ilegems (13 december 1962), wielrenner
• Jan Decleir, acteur
• Pieter De Somer, rector van de Katholieke Universiteit Leuven van 1968 - 1985, naar hem zal ook een nieuw aan te leggen straat genoemd worden, de Rector De Somerstraat.
• Eric Daelman, wereldkampioen Kunststoten 2009
• Theo Claessens, kajakker

Zie ook

• Lijst van onroerend erfgoed in Niel

Externe links

• http://www.niel.be
• dorpskernvernieuwing

Bronnen, noten en/of referenties J. Molemans; Profiel van de Kempische toponymie (Mededelingen van de Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde, Nr. 6); Hasselt; 1977 (http://www.dbnl.org/tekst/mole002prof01_01/mole002prof01_01_0001.php) De betekenis van de naam (Maas)Niel http://users.skynet.be/dirkbinon/ruisbroek_sauvegarde/pagina's/nielhellegat.htm http://users.skynet.be/historyniel/ http://inventaris.vioe.be/dibe/geheel/20691

Mediabestanden

Zie de categorie Niel van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.