Nieuwmarktrellen
De Nieuwmarktrellen, ook wel metrorellen genoemd, is de benaming van ernstige ongeregeldheden in het voorjaar van 1975 in de Nieuwmarktbuurt in Amsterdam.
De rellen braken uit rondom de aanleg van de tunnel van de Zuidoostlijn van de Amsterdamse metro. Hiervoor moesten veel woningen in het gebied de Lastage tussen de Geldersekade en Oudeschans worden gesloopt, wat op veel verzet stuitte van de bewoners. Bovendien was er het plan een snelweg aan te leggen van de Wibautstraat via de Nieuwmarktbuurt naar de Prins Hendrikkade.
Als gevolg van de rellen is besloten de snelweg te schrappen en de buurt te herbouwen volgens het oude stratenpatroon na voltooiing van de metrotunnel. In het in 1980 geopende metrostation Nieuwmarkt is een kunstwerk gemaakt ter herinnering aan deze woelige tijd.
[bewerken] Politieke achtergrond
Tot in de jaren '80 stond nog lange tijd op een blinde muur aan de Sint Antoniesbreestraat de tekst "Hoed je voor als links vermomde rechtsen. Mijd ze als pest, want ze zijn nog erger als de rest", die herinnerde aan de door vele bewoners van de Nieuwmarktbuurt ervaren desillusie, toen de buurt aan de slopershamer werd prijsgegeven door een links stadsbestuur.
De Amsterdamse PvdA en de CPN kwamen in 1974 tot een compromis, waarbij de bewoners van de Nieuwmarktbuurt zich opgeofferd voelden aan het ambitieuze project van de metro, die koste wat 't kost op het vastgelegde traject verder moest worden doorgetrokken dan het Waterlooplein.Destijds had Amsterdam een stadbestuur met wethouders van PvdA (o.a. Han Lammers) en de CPN, met daarbij ook nog wethouders van de PPR (Roel van Duijn) en de PSP (Huib Riethof) in een bijrol.
Zie daarover eventueel de terugblik van Marcel Wiegman in dagblad Het Parool van 31 maart 2006 (stadskatern p.16): "Linkse lente leidde tot een onbestuurbare stad".
PSP-wethouder Riethof struikelde over die kwestie van de metro, door een tegengesteld standpunt te bepleiten van waarmee zijn partij verkiezingscampagne had gevoerd. Enige tijd daarna moest ook PPR-wethouder Van Duyn het veld ruimen, overigens om een andere kwestie.
[bewerken] Externe links
- Komst metro veroorzaakt onrust in Nieuwmarktbuurt, Polygoon-journaal, 1975
- Ernstige ongeregeldheden bij ontruiming in de Nieuwmarktbuurt vanwege aanleg metro, Polygoon-journaal, 1975
- Opnieuw ongeregeldheden in de Nieuwmarktbuurt, Polygoon-journaal, 1975
[bewerken] Literatuur
- Over het optreden van politie en justitie zie: Jan Naeyé De sterke arm (1979).
