Nuland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuland
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Nuland
Nuland
Nuland
Situering
Provincie Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
Gemeente Vlag Maasdonk Maasdonk
Coördinaten 51° 43' NB, 5° 26' OL
Algemeen
Inwoners (2004) 4380
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Nuland is een dorp in de Nederlandse provincie Noord-Brabant, gelegen aan de A59 tussen 's-Hertogenbosch en Oss. Nuland is onderdeel van de gemeente Maasdonk en telt 4380 inwoners (2004). Tot 1993 was Nuland een zelfstandige gemeente, op 1 januari 1993 zijn Nuland, Geffen en Vinkel samengevoegd tot de gemeente Maasdonk.

De voormalige gemeente Nuland omvatte ook een groot deel van Vinkel en had een oppervlakte van 1.622 ha.

Etymologie[bewerken]

Nuland werd oorspronkelijk als Nuwelant geschreven en betekent Nieuw land. Dit slaat echter vooral op het poldergebied ten noorden van de plaats dat tot 1942 geregeld door de Beerse Maas werd overstroomd.

Stichtingslegende[bewerken]

Een vrome legende maakt gewag van een rijke schipper die in grote nood verkeerde en beloofde een kerk te stichten mocht hij behouden aan land komen. Eindelyck gelukt 't hem 't binnenwater in te loopen (waarmee de Beerse Maas werd bedoeld) en hij vond daar een nauw stuk land, alwaar hij behouden aan land kwam en hij bouwde aldaar eene schoonen kerk zoals hij beloofd ha, nadat hij uitgeroepen had: "Nu heb ik land!".

Geschiedenis[bewerken]

Kaart gemeente Nuland (1867)

In de Middeleeuwen maakte Nuland deel uit van het Kwartier van Maasland van de Meierij van 's-Hertogenbosch. De oudste vermelding van Nuland stamt van 11 november 1299, toen de inwoners van Nuland gemeenterechten verkregen van Jan II van Brabant. Later werd Nuland met Geffen een heerlijkheid, die gedurende 1505-1638 in het bezit was van de familie Van Vladeracken. Een kasteel werd omstreeks 1500 gebouwd door Jan van Vladeracken, direct ten noorden van de kom, aan de Singel. Het was een rond kasteel dat in de Franse tijd verwoest werd. Een ronding in de weg, direct ten zuiden van de spoorbaan herinnert hier nog aan, evenals de naam van de hoeve: "Vladeracken".

Van 1666-1672 woonde Cornelis Tromp in Nuland. Hij was de zoon van Maarten Tromp en broer van Joanna Maria Tromp, de echtgenote van Cornelis Gans, Heer van Nuland en later werd zij Vrouwe van Nuland.

Ernstige overstromingen vonden regelmatig plaats, bijvoorbeeld nog in 1876 en 1880.

Nuland heeft tijdens de bevrijdingsdagen erg geleden. Het werd tijdens de Operatie Market Garden eerst door de geallieerden en later door de Duitsers beschoten. Op 5 oktober 1944 werd de kerktoren opgeblazen en op 9 oktober werd het dorp geëvacueerd. De bewoners vluchtten naar Geffen, dat dan reeds is bevrijd, en vervolgens naar Oss. Op 22 oktober 1944 werd de aanval op 's-Hertogenbosch ingezet en werd Nuland bevrijd door de 53e (Welshe) Infanteriedivisie. Op 27 oktober kwam ook 's-Hertogenbosch in handen van de geallieerden.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Raadhuis

Economie[bewerken]

Nuland is lange tijd een landbouwdorp geweest. Het aantal inwoners bedroeg enkele honderden, 645 in 1809; 1000 omstreeks 1865; 2000 in 1952; 3000 in 1963 en 4500 in 1972. Sindsdien bleef het inwonertal vrijwel constant.

  • Op 4 juni 1881 werd Station Nuland aan de spoorlijn Tilburg - Nijmegen geopend. Het station is gesloten en het stationsgebouw werd in 1970 afgebroken.
  • In 1887 is men begonnen met waterwinning in de dekzandrug ten westen van Nuland. In de jaren '60 en in 2009 zijn de bronnen en het pompstation gemoderniseerd. Brabant Water heeft er nu 26 putten, zowel middeldiepe (50-75m) als diepe (110-125m) bronnen, en pompt jaarlijks 8 miljoen m3 grondwater op die ter plaatse wordt gezuiverd tot drinkwater. Het terrein meet 110 ha en is in de jaren '50 van de 20e eeuw beplant met grove den en Amerikaanse eik. Er zijn heide- en stuifzandrestanten en in het zuidelijk deel van het gebied bevinden zich spoelwatersloten en daar is de natuur vochtiger. Dit gebied is vrij toegankelijk.

Natuur en landschap[bewerken]

Ten westen van Nuland ligt een dekzandrug met heide- en stuifzandrestanten en naaldbossen. Hier heeft vroeger een slotje gestaan, Duyn en Dael geheten. Omstreeks 1950 stichtten de Zusters van de Choorstraat in dit gebied een klooster, Sint Jozefoord geheten. Dit was een verzorgingsoord voor oudere religieuzen van deze congregatie. De architect van dit klooster was Jos Schijvens. Toen het aantal zusters terugliep werden er ook vrouwelijke religieuzen van andere congregaties opgenomen. Zusters van in totaal 14 verschillende congregaties zijn of waren er te gast. In 2008 werd de zorginstelling ook voor niet-religieuzen opengesteld en in 2009 woonden er 115 zusters en 20 niet-religieuzen. Het klooster heeft ook een fraaie tuin.

Ten noorden van Nuland ligt de voormalige Maasdijk en ten noorden daar weer van stroomde vroeger de Beerse Maas. Dit is nu laaggelegen polderland. Ten zuiden van Nuland ligt een laaggelegen ontginningsgebied, Het Broek geheten, en ten oosten ligt landbouwgebied en de kom van Geffen.

Trivia[bewerken]

  • Met carnaval heet Nuland ' 't Waoterrijk'.
  • De korfbalclub van Nuland heet Be Quick, de voetbalclub Nulandia en de tennisclub heet LTV Nuland.

Nabijgelegen kernen[bewerken]

Rosmalen, Kruisstraat, Maren-Kessel, Geffen, Vinkel

Externe bron[bewerken]

  • drs. H.G.J. Buijks, 1992. Waar land en water elkaar ontmoetten, geschiedenis van Nuland.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]