Nurhachius

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nurhachius

Nurhachius ignaciobritoi is een pterosauriër, behorend tot de groep van de Pterodactyloidea, die tijdens het vroege Krijt leefde in het gebied van het huidige China.

De soort werd in 2005 benoemd door Wang Xiaolin, Alexander Kellner, Zhou Zhonge en Diogenes de Almeida Campos. De geslachtsnaam is afgeleid van Nurhaci, de eerste (Mantsjoe)chan van de Qing-dynastie. De chan had zijn oorspronkelijke machtsbasis in het gebied van de vindplaats. De soortaanduiding eert de Braziliaanse paleontoloog wijlen Ignácio Aureliano Machado Brito.

Het fossiel, holotype IVPP V-13288, is bij Gonggao gevonden in de Jiufotangformatie van de Jehol-groep van Liaoning, een laag uit het Barremien-Aptien. Het bestaat uit een platgedrukt gedeeltelijk skelet inclusief schedel op een enkele plaat.

De schedel heeft een geschatte lengte van 330 millimeter. De schedel mist het achterste deel; het bewaarde deel is 315 millimeter lang. Hij is langgerekt en vrij plat. De grote schedelopening, de fenestra nasoantorbitalis, is ook zeer langgerekt en beslaat 58% van de totale schedellengte. De onderkaken zijn dun en 291 millimeter lang. De snuit en onderkaken zijn is aan het uiteinde iets omhoog gedraaid; bovenop is de schedel licht bol.

De tanden staan vooraan in de kaken: veertien in de bovenkaak en dertien in de onderkaak, dus een totaal van 54. Op de symfysis, samengroeiing, van de onderkaken staan twee kleine spitse kegelvormige tanden die vooruitwijzen. De overige tanden zijn robuust, tot zes millimeter hoog, naar achteren gekromd met een spitse punt en plat in de zin dat ze haaks op de lengterichting van de schedel ingesnoerd of versmald zijn, een aanpassing aan het verscheuren van vlees. Ze hebben driepuntige tandwortels die langer zijn dan de tandkronen.

Van het overige skelet is het meeste bewaard gebleven of in spiegeling bekend met uitzondering van sommige halswervels, ribben, de staart en de uiterste twee vingerkootjes van de vleugelvinger. De doornuitsteeksels op de halswervels zijn vrij lang; het schouderblad is korter dan het ravenbeksbeen en de deltopectorale kam op het opperarmbeen is gedraaid. Dit zijn kenmerken van de Pteranodontoidea (in de zin van de klade die afstamt van de laatste gemeenschappelijke voorouder van Pteranodon, Istiodactylus en de Anhangueridae). Het schouderblad is ingesnoerd, en het derde middenhandsbeen raakt de polsbeenderen terwijl het eerste en tweede middenhandsbeen gereduceerd zijn: dit zijn kenmerken van de klade Istiodactylus + Anhangueridae, die volgens Alexander Kellner Pteranodon uitsluit.

Nurhachius is door een kladistische analyse van Wang in de Istiodactylidae geplaatst, de zustergroep van de Anhangueridae binnen de ruimere Dsungaripteroidea sensu Kellner. Op een verwantschap met Istiodactylus wees onder andere de combinatie van de platte tanden met de zeer lange schedelopening. Een analyse van Lü Junchang bevestigde dit in 2006. In 2008 meende Lü dat Nurchachius wel eens een jonger synoniem kon zijn van de veel slechter bekende vorm Liaoxipterus.

Nurhachius had een geschatte vleugelspanwijdte van 2,4 à 2,5 meter. Mark Paul Witton schatte in 2008 dat het gewicht bij een spanwijdte van 228 centimeter op vier kilogram lag. Zijn levenswijze is onzeker: de Istiodactylidae waren wellicht aaseters of vielen grotere prooien aan.

Literatuur[bewerken]

  • Xiaolin Wang, Kellner, A.W.A., Zhonghe Zhou, and de Almeida Campos, D., 2005, "Pterosaur diversity and faunal turnover in Cretaceous terrestrial ecosystems in China", Nature 437: 875-879
  • Lü, J., Xu, L. and Ji, Q. 2008, "Restudy of Liaoxipterus (Istiodactylidae: Pterosauria), with comments on the Chinese istiodactylid pterosaurs", In: Hone, D. W. E. and Buffetaut, E. (eds), Flugsaurier: pterosaur papers in honour of Peter Wellnhofer, Zitteliana B28: 229–241