Noord-Atlantische Verdragsorganisatie
| Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) North Atlantic Treaty Organisation (NATO) Organisation du traité de l'Atlantique Nord (OTAN) |
||
 (Details) |
||
 |
||
| Bestuurscentrum | Brussel | |
| Werktaal | Engels, Frans | |
| Lidmaatschap |  Albanië.svg){kind=small} België Bulgarije Canada Denemarken Duitsland Estland Frankrijk Griekenland Hongarije IJsland Italië Kroatië Letland Litouwen Luxemburg Nederland Noorwegen Polen Portugal Roemenië Slovenië Slowakije Spanje Tsjechië Turkije Verenigd Koninkrijk Verenigde Staten |
|
| Secretaris-generaal | Anders Fogh Rasmussen |
|
| Voorzitter van het militaire comité |
Giampaolo Di Paola |
|
| Website | http://www.nato.int | |
De Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) (Engels: NATO, North Atlantic Treaty Organisation; Frans: OTAN, Organisation du traité de l'Atlantique Nord) is een na de Tweede Wereldoorlog opgerichte organisatie ter ondersteuning van het Noord-Atlantische Verdrag dat in Washington op 4 april 1949 werd getekend. Het hoofdkwartier van de NAVO is gevestigd te Brussel.
Inhoud |
[bewerken] Partijen
Aanvankelijk deden België, Canada, Denemarken, Frankrijk, IJsland, Italië, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Portugal, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten mee. Later kwamen daar Turkije en Griekenland (februari 1952), West-Duitsland (1955) en Spanje (1982) bij. Na het einde van de Koude Oorlog sloten Tsjechië, Polen en Hongarije zich aan (12 maart 1999), evenals Estland, Letland, Litouwen, Slowakije, Slovenië, Roemenië en Bulgarije (29 maart 2004). Frankrijk maakte tussen 1966 en 1996 geen deel uit van de militaire organen van de NAVO; vanaf 1996 tot aan 3 april 2009 maakten de Fransen een voorbehoud met betrekking tot militair optreden. Sinds 4 april 2009 is Frankrijk weer volledig lid van de NAVO.
Op de top van de NAVO in Boekarest, op 3 april 2008, hebben de regeringsleiders van de NAVO-lidstaten besloten dat Kroatië en Albanië mochten toetreden tot de NAVO. Beide landen werden lid op 1 april 2009. Lidmaatschap van Macedonië stuitte op een veto van Griekenland, wegens bezwaren van Griekenland tegen de constitutionele naam van Macedonië. Ook over Oekraïne en Georgië was er geen consensus. De NAVO besluit alleen met unanimiteit. De Verenigde Staten wensten hun lidmaatschap, terwijl een aantal Europese leden tegen was. Lidmaatschap van Georgië werd op de lange baan geschoven, omdat het betrokken is in territoriale conflicten en geen controle heeft over delen van zijn eigen grondgebied. Om dezelfde reden kan EU-lid Cyprus geen lid van de NAVO worden.[bron?]
[bewerken] Wederzijds aangegane verplichtingen
Het Noord-Atlantisch Verdrag is een militair verdrag dat wederzijdse verdediging en samenwerking van de legers van de westerse landen regelt, aanvankelijk vooral als tegenkracht tegen de communistische landen in het Oostblok. Die vormden op hun beurt in 1955 het Warschaupact. De kern van het verdrag staat in artikel 5, dat stelt dat in geval van een aanval op een van de staten benoorden de kreeftskeerkring, deze door de andere zal worden opgevat als een aanval op allemaal en dat alle landen zullen meehelpen (samenwerken) om de aanvaller af te weren.
Sinds het einde van de Koude Oorlog is het militaire belang van de NAVO afgenomen. De lidstaten incasseerden het vredesdividend en krompen hun strijdkrachten in. De NAVO is sindsdien in een transformatiefase, waarin nieuwe taken zoals bestrijding van terrorisme, proliferatie en anarchie op de agenda zijn gekomen. In de top van Praag in 2002 en de top van Istanboel in 2004 zijn hierover afspraken gemaakt.
Artikel 5 is tot op heden eenmaal van toepassing verklaard: na de aanslagen in New York en Washington van 11 september 2001. De NAVO heeft de Verenigde Staten kort na deze aanslagen bijgestaan met AWACS-radarvliegtuigen. Operatie Enduring Freedom daarentegen was en is geen NAVO-missie.
In februari 2003 deed het NAVO-lid Turkije een beroep op de overige NAVO-leden op grond van artikel 4 van het verdrag van Washington, dat voorziet in consultatie tussen de verdragsgenoten als het gebied, de politieke onafhankelijkheid of de veiligheid van een lidstaat wordt bedreigd. Turkije deed deze stap in verband met de gespannen situatie rond het buurland Irak. Een aantal westerse landen, waaronder de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk, stond op het punt Irak binnen te vallen om Saddam Hoessein te verdrijven.
Steunmaatregelen aan Turkije werden op 10 februari 2003 door een veto van Frankrijk, Duitsland en België geblokkeerd. Op 16 februari 2003 kondigde secretaris-generaal Lord Robertson echter aan dat er overeenstemming was bereikt, waarbij Frankrijk, dat zich al langer een aparte plaats binnen de NAVO had toebedeeld en niet meer volledig lid was, echter nog niet meedeed. De steunmaatregelen aan Turkije werden in gang gezet. Eerdere formele beroepen op artikel 4 werden wel direct ingewilligd.
[bewerken] Organisatie
De secretaris-generaal is de hoogste burgerfunctie van de organisatie, traditioneel vervuld door een Europeaan. Van 2004 tot 2009 was dit een Nederlander: Jaap de Hoop Scheffer. Hij was de voorzitter van de Noord-Atlantische Raad (NAR) bestaande uit permanente vertegenwoordigers van de lidstaten. Deze NAR vergadert elke woensdag en neemt bij unanimiteit de politieke besluiten. Deze Raad wordt bijgestaan door het Military Committee waar alle lidstaten met een leger in zijn vertegenwoordigd. De hoogste militaire commandant van de NAVO is de Supreme Allied Commander Europe (SACEUR), tot dusverre altijd een Amerikaan. Hij heeft deze titel om historische redenen, maar is ook commandant van NAVO-troepen buiten Europa.
Het politieke hoofdkwartier van de NAVO bevindt zich in Brussel, waar ook de NAR is gevestigd. De eerste locatie was in Londen. Daarna volgden verhuizingen naar het Palais de Chaillot in Parijs in 1952, vervolgens naar Porte Dauphine in Parijs in 1959. Nadat Frankrijk onder president De Gaulle zich in 1966 had teruggetrokken uit de militaire samenwerking, besloot de NAVO te verhuizen uit Frankrijk. Sinds 1967 is de NAVO gevestigd in Brussel (Haren) op de plek van het voormalige vliegveld. Een nieuw hoofdkwartier voor de NAVO in Brussel is in de bouwfase.
Het Supreme Headquarters Allied Powers Europe (SHAPE) is het militaire commandocentrum. Het is gevestigd in Casteau ten noorden van het Belgische Bergen, Henegouwen.
In 1986 werd het autonoom overlegorgaan Eurogroup opgericht. Hierin overleggen alle Europese NAVO lidstaten en proberen ze gemeenschappelijke standpunten te vormen.
Het NAVO C3 agentschap zetelt in Brussel en Den Haag.
[bewerken] Beknopte chronologie
 Zie Lijst van lidstaten van de NAVO voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
- 1949 - Oprichting op 4 april. Ondertekenaars: België, Canada, Frankrijk, Luxemburg, Nederland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten van Amerika, Denemarken, IJsland, Italië, Noorwegen en Portugal.
- 1952 - Toetreding Turkije en Griekenland
- 1955 - Toetreding West-Duitsland. Oprichting van het Warschaupact
- 1961 - Start van de bouw van de Berlijnse Muur; het IJzeren gordijn verdeelt Oost en West-Europa
- 1966 - Frankrijk is een nucleaire macht geworden en trekt zich terug uit de militaire structuur, maar blijft politiek lid
- 1974 - Griekenland trekt zich vanwege de Turkse invasie in Cyprus terug uit het bondgenootschap.
- 1980 - Griekenland treedt weer toe
- 1982 - Spanje wordt het zestiende lid
- 1989 - Val van de Berlijnse Muur
- 1990 - Duitse hereniging, waardoor dus het grondgebied van de voormalige DDR deel van het NAVO-gebied wordt.
- 1991 - Opheffing van het Warschaupact
- 1999 - Toetreding van Polen, Tsjechië en Hongarije
- 1999 - Operatie/missie in Kosovo
- 2004 - Toetreding van Bulgarije, Estland, Letland, Litouwen, Roemenië, Slowakije en Slovenië
- 2008 - Top van Boekarest: vergadering om Kroatië en Albanië lid te maken
- 2009 - Toetreding van Albanië en Kroatië[1]
- 2011 - Operatie/missie in Libië
De andere landen van de Europese Unie: Finland, Ierland, Oostenrijk, Zweden, Cyprus en Malta zijn geen lidstaten van de NAVO. Oostenrijk mag geen lid worden naar aanleiding van de voorwaarde dat toen in 1955 het land weer zelfstandig werd het voor altijd neutraal zou blijven. Finland treedt niet toe om conflicten met buurland Rusland te voorkomen. Zweden is ook een neutraal land en is zodoende geen lidstaat.
[bewerken] Secretarissen-generaal
| Zie secretaris-generaal van de NAVO voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
[bewerken] Verhoudingen met andere landen
- Het Partnerschap voor vrede is een programma van de NAVO dat helpt het vertrouwen tussen de NAVO en andere Europese landen en landen van de voormalige Sovjet-Unie te vergroten. Het werd opgericht op 10 en 11 januari 1994 in Brussel.
- De Euro-Atlantische Partnerschapsraad (EAPC) werd opgericht op 29 mei 1997 en is een forum voor regelmatige coördinatie, overleg en dialoog tussen alle 49 deelnemers.
- De Mediterrane Dialoog werd opgericht in 1994 om op een vergelijkbare manier te coördineren met Israël en met de landen in Noord-Afrika.
- Het Samenwerkingsinitiatief van Istanboel (Istanbul Cooperation Initiative) werd in 2004 aangekondigd als een platform voor dialoog voor het Midden-Oosten op dezelfde wijze als de Mediterrane Dialooggroep.
- Andere staten in de wereld hebben ook contact gelegd met de NAVO om te participeren in enkele van de activiteiten van het Partnerschap voor vrede.
[bewerken] Trivia
- Standaardpatronen die door de NAVO worden gebruikt zijn de 5.56x45mm NAVO
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
- Officiële website van de NAVO
- Bouwproject NAVO-hoofdkwartier
Bronnen, noten en/of referenties
|
 |
Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Noord-Atlantisch Verdrag op Wikisource |
| Intergouvernementele organisaties | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
 |
Zoek NAVO op in het WikiWoordenboek. |
