Ogham (alfabet)
Ogham (Oudiers: ogam, soms ook, naar de eerste drie letters:beth luis nion.) is een alfabet dat in de 5e en 6e eeuw gebruikt voor Primitief-Ierse en soms Brythonische of Pictische inscripties op stenen en komt daarnaast in enkele Oudierse manuscripten voor (hoewel deze teksten zelf in het Latijnse alfabet geschreven zijn.
Het is een rechtlijnig schrift dat van oorsprong 20 letters heeft die georganiseerd zijn in vier groepen van vijf letters. Later is hieraan een vijfde groep toegevoegd.
Ogham-stenen zijn vooral te vinden in Ierland, Schotland, het zuiden van Wales, Cornwall en Devon.
De letters van het ogham-schrift heten naar bomen die steeds met een andere letter beginnen. Men zegt dus niet "aa, bee, see, dee" maar "ailm, beith, coll, dair". Ook de Latijnse letters droegen voorheen in het Iers deze namen.
De oorsprong van ogham is onbekend: volgens een 15de-eeuws geschrift, The Book of Ballymote, was ogham oorspronkelijk een geheime gebarentaal van de druïden, maar dit wordt tegenwoordig betwijfeld aangezien er geen andere referenties zijn gevonden.
Men kan vaak ogham-inscripties vinden op oude grafstenen in Ierland en Wales, vaak ook met dezelfde tekst in het Latijnse alfabet ernaast.
Het Ogham-alfabet van spatie tot omgekeerde veer [bewerken]
De Ogham-tekens zijn in Unicode vastgelegd als U+1680 t/m 169C volgens onderstaande tabel:
| hex | Naam | Betekenis | Latijn | hex | Naam | Betekenis | Latijn |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1680 | SPATIE | 1690 | AILM | Iep | A | ||
| 1681 | BEITH | Berk | B | 1691 | ONN | Brem | O |
| 1682 | LUIS | Lijsterbes | L | 1692 | UR | Dophei | U |
| 1683 | FEARN | Els | F | 1693 | EDAD | Populier | E |
| 1684 | SAIL | Wilg | S | 1694 | IDAD | Taxus | I |
| 1685 | NION | Es | N | 1695 | EABHADH | ||
| 1686 | UATH | Meidoorn | H? | 1696 | OR | ||
| 1687 | DAIR | Eik | D | 1697 | UILLEANN | ||
| 1688 | TINNE | Hulst | T | 1698 | IFIN | ||
| 1689 | COLL | Hazelaar | C | 1699 | EAMHANCHOLL | ||
| 168A | CEIRT | Appel | Q | 169A | PEITH | ||
| 168B | MUIN | Wijnrank? | M | 169B | VEER | ||
| 168C | GORT | Klimop | G | 169C | OMGEKEERDE VEER | ||
| 168D | NGEADAL | ||||||
| 168E | STRAIF | Sleedoorn | Z? | ||||
| 168F | RUIS | Vlier | R | ||||
