Norg
 |
|||
|
|||
  |
|||
|
|
|||
| Provincie |  Drenthe |
||
| Gemeente |  Noordenveld |
||
| Coördinaten | 53°3'N 6°27'E | ||
|
|
|||
| Inwoners (2010) | 3.655[1] | ||
|
|
|||
 Norg (dorpsgezicht)  Margaretakerk van Norg |
|||
|
|||
Norg (Drents: Nörg) is een esdorp[2] in het noorden van de Nederlandse provincie Drenthe, ongeveer 25 kilometer ten zuidwesten van de stad Groningen en 12 kilometer ten noordwesten van de Drentse hoofdstad Assen. Norg telt in 2011 3.631 inwoners[1].
[bewerken] Geschiedenis
Norg heeft net als vele andere esdorpen in Drenthe een lange geschiedenis. Al in het begin van de middeleeuwen duikt Nurch of Norche op in oorkondes. De oudste essen zijn op 650-750 na Christus gedateerd. Het nabijgelegen Norgerholt is een heel oud bos en dateert vermoedelijk uit de 9e eeuw. Na de komst van het christendom behoorde Drenthe tot het bezit van de bisschop van Utrecht, die de rechten en plichten van de inwoners van Drenthe voor het eerst bij het landrecht van 1412 erkende. De provincie werd toen verdeeld in zes dingspillen. Het woord dingspil is samengesteld uit ding (= gerecht) en spil (of spel) (= gebied) en betekent dus rechtsgebied. Norg was destijds (net als omliggende dorpen Een, Een West, Peest, Westervelde, Langelo, Zuidvelde en Huis ter Heide) onderdeel van het dingspil Noordenveld, met als hoofdplaats Vries. Het dingspil Noordenveld was onderverdeeld in vier kerspelen. Omdat Norg een kerk had, de romanogotische Sint-Margaretakerk, werd dit de 'hoofdplaats' van het gebied dat eerst het kerspel Norg heette en later de gemeente Norg werd. Andere gemeentes die uit dit dingspil voortkwamen waren Roden, Peize, Vries, Eelde en Zuidlaren.
[bewerken] Recente ontwikkelingen
Tot 1 januari 1998 was Norg een zelfstandige gemeente, met de bijbehorende dorpen Veenhuizen, Een, Een West, Peest, Westervelde, Langelo, Zuidvelde en Huis ter Heide. Sinds de gemeentelijke herindeling van Drenthe in 1998 maakt Norg deel uit van de gemeente Noordenveld, samen met de vroegere buurgemeenten Peize en Roden. De oppervlakte van de gemeente Norg was ongeveer de helft van de huidige gemeente Noordenveld. Peize en Roden vormen de andere helft van de nieuwe gemeente. Roden is nu de 'hoofdplaats', waar de meeste voorzieningen zijn. In eerste instantie zou Norg een zelfstandige gemeente blijven. Daarna was het de bedoeling dat Norg zou samengaan met de gemeenten Vries en Zuidlaren, terwijl Roden en Peize zouden samengaan met Eelde. Dit is uiteindelijk niet doorgegaan.
Norg heeft zich, met name na de herindeling, ontwikkeld tot forensenplaats. In verhouding tot het aantal inwoners is er weinig werkgelegenheid. De meeste inwoners werken in grotere plaatsen in de omgeving zoals Roden, Assen, Groningen of Drachten.
[bewerken] Nieuwbouw
Op dit moment is in Norg nog maar weinig ruimte voor nieuwbouw. De aanwezige natuur- en bosgebieden maken dit onmogelijk. Er is de afgelopen 40 jaar in een aantal fasen nieuwbouw gepleegd:
- Grootveenweg/Vogelbuurt (1970-1974) (170 woningen)
- Batinge (1976) (100 woningen)
- Dikninge/Laan van Havezathen (1978) (85 woningen)
- Entinge (1980) (50 woningen)
- Havixhorst/Oldengaarde (1984) (60 woningen)
- Fabriekstraat/Rondweg (1992) (25 woningen)
- Grootveen-Eszoom (1994) (125 woningen)
- Industrieterrein Ordel (1995) (10 woningen + bedrijfspand)
[bewerken] Infrastructuur
Norg kent, zoals veel omliggende dorpen wel hebben, geen rondweg. Het doorgaande verkeer moet dwars door het centrum heen. In 2008 is het gehele stratenplan in het centrum gerenoveerd. In Norg is een klein bedrijventerrein, Ordel. Hier zijn ongeveer 10 ondernemers gevestigd in een klein pand met een eigen woning. Norg kent geen spoorwegen en slechts een paar kleine waterwegen: De Norgervaart, het Groote Diep en het Oostervoortsche Diep. Deze zijn echter niet geschikt voor boten en worden voornamelijk gebruikt voor de hengelsport en recreatie. Oorspronkelijk zou de Norgervaart, die stopt in Huis ter Heide, via Norg worden doorgetrokken naar de toenmalige jachthaven in Roden. Maar de gemeente Norg besloot eind 19e eeuw dat dit te veel geld zou kosten.
In de jaren '60 was er een gevorderd plan om een provinciale weg aan te leggen van Assen naar een te realiseren recreatiegebied in Lauwersoog, de S1. Tevens zou de Rijksweg A6 vanaf Emmeloord rechtstreeks worden doorgetrokken naar Groningen. De S1 en de A6 zouden elkaar bij Norg gekruist hebben. Beide wegen zijn er echter nooit gekomen. De aanleg van de S1 is op het laatste moment afgeblazen, omdat men er uiteindelijk het nut niet van inzag. De A6 is doorgetrokken naar Lemmer. Norg is daarom altijd een rustiek dorp gebleven, zonder grote wegen en industrie.
[bewerken] Verkeer en vervoer
[bewerken] Wegennet
- N373 Roden - Roderesch - Alteveer - Langelo - Norg - Zuidvelde - Huis ter Heide - Assen.
- N858 Haulerwijk - Een - Norg - Donderen - Yde - De Punt.
[bewerken] Openbaar vervoer
- Q-Buzz: Lijn 83 > Assen-Norg-Roden
- Q-Buzz: Lijn 84 > Assen-Norg-Veenhuizen-Drachten
- Q-Buzz: Lijn 86 > Norg-Donderen-Peize-Groningen
- Het dichstbijzijnde treinstation is in Assen.
[bewerken] Bezienswaardigheden
[bewerken] Kerk
Het belangrijkste monument in Norg is de, in het midden van de 13e eeuw gebouwde, romanogotische Sint-Margaretakerk met een zadeldaktoren. Deze, thans protestantse kerk, werd gewijd aan de martelares Margaretha van Antiochië. De wijwaterbak en het doopvont van de kerk dateren van voor de bouw, respectievelijk uit het midden van de 12e eeuw en het begin van de 13e eeuw.[3]
[bewerken] Hunebedden
In Norg zelf ligt geen hunebed, maar wel in het dichtbij gelegen Westervelde en, iets verder weg, bij Zeijen, de hunebedden D2 en D5 Op het oude kerkhof rond de kerk liggen een paar grote stenen die waarschijnlijk afkomstig zijn van een verwoest hunebed.
[bewerken] Windmolens
In Norg staan twee oude windmolens. De ene, Noordenveld geheten, is een korenmolen die sinds 1878 bestaat. Vlak bij deze molen werd in 2004 een drie verdiepingen tellend appartementencomplex gebouwd wat de molen voor een deel uit de wind zette en grote controverses in het dorp opleverde. Molen en nieuwbouw zijn echter in bezit van dezelfde plaatselijke ondernemer en er is vergunning voor de bouw verleend. De andere molen in het dorp is de korenmolen De Hoop die als enige molen in Nederland is uitgerust met Bilauwieken.
[bewerken] Brinken
Het dorp Norg telt vijf brinken. Deze zijn allemaal in het centrum van het dorp gelegen. Ze zijn in de 19e eeuw aangelegd voor de grote paardenmarkten. Deze markten worden nu nog steeds vier keer per jaar georganiseerd, vaak in combinatie met een goederenmarkt of een ander evenement. De aanvoer van paarden en ander vee neemt de afgelopen jaren steeds meer af. De markt in Norg kan bijna niet concurreren met de grotere buur-markten in Zuidlaren en Roden en heeft ook last van de internet-handel die steeds meer toeneemt.
[bewerken] Zwartendijksterschans
De Zwartendijksterschans is een uit de 16e eeuw daterend verdedigingsbolwerk in het nabijgelegen dorp Een, dat weerstand moest bieden tegen de Bisschop van Munster. Hij ligt aan de Schansweg. Deze weg heet de Schansweg, maar stond vroeger bekend als de Zwartendijk en was de belangrijkste verbinding van Friesland met Drenthe. Ter bescherming van deze weg is hier in de zestiende eeuw een schans gebouwd. Deze Zwartendijksterschans is in 1980 prachtig gerestaureerd. Een andere schans met de naam Portugal lag ten oosten van Een, maar deze bestaat niet meer. Enkel de straatnaam "Schans Portugal" in een recent nieuwbouwplan herinnert nog aan dit bolwerk.
[bewerken] Natuur
Aan de noordzijde van het dorp liggen drie aaneengesloten bosgebieden: de Molenduinen, de Langeloerduinen en de Oosterduinen. In de omgeving van Norg bevinden zich de natuurgebieden Norgerholt en het Fochteloërveen. In de Oosterduinen staan circa 500 recreatiewoningen.
[bewerken] Sport en recreatie
- In 1996 is er een overdekt zwemparadijs gerealiseerd, waar in 2008 een bewegingscentrum aan vast gebouwd is. Het zwembad is mede gefinancierd door de NAM, ter compensatie voor de aanleg van een gasopslag in het nabijgelegen Langelo. Naast dit complex zijn ook de tennisbanen gevestigd. In het sportpark zijn de voetbalvereniging en korfbalvereniging gehuisvest. Naast het sportpark bevindt zich een overdekte manege. Verder is er in ontmoetingscentrum De Brinkhof een sporthal, die voor zowel sportieve en culturele doeleinden kan worden gebruikt.
- In en rond het dorp zijn diverse campings en hotels. Bij het Ronostrand, in het nabijgelegen dorpje Een, bevindt zich een grote recreatieplas.
- De Brinkhof is een in 1972 gebouwd ontmoetingscentrum. Het multifunctionele gebouw biedt onder andere plaats aan de kinderopvang, politie, peuterspeelzaal, VVV, Wereldwinkel, sporthal, theaterzaal, Culturele Raad en verenigingen. Tot 1997 waren ook het gemeentehuis en het postkantoor hier gevestigd. Na de herindeling is het gemeentehuis gevestigd in Roden. Het postkantoor heeft een agentschap in de plaatselijke C1000 gekregen. Vanaf oktober 2009 heeft ook de Rabobank zich gevestigd in De Brinkhof.
- Vier keer per jaar wordt in Norg een paardenmarkt gehouden. Op de Norgermarkt, zoals deze markt genoemd wordt, worden tegenwoordig veel meer dingen verkocht dan alleen paarden en twee van de vier keer is er ook een kleine kermis bij die dan een paar dagen blijft staan. Sinds 1999 is er elk eerste weekend in augustus een Feestvierdaagse in Norg, waar bands spelen en allerlei activiteiten zijn.
- Tot 2006 had Norg ook een familiepretpark, De Vluchtheuvel. Het park trok in de zomermaanden veel bezoekers, onder andere vanwege het zwembad met vele verschillende glijbanen. Het park is in de jaren 60 begonnen als kinderboerderij/dierentuin en werd uiteindelijk omgebouwd tot pretpark. In 2006 is het gesloten en vervolgens in 2007 gesloopt in opdracht van de nieuwe eigenaar Hennie van der Most. Van der Most heeft het park op zijn beurt ook weer verkocht aan een projectontwikkelaar, die er tot op heden nog niets mee heeft gedaan. Het verlaten terrein is nu (2009) vooral het onderkomen van krakers. In februari 2010 brandde het complex geheel af, na een defect aan de houtkachel. Het complex wordt nu in zijn geheel gesloopt.
[bewerken] Evenementen
- Noord-Drenthe Loop
- Nationaal en Regionaal Tuigpaardenconcours
- Norgermarkten
- Crossloop Langeloerduinen
[bewerken] Onderwijs
- OBS De Hekakker, openbare basisschool, 350 leerlingen
- Onderdeel van de Federatie Openbare Scholen Norg, samen met scholen in Veenhuizen, Een en Westervelde.
- Dr. Nassau College, middelbare school, 150 leerlingen
- Onderdeel van een regionale scholengemeenschap met vestigingen in Assen (3), Beilen (1), Gieten (1) en Norg (1).
[bewerken] Voorzieningen
Norg heeft, gezien de omvang van het dorp, een geruime hoeveelheid (maatschappelijke) voorzieningen. Norg heeft een eigen brandweerpost. De politie is onderdeel van het samenwerkingsverband Noordenveld-Tynaarlo, met bureaus in Roden en Vries.
[bewerken] Opslag van aardgas
Bij het dorp Langelo (even ten noorden van Norg) bevindt zich een grote installatie van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) waar aardgas ondergronds in een gasveld opgeslagen wordt. Dit gas kan gebruikt worden als de vraag groter is dan wat in de gasvelden elders wordt geproduceerd. De officiële naam van het complex is 'Gasopslag Norg'.
[bewerken] Bekende Nederlanders in Norg
Bekende Nederlanders woonachtig, of met een tweede woning, in Norg:
- Erik Dekker (voormalig profwielrenner, ploegleider Rabobank wielerploeg)
- Catherine Keyl (tv-presentatrice)
- Dirk Scheringa (voormalig bankier DSB Bank)
- Hennie van der Most (ondernemer, ex-eigenaar voormalig pretpark De Vluchtheuvel)
- Bas van Putten (schrijver, tv-presentator, journalist, columnist)
- Jos Hooiveld (profvoetballer bij Southampton)
- Femke Wolthuis (presentatrice RTL Nieuws en RTV Noord)
- Geert Schaaij (Beurshandelaar / vaste gast Business Class)
- Allard Neijmeijer (Langebaanschaatser, Sprinter)
Ook Marianne Timmer en Kevin Overland (beiden voormalig topschaatsers) hebben een periode in Norg gewoond.
[bewerken] Geboren in Norg
- Willem Begemann (predikant te Nuenen)
- Jan Britstra (atleet)
- Harm Kuipers (oud-wereldkampioen schaatsen)
[bewerken] Burgemeesters
 Meer informatie: Lijst van burgemeesters van Norg |
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe link
 |
Zie de categorie Norg van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ a b CBS Statline
- ↑ Bijhouwer J.T.P. (1977). Het Nederlandse Landschap. Amsterdam: Kosmos.
- ↑ Karstkarel, Peter Alle middeleeuwse kerken: Van Harlingen tot Wilhelmshaven (2007) Leeuwarden/Groningen, Uitgeverij Noordboek, ISBN 978 9033005589
|
Plaatsen in de gemeente Noordenveld | |
|---|---|---|
|
Hoofdplaats: Roden |
||
