Nieuwkuijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nieuwkuijk
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Nieuwkuijk
Nieuwkuijk
Nieuwkuijk
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Vlag Heusden Heusden
Coördinaten 51° 41' NB, 5° 10' OL
Algemeen
Inwoners (1 januari 2007) 2095
Overig
Postcode 5253
Netnummer 073
Belangrijke verkeersaders A59
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Kasteel Onsenoort en de voormalige abdij Mariënkroon
Emmamolen in Nieuwkuijk

Nieuwkuijk is een plaats in de gemeente Heusden (Noord-Brabant) met 2095 inwoners (1 januari 2007). Het maakt deel uit van de Langstraat. Bij Nieuwkuijk behoort ook abdij Mariënkroon met daarbij de toren van het voormalige kasteel Onsenoort en kasteel d'Oultremont, het bekende kasteel van het voormalige themapark Het Land van Ooit. Daarnaast staat in Nieuwkuijk de nog steeds werkende korenmolen "Emma".

Ligging[bewerken]

Nieuwkuijk ligt in een dichtbevolkte strook langs de snelweg A59 en grenst in het oosten aan Vlijmen, in het zuidoosten aan Cromvoirt, in het westen aan Drunen en in het noorden aan Haarsteeg

Geschiedenis[bewerken]

Er moet onderscheid worden gemaakt tussen de heerlijkheid Onsenoort en de heerlijkheid Nieuwkuijk. Hoewel beide oorspronkelijk een leen waren van het Prinsbisdom Luik werd, waarschijnlijk door Jan V van Cuijk die ook heer van Hoogstraten was, dit gebied in leen gegeven. Staatkundige verwikkelingen deden Onsenoort tot het Graafschap Holland gaan behoren terwijl Nieuwkuijk een (achter-)leen was van de heren, later graven, van Hoogstraten. Ook in de Staatse periode kwam Onsenoort bij het Gewest Holland terwijl Nieuwkuijk tot het Kwartier van Oisterwijk van de Meierij van 's-Hertogenbosch ging behoren en tot 1795 een Hoogstratens leengoed was. Daarna kwam zowel kasteel en dorp tot 1807 aan het Gewest Holland om daarna bij Brabant, later Noord-Brabant, gevoegd te worden. Tot 1811 hadden Nieuwkuijk en Onsenoort beide een eigen schepenbank. In 1811 werden beide gebieden samengevoegd tot een zelfstandige gemeente die op 1 mei 1935 door Vlijmen werd geannexeerd. Deze gemeente ging op haar beurt in 1997 op in de fusiegemeente Heusden.

In 1858 had de plaats 1.220 inwoners die vooral leefden van de verbouw van graan. Ook aardappelen en knollen werden verbouwd. Tot ongeveer 1900 werd ook veel hop verbouwd. Tegen het einde van de 19e eeuw kwam de schoenenindustrie op en in 1900 was zelfs 37% van de beroepsbevolking in deze industrietak werkzaam. In 1920 was dit percentage teruggelopen tot 11%. De mandenvlechterij was toen echter zeer belangrijk en omvatte bijna 48% van de beroepsbevolking.

In de nacht van 29 op 30 december 1880 is Nieuwkuijk getroffen door een ernstige overstroming. Bijna het gehele dorp stond onder water. Verscheidene huizen waren zwaar tot zeer zwaar beschadigd. Het water was in de periode tot 26 december gestegen naar +5,74 m. AP. Velen zijn opgevangen in het kasteel Onsenoort anderen vonden hun toevlucht op de Konijnsberg.

Ondanks het deels Hollandse verleden bleef het katholicisme in Nieuwkuijk dominant. Het sinds 1906 bestaande klooster werd tot een belangrijk religieus centrum.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Lijst van rijksmonumenten in Nieuwkuijk

Natuur en landschap[bewerken]

  • Ten zuiden van Nieuwkuijk stroomde vroeger, in tijden van hoogwater, de Beerse Maas. De Heidijk moest het ten noorden ervan gelegen, hogere, gebied tegen het water beschermen. Dit lukte niet altijd afdoende. Vooral in 1880 was er een ernstige overstroming. De Nieuwkuijkse Wiel, een kolk, is ontstaan op de plaats van de dijkdoorbraak. De gemeente heeft hier na de Tweede Wereldoorlog een openluchtzwembad aangelegd dat echter in de jaren 70 van de 20e eeuw in onbruik raakte. De plas is ornithologisch van belang.
  • De stroomvlakte ten zuiden van de Heidijk omvat het natuurgebied Vlijmens Ven, dat beheerd wordt door Natuurmonumenten. In totaal zal dit gebied meer dan 500 ha gaan bedragen. Het kalkrijke kwelwater dat in dit laaggelegen gebied omhoog komt wordt afgevoerd door de Vlijmensvense Hoofdloop, maar het zal in de toekomst weer opgevangen blijven. Akkers worden, vanaf 2008, deels omgevormd tot bloemrijke graslanden. Onder de Nieuwkuijkse Weg werd een dassentunnel aangelegd. Het Vlijmens Ven met daaraan aansluitend de Vughtse Gement zal een verbindende schakel vormen tussen natuurgebieden als Moerputten, Bossche Broek en Loonse en Drunense Duinen.
  • Ten noorden van Nieuwkuijk liep eertijds het tracé van de Langstraatspoorlijn. Parallel daaraan loopt een autosnelweg.

Afbeeldingen[bewerken]