Nomen conservandum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Nomen conservandum (meervoud: nomina conservanda) is een term uit de plantentaxonomie en diertaxonomie en wordt gebruikt om aan te geven dat een naam van een planten- of diersoort speciale bescherming geniet. Het betreft in zo'n geval een ingeburgerde binominale naam van een soort, die achteraf incorrect blijkt te zijn, bijvoorbeeld omdat een eerdere beschrijving met een andere naam (synoniem) prioriteit blijkt te hebben of omdat de naam al eerder voor een andere soort gebruikt werd (er bestaat dan dus een homoniem). De te behouden naam is de Nomen conservandum (conservandum betekent: "te behouden" of te conserveren). Voor de dierkunde (zoölogie) en plantkunde (botanie) zijn instanties aangewezen die deze bevoegdheid hebben. Bij planten gaat het niet alleen om namen van soorten, maar ook om namen van geslachten of families.

Zoölogie[bewerken]

Het behoud van een naam van een diersoort kan op voordracht door een speciale actie van het International Commission on Zoological Nomenclature (ICZN) dat zijn Plenaire Bevoegdheden uitoefent, als beschikbaar en geldig worden verklaard. Het latere synoniem blijft dan behouden in plaats van de eerdere naam die dan als nomen oblitum wordt beschouwd. Dergelijke namen worden als zodanig ingeschreven op de Officiële Lijsten van het ICZN en hebben ter wille van de stabiliteit voorrang op alle eerdere namen, ook die welke nóg later mochten worden herontdekt.

Het ICZN gebruikt de term nomen protectum ("beschermde naam") voor het meestal voorkomende geval dat de naam ongeldig is vanwege het feit dat het een jonger synoniem is of een ouder homoniem heeft en de term conserved name voor het overkoepelende begrip dat een naam vanwege welke reden dan ook ongeldig is.

Botanie, mycologie en algologie[bewerken]

De regels voor de algen, schimmels en planten zijn verzameld in Art. 14 van de "International Code of Nomenclature for algae, fungi, and plants" (ICBN). Het doel van dit artikel (Art. 14.1) is:

"to avoid disadvantageous nomenclatural changes entailed by the strict application of the rules, and especially of the principle of priority [...]"

Deze bescherming kan uitsluitend geboden worden aan namen in de rang van familie, geslacht of soort. De procedure start door een voorstel te publiceren in het tijdschrift Taxon (gepubliceerd door de International Association for Plant Taxonomy, IAPT). Dit voorstel wordt geacht de zaak van beide kanten te belichten. Elke beslissing is voorlopig totdat zij geratificeerd wordt door een Internationaal Botanisch Congres; hierna wordt de naam opgenomen in een Appendix van de ICBN.

Het behoud (conserveren) van een naam kan ook betrekking hebben op uitsluitend de spelling van een naam: Euonymus (niet Evonymus), Guaiacum (niet Guajacum), Hieronyma (niet Hyeronima of Hieronima), etc. Zie orthografische variant.

Behalve het conserveren van een naam (Art 14) is het ook mogelijk een naam te verwerpen (Art. 56). Dit laatste is mogelijk voor een naam in elke rang.