November
| okt | november | dec | ||||||
| << | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | >> | |||
November (ook wel: slachtmaand, bloedmaand, nevelmaand)[1] is de elfde maand van het jaar in de gregoriaanse kalender, en heeft 30 dagen. De naam komt van het Latijnse novem voor negen. November was oorspronkelijk de negende maand van het jaar, omdat tot 153 v.Chr. het Romeinse kalenderjaar in maart begon.
Inhoud
Trivia[bewerken]
- Oudnederlandse/puristische naam: slachtmaand of nevelmaand
- Romeinse naam: November
- Joodse naam: Kislev
- De sterrenbeelden voor november zijn Schorpioen en Boogschutter.
- November begint in niet-schrikkeljaren op dezelfde dag van de week als februari, en in alle jaren op dezelfde dag als maart.
- November wordt gebruikt als het woord in het internationale spellingsalfabet voor de letter "N".
- Op het Noordelijk halfrond is november de laatste maand van de meteorologische herfst. Door de almaar lager wordende temperatuur, het gure weer en steeds korter wordende dagen staat deze maand vanouds voor verval, somberheid en wanhoop. Dit thema komt bijvoorbeeld terug in het gedicht November van J.C. Bloem en in de songs November van Tom Waits en November Rain van Guns N' Roses. De maand is daarmee de tegenhanger van mei.
- November is sinds 2003 de maand waarin mannen hun snor laten groeien en die laten sponsoren voor fondswerving in de strijd tegen prostaatkanker. De maand wordt dan Movember (met de m van moustache) genoemd.
Weerspreuken[bewerken]
Bij deze maand horen de volgende weerspreuken:
- Als het met Allerheiligen sneeuwt, leg dan uw pels gereed.
- Geeft Allerheiligen zonneschijn, dan zal het spoedig winter zijn.[2]
- November warm en fijn, het zal een strenge winter zijn.
- Zwaait de winter al in november zijn staf, zijn rijk zal rap vinden het graf.
- Wie houdt van wind, november bemint.
- Als op Sint-Maarten de ganzen op het ijs staan, zullen ze met kerstmis door`t slijk gaan.
- Vriest het op Sint-Katrien, dan vriest het nog zes weken nadien.[3]
- November telt dertig dagen, maar het dubbele aan wind en regenvlagen.[1]
Weerstatistieken maand november in Nederland[bewerken]
Gemiddelden
Langjarige gemiddelden in het tijdvak 1971-2000.
| De Bilt | Eelde | Rotterdam | Maastricht | |
|---|---|---|---|---|
| Gemiddelde temperatuur in graden Celsius | 6,2 | 5,5 | 6,8 | 5,9 |
| Gemiddelde minimum temperatuur in graden Celsius | 3,2 | 2,5 | 3,8 | 3,0 |
| Gemiddelde maximum temperatuur in graden Celsius | 9,1 | 8,4 | 9,4 | 8,7 |
| Dagen met max temperatuur > 20 C | . | . | . | 0 |
| Gemiddelde relatieve vochtigheid in procenten | 88 | 91 | 88 | 88 |
| Gemiddelde neerslagduur in procenten van de tijd | 9 | 9 | 11 | 9 |
| Gemiddelde neerslaghoeveelheid in mm | 81,2 | 78,1 | 86,1 | 66,0 |
| [4] | ||||
Extremen
Hieronder volgen ranglijsten voor de hoogste en laagste gemiddelde temperatuur, de grootste en laagste neerslagsom en het grootste en laagste aantal uren zonneschijn, zoals gemeten op het KNMI-station in De Bilt tussen 1901 en 2014.
| # | Hoogste gemiddelde temperatuur in °C | Grootste neerslagsom in mm | Grootste aantal uren zonneschijn | # | |||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. | 1994 | 10,2 | 1944 | 183,2 | 1989 | 112,6 | 1. |
| 2. | 2009 | 9,5 | 1977 | 166,7 | 1920 | 111,6 | 2. |
| 3. | 2006 | 9,2 | 1930 | 141,9 | 1921 | 99,3 | 3. |
| 4. | 1938 | 8,7 | 1998 | 140,0 | 1908 | 97,7 | 4. |
| 5. | 1963 | 8,5 | 1939 | 138,5 | 1965 | 93,5 | 5. |
| 6. | 1951 | 8,5 | 1996 | 136,4 | 1929 | 85,3 | 6. |
| 7. | 1913 | 8,4 | 1940 | 131,9 | 1995 | 85,2 | 7. |
| 8. | 1984 | 8,2 | 1992 | 131.8 | 1983 | 81,7 | 8. |
| 9. | 1982 | 8,2 | 1928 | 130,7 | 2005 | 81,6 | 9. |
| 10. | 2003 | 8,0 | 1950 | 130,6 | 1955 | 80,1 | 10. |
| # | Laagste gemiddelde
temperatuur in °C |
Kleinste neerslagsom in mm | Kleinste aantal uren zonneschijn | # | |||
| 1. | 1921 | 1,3 | 1955 | 14,9 | 1976 | 20,4 | 1. |
| 2. | 1919 | 1,8 | 1920 | 15,7 | 1962 | 22,2 | 2. |
| 3. | 1993 | 2,2 | 1953 | 17,3 | 1938 | 22,4 | 3. |
| 4. | 1985 | 2,6 | 1958 | 17,5 | 1903 | 22,6 | 4. |
| 5. | 1965 | 2,7 | 1924 | 22,5 | 1953 | 24,0 | 5. |
| 6. | 1925 | 2,8 | 1948 | 25,0 | 1906 | 26,0 | 6. |
| 7. | 1923 | 2,9 | 1989 | 25,3 | 1945 | 27,4 | 7. |
| 8. | 1915 | 2,9 | 1941 | 28,0 | 1942 | 28,5 | 8. |
| 9. | 1952 | 3,1 | 1962 | 28,8 | 1927 | 29,5 | 9. |
| 10. | 1920 | 3,2 | 1997 | 31,3 | 1950 | 32,4 | 10. |
| [5] | |||||||
Weerstatistieken maand november in België[bewerken]
Gemiddelden en records[bewerken]
Vanaf 2011 werden de nieuwe normale waarden opnieuw berekend op basis van de gemiddelde metingen in Ukkel over de referentieperiode 1980-2010.[6]
De oude normalen hebben verschillende referentieperiodes.[7]
| normaal (oud) |
normaal (nieuw) |
record + | jaar | record - | jaar | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Luchtdruk in hPa | 1014,4[8] | 1015,1 | 1025,3 | 1867 | 1003,4 | 2000 |
| Gemiddelde windsnelheid in m/s | 3,7[9] | 3,6 | 5,5 | 2009 | 2,5 | 1958 |
| Zonneschijnduur in hh:mi | 63 [10] | 66 | 149 | 1989 | 21 | 1922 |
| Gemiddelde temperatuur in °C | 6,1[11] | 6,8 | 10,4 | 1994 | 0,9 | 1858 |
| Gemiddelde maximum temperatuur in °C | 8,9 [12] | 9,5 | 12,8 | 1994 | 4,9 | 1919 |
| Gemiddelde minimum temperatuur in °C | 3,5 [12] | 4,1 | 8,1 | 1994 | -1 | 1921 |
| Relatieve vochtigheid in % | 86,7 [13] | 88 | 95 | 1862 | 76 | 1920 |
| Gemiddelde dampdruk in hPa | 8,2 [13] | 9,0 | 11,5 | 1994 | 5,7 | 1921 |
| Neerslagtotaal in mm | 68,3 [14] | 76,4 | 174,6 | 1991 | 8,5 | 2011 |
| Neerslagdagen in d | 18 [14] | 19 | 27 | 1974 | 7 | 1857 |
| Bron: KMI[15] | ||||||
Overzicht van de hoogste en laagste 5 waarden voor de maand november vanaf 1833 voor gemiddelde temperatuur, neerslaghoeveelheid en aantal neerslagdagen en vanaf 1887 voor zonneschijnduur[16] in Ukkel.
| Gemiddelde temperatuur | Zonneschijnduur | Neerslaghoeveelheid | Aantal neerslagdagen | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jaar | °C | Jaar | uren | Jaar | mm | Jaar | dagen | |
| Hoogste waarden | ||||||||
| 1994 | 10,4 | 1989 | 151 | 1991 | 174,6 | 1974 | 27 | |
| 1984 | 9,4 | 1920 | 128 | 1940 | 160,9 | 1951 | 26 | |
| 2006 | 9,1 | 1954 | 128 | 1939 | 160,6 | 1950 | 26 | |
| 1938 | 9,0 | 1978 | 125 | 1928 | 146,2 | 1977 | 26 | |
| 2014 | 8,9 | 1908 | 121 | 1930 | 145,4 | 1913 | 26 | |
| Normale waarde (oud)[7] | 6,1[11] | 63[10] | 68,3[14] | 18,0[14] | ||||
| Normale waarde (nieuw)[6] | 6,8 | 66 | 76,4 | 19 | ||||
| Laagste waarden | ||||||||
| 1919 | 2,5 | 1927 | 29 | 1920 | 28,6 | 2011 | 11 | |
| 1851 | 2,5 | 1946 | 29 | 1989 | 22,1 | 1989 | 10 | |
| 1896 | 2,0 | 2013 | 28:56 | 1953 | 18,8 | 1921 | 9 | |
| 1921 | 1,8 | 2010 | 23:49 | 1853 | 11,0 | 1920 | 9 | |
| 1871 | 1,7 | 1922 | 23 | 2011 | 8,5 | 1857 | 7 | |
| Bron: KMI[17] | ||||||||
Extremen[bewerken]
- 1858 - Dit is qua gemiddelde temperatuur de koudste novembermaand ooit, meer dan 5 graden minder dan normaal.
- 1921 - In Ukkel bedraagt de gemiddelde temperatuur voor deze maand 1,8 °C (normaal: 5,8 °C). Dit is de koudste november van de eeuw.
- 1922 - Dit is de somberste van alle maanden november in Ukkel. De zon schijnt slechts 23 uur (normaal: 66 uur).
- 1953 - Tijdens de maand valt er slechts 18,8 mm neerslag in Ukkel (normaal: 75,1 mm). Dit is de droogste november van de eeuw.
- 1974 - Na de maand oktober tellen we in Ukkel ook tijdens de maand november een recordaantal neerslagdagen: zevenentwintig dagen (normaal: 19 dagem). Het regenachtige weer van de laatste weken heeft geleid tot gezwollen waterlopen en tot overstromingen, vooral in het westen en het centrum van het land.
- 1989 - Deze maand schijnt de zon in Ukkel gedurende 129 uur (normaal: 60 uur). Dit uitzonderlijk hoge aantal is meteen ook het record van de eeuw voor de maand november.
- 1991 - De totale neerslaghoeveelheid van de maand november bedraagt in Ukkel 174,6 mm (normaal: 74,6 mm). Dit is een recordwaarde voor die maand.
- 1994 - Met een gemiddelde temperatuur van 10,4 °C in Ukkel is dit de warmste maand november van de eeuw (normaal: 5,8 °C).
- 2006 - Hoogste maximumtemperatuur 18,5 °C
- 2009 - met een gemiddelde windsnelheid van 5,5 m/s was dit de winderigste novembermaand ooit (normaal 3,7 m/s)
- 2010 - Tussen 11 november om 7 uur en 14 november om 7 uur viel er in Ukkel 79 mm neerslag. Dit is meer dan de normale maandhoeveelheid. Deze neerslag leidde in heel België tot de ergste overstromingen sinds 1953.[18]
- 2010 - Op één na somberste maand november ooit met te Ukkel 23 uur zonneschijn (normaal: 66 uur).
- 2011 - Droogste maand november ooit met 8,5 mm neerslag (normaal 79,4 mm).
| Zoek november op in het WikiWoordenboek. |
Bronnen, noten en/of referenties
|