De Nieuwe Ooster

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ingang
Aula

De Nieuwe Oosterbegraafplaats is een begraafplaats in Amsterdam. Deze is gelegen aan de Kruislaan in de Watergraafsmeer en heeft een oppervlakte van ruim 30 hectare. Op 1 mei 1894 ging de begraafplaats open. Hij wordt tegenwoordig De Nieuwe Ooster genoemd, vanwege de bouw van een crematorium in 1994, naar een ontwerp van R. van Liesveld.

De Nieuwe Oosterbegraafplaats verving de in 1866 aangelegde (Oude) Oosterbegraafplaats, net buiten de Muiderpoort. (Hier bevindt zich nu het Koninklijk Instituut voor de Tropen en een deel is opgegaan in het Oosterpark.)

Geschiedenis[bewerken]

De gemeente Amsterdam kocht in 1888 een stuk terrein van 16 hectare in de toen nog zelfstandige naburige gemeente Watergraafsmeer voor een nieuwe begraafplaats, aangezien elders niet voldoende ruimte meer was.

De begraafplaats is in 1892 ontworpen door Leonard Anthony Springer. Deze landschapsarchitect heeft bij zijn ontwerp veel aandacht besteed aan de bomen.

In 1893 maakte gemeentearchitect van Amsterdam, Adriaan Willem Weissman, vier ontwerpen voor een aula voor de Nieuwe Oosterbegraafplaats (zie hieronder). Op aanraden van P.J.H. Cuypers, destijds gemeenteraadslid van Amsterdam, werd het derde en tevens meest eenvoudige ontwerp (ontwerp C) uitgevoerd.[1]

In 1904 kocht de gemeente het aangrenzende terrein van het landgoed Oud-Roosenburgh. De uitbreiding was 8 hectare groot en werd naar het ontwerp van Springer aangepast. In 1927 werd de begraafplaats opnieuw uitgebreid, tot aan de Zaaiersweg (Betondorp) en is nu 33 hectare groot.

Rijksmonument, arboretum en museum[bewerken]

De begraafplaats werd in 2003 een Rijksmonument (zie: lijst van rijksmonumenten in Amsterdam, stadsdeel Oost). In 2005 is het terrein uitgeroepen tot arboretum. Er zijn plannen om het oorspronkelijke ontwerp van Springer weer te herstellen. Er zijn vele soorten heesters, rozen, iepen, kastanjes, eiken, berken, magnolia's, coniferen en rododendrons. Schoolklassen organiseren vanwege de tuinbeplanting botanische lessen in het park.

Op het terrein bevindt zich het eind 2007 geopende Nederlands Uitvaart Museum Tot Zover.

Graven van bekende Nederlanders[bewerken]

Grafmonument van Joannes Benedictus van Heutsz
Graf van Wally Tax

Er liggen vele bekende Nederlanders begraven. Veel graven hebben de status van monument gekregen. Hieronder een overzicht:

Gedenkmonumenten[bewerken]

Gesneuvelde geallieerden
Monument Buchenwald
Theo Thijssenmonument

Er zijn diverse gedenkmonumenten en -tekens op de Nieuwe Ooster met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog:

  • Er bevindt zich een monument voor de 18 gefusilleerde deelnemers aan de Februaristaking van 1941, ontworpen door beeldhouwer Hildo Krop.
  • Het monument voor omgekomenen in de concentratiekampen Buchenwald en Ravensbrück. Op dit monument uit 1952 staat een urn met aarde uit alle martelarenplaatsen van Europa ten tijde van de nazioverheersing.
  • Indrukwekkend is het grafveld van de gesneuvelde geallieerde militairen in het zuidoostelijk deel van de begraafplaats. Dit grafveld valt onder de Commonwealth War Graves Commission; er liggen ruim 300 doden uit de Tweede Wereldoorlog begraven, afkomstig uit landen van het Gemenebest. Van bijna vijftig van hen is de identiteit onbekend.
  • Het monument "Nooit meer Auschwitz" heeft zestien jaar op de Nieuwe Ooster gelegen. In januari 1977 werd het onthuld, ontworpen als grafbedekking door schrijver-beeldhouwer Jan Wolkers. In 1993 werd dit monument verplaatst naar het Wertheimpark.

Overige monumenten[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Begraafplaatsen van Amsterdam. M. de Roever & J. Bierenbroodspot. Bas Lubberhuizen, Amsterdam, 2004. ISBN 90-5937-014-7
  • Hun laatste rustplaats. A. van den Broek, K. Groen et.al., Bosch en Keuning, 1985. ISBN 90-246-4517-4
  • Ter gelegenheid van het eeuwfeest is in 1994 een fotoboek gemaakt waarin duidelijk wordt hoe deze begraafplaats is ontstaan: Een plaats van rust en bezinning. Auteur is Margriet de Roever. ISBN 90-238-3162-4

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Anoniem (19 januari 1895) 'De begraafplaats in de Watergraafsmeer bij Amsterdam', De Opmerker, 30e jaargang, nummer 3. Zie scan TU Delft.
  2. Theo Thijssenmonument