Oedegeïers

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Oedegeïers/Oedegen
Oedegeïsche familie begin 20e eeuw
Oedegeïsche familie begin 20e eeuw
Totale bevolking Vlag van Rusland Rusland
1.657 (2002)
Verspreiding kraj Chabarovsk en Primorski
Taal Russisch, Oedegeïsch
Geloof sjamanisme, animisme
Verwante groepen Mantsjoes, Nanai, Oeltsjen, Orotsjen, Evenken, Evenen
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken
Jaar Aantal
1897 1.856
1926 1.357
1959 1.395
1970 1.396
1979 1.431
1989 1.902
2002 1.657

De Oedegeïers of Oedegen (Russisch: Удэгейцы; Oedegejtsy, etnoniem: удээ; Oedee of удэхе; Oedeche) is een natuurvolk in het Russische Verre Oosten. Het volk leeft in kleine nederzettingen langs de zijrivieren van de Oessoeri (Chor, Bikin en Iman), Amoer (Anjoej Choengari en Koer) en aan rivieren die uitmonden op de Tatarensont (onder andere Samarga, Nelma en Edin). Het grootste deel leeft aan de rivier Chor en Bikin. Bij de Russische volkstelling van 2002 werden 1.657 Oedegeïers geteld, ongeveer 300 minder dan bij de volkstelling van 1989 (1.902).

De Oedegeïers spreken gedeeltelijk de gelijknamige Toengoezische taal Oedegeïsch, dat het meest verwant is aan het Orotsjisch en bezig is te verdwijnen (in 2002 gaven nog slechts 227 in Rusland aan de taal te spreken), daar alleen de oudere generatie het nog spreekt. Een deel van de leden van het volk zijn onder andere aanhangers van het animisme, dierenverering en sjamanisme, maar het grootste deel leeft samen met de Russen in steden en nederzettingen met stedelijk karakter en is grotendeels geassimileerd in de Russische samenleving.

Geschiedenis[bewerken]

De belangrijkste woonplaatsen van de Oedegeïers bevinden zich reeds sinds oude tijden in het noordoosten van de huidige kraj Primorski en het zuidoosten van de kraj Chabarovsk en daarbinnen vooral aan de uitlopers van de Sichote-Alin en de rechterzijrivieren van de Oessoeri en de Amoer. Ze onderhielden over de loop van hun geschiedenis contacten met de Nanai en Evenken en hadden nauwe relaties met de Orotsjen. Tot het einde van de 19e eeuw beschouwden Russische wetenschappers deze beide volken als 1 volk, hoewel ze beide volken tot dan nooit hadden bezocht. Toen de Russen zich aan het einde van de 19e eeuw begonnen te vestigen in het gebied, kenden de Oedegeïers geen geschreven taal en hingen sjamanisme en animisme aan, waarbij ze geloofden dat er een relatie tussen de mens en de beer en de Oessoeritijger bestond. De Oedegeïers waren vooral Jager-verzamelaars, ze jaagden op izjoebr (Cervus canadensis xanthopygus) en elanden, vistten op de grote rivieren en het verzamelden planten, vooral ginseng (wordt nu nog vooral door de Oedegeïers uit de kraj Primorski bevist). De Oedegeïers die veel contacten onderhielden met de Russen en Chinezen begonnen daarnaast ook groente te verbouwen.

Met de komst van de Russen kreeg de Oedegeïsche taal een eigen schrift. In de jaren '30 van de 20e eeuw werd een latijnse variant van het Oedegeïsch alfabet opgesteld. Voor de Russisch Revolutie werd veel in het werk gesteld om de Oedegeïers tot het christendom te bekeren. Toen de collectivisatie werd doorgevoerd, vestigden de Oedegeïers zich onder dwang in dorpen, waar zich scholen, verpleeginrichtingen en andere sociale voorzieningen bevonden en waar ze gedwongen werden om Russisch te leren. Het Oedegeïsch en de sjamanistische gebruiken werden verboden door de communisten, waardoor na de val van de Sovjet-Unie een groot deel van het volk de eigen taal niet meer spreekt en de eigen tradities niet meer kent. Door de verslechterde economische situatie raakten veel van hen aan de drank en het geboortecijfer is dramatisch afgenomen, terwijl tuberculose wijd verbreid raakte. Alleen in zeer afgelegen gebieden zijn de sjamanistische praktijken nog in gebruik. Een ander probleem vormen de houtkapbedrijven in hun gebied, die in de jaren '90 meerdere malen tot conflicten leidden.

De grootste Oedegeïsche plaatsen zijn Gvasioegidi en Arseniejevo in kraj Chabarovsk en Agzoe in kraj Primorski.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • (en) Natalia Kantchuga, Udege