Nieuw atheïsme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Nieuw atheïsme (Engels: New Atheism) is een atheïstische vernieuwingsbeweging die vanaf 2004 op gang kwam met een stroom van antireligieuze boeken geschreven door Richard Dawkins, Sam Harris, Christopher Hitchens, Daniel Dennett en anderen. De ideeën van deze beweging zijn niet altijd nieuw, maar de beweging is invloedrijk en heeft kenmerken met een godsdienstige opleving gemeen.[1]

Oorsprong[bewerken]

Het begrip nieuw atheïsme is waarschijnlijk pas in oktober/november 2006 gemunt door de Wired-journalist Gary Wolf[2][3] om een atheïstische vernieuwingsbeweging te beschrijven die zich in eerste instantie in de Verenigde Staten manifesteerde en zich later uitbreidde. De boeken van Richard Dawkins, God als misvatting, Sam Harris, Van God los en Brief aan een christelijke natie en Daniel Dennett, De betovering van het geloof, waren hiervan tekenen.[2][4] Dit gold later ook voor Christopher Hitchens' God is niet groot.[5][6] Op 30 september 2007 bespraken deze vier auteurs hun werken en de reacties erop in een gesprek dat zij The Four Horsemen noemden, zoals zij sindsdien samen ook wel bekend staan.[7] Diverse bestsellers van deze auteurs die vanaf 2004 uitkwamen, vormden de aanleiding voor verhitte debatten.[1][8]

Kenmerken[bewerken]

Volgens Victor J. Stenger verschilt traditioneel atheïsme van het nieuwe atheïsme doordat het traditionele atheïsme verzoenend staat tegenover theïsme, terwijl het nieuwe atheïsme een vijandige houding daartegenover aanneemt.[9] Nieuwe atheïsten vinden dat religie niet alleen onwaar is, maar ook slecht,[2][4] en niet zomaar getolereerd mag worden, maar ook zo veel mogelijk moet worden tegengewerkt en bekritiseerd. En waar religieuze invloed kenbaar wordt, moet de ongeldigheid daarvan met rationele argumenten blootgelegd worden.[5] Deze nieuwe atheïsten worden soms ook aangeduid als "militante atheïsten".[10][11]

Kritiek[bewerken]

Er is kritiek gekomen op het nieuwe atheïsme. Eén van de punten van kritiek is dat de beweging weinig nieuws brengt.[12][13] De gematigde atheïst Theodore Dalrymple verweet in 2007 de nieuwe atheïsten gebrek aan intellectuele zorgvuldigheid, slordigheid, schijnzekerheid, onverdraagzaamheid en de adolescente schelheid van hun stemmen.[14] Volgens William Levada, destijds prefect van de Congregatie voor de Geloofsleer, stelden de nieuwe atheïsten de doctrines van de rooms-katholieke Kerk verkeerd voor, waren zij "agressief" en diende men zich tegen hen te verdedigen met een "nieuwe apologetiek".[15] John N. Gray noemde in 2009 de verkoopsuccesssen van de vertegenwoordigers van het nieuwe atheïsme een opleving die het gevolg is van de teloorgang van de atheïstische massabewegingen van de twintigste eeuw: "Het secularisme is op zijn retour, en het resultaat is een atheïsme van het evangeliserende soort dat we sinds de Victoriaanse tijd niet meer gezien hebben."[16]

Boeken[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b (en) Amarasingam, Amarnath, Religion and the New Atheism: A Critical Appraisal, Koninklijke Brill NV, Leiden, 2010, 1 ISBN 9789004185579. Geraadpleegd op 28 december 2013. URL bezocht op 28 december 2013.
  2. a b c (en) Gary Wolf. The Church of the Non-Believers. Wired (november 2006) Geraadpleegd op 16 november 2013
  3. Op Richarddawkins.net is een kopie van Wolfs "oorspronkelijke" artikel op Wired.com te vinden, gedateerd op 23 oktober 2006 met de titel Battle of the New Atheism, in weerwil van Wired.com dat het The Church of the Non-Believers noemt en dateert op november 2006.
  4. a b (en) Jörg Blech. The New Atheists: Researchers Crusade against American Fundamentalists. Spiegel Online (26 oktober 2006) Geraadpleegd op 16 november 2013 Van Duits naar Engels vertaald door Christopher Sultan.
  5. a b (en) Hooper, Simon. The rise of the New Atheists. CNN Geraadpleegd op 2010-03-16
  6. Stephen Bullivant & Michael Ruse, "The Origins of 'New Atheism'". The Oxford Handbook of Atheism (2013) 251-252. Oxford University Press.
  7. (en) Gribbin, Alice (22 december 2011). Preview: The Four Horsemen of New Atheism reunited. New Statesman . Geraadpleegd op 13 februari 2012.
  8. (en) Stenger, Victor J. The New Atheism. Universiteit van Colorado te Boulder Geraadpleegd op 29 december 2009
  9. (en) Stenger, Victor J., Why I Believe in the New Atheism. Free Inquiry, vol 30(3). Publiekelijk via de website van de Universiteit van Colorado Boulder [1]
  10. (en) Paul Cliteur, The Secular Outlook: In Defense of Moral and Political Secularism (Wiley-Blackwell 2010) p.40.
  11. (en) Richard Dawkins, Militant Atheïsme. Ted.com. Februari 2002.
  12. Amarasingam, p. 2.
  13. (en) Flynn, Tom. Why I Don't Believe in the New Atheism (2010) Geraadpleegd op 28 juli 2011
  14. (en) Dalrymple, Theodore. What the New Atheists Don't See. City Journal (herfst 2007) Geraadpleegd op 2 januari 2014.
  15. "Catholics need a ‘new apologetics’ to defend faith", The Catholic Leader, 16 mei 2010. Geraadpleegd op 9 januari 2014.
  16. John N. Gray, Gray's Anatomy. Selected Writings, hfdst. 23 Evangelical Atheism, Secular Christianity, Penguin Books, 2009.