Ogham (alfabet)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Ogham alfabet
Ogham-alfabet

Ogham (Oudiers: ogam, soms ook, naar de eerste drie letters:beth luis nion.) is een alfabet dat in de 5e en 6e eeuw gebruikt voor Primitief-Ierse en soms Brythonische of Pictische inscripties op stenen en komt daarnaast in enkele Oudierse manuscripten voor (hoewel deze teksten zelf in het Latijnse alfabet geschreven zijn).

Het is een rechtlijnig schrift dat van oorsprong 20 letters heeft die georganiseerd zijn in vier groepen van vijf letters. Later is hieraan een vijfde groep toegevoegd.

Ogham-stenen zijn vooral te vinden in Ierland, Schotland, het zuiden van Wales, Cornwall en Devon.

De letters van het ogham-schrift heten naar bomen die steeds met een andere letter beginnen. Men zegt dus niet "aa, bee, see, dee" maar "ailm, beith, coll, dair". Ook de Latijnse letters droegen voorheen in het Iers deze namen.

De oorsprong van ogham is onbekend: volgens een 15de-eeuws geschrift, de Ogham-tract van The Book of Ballymote, was ogham oorspronkelijk een geheime gebarentaal van de druïden, maar dit wordt tegenwoordig betwijfeld aangezien er geen andere referenties zijn gevonden. Het Ogham tract word algemeen gedateerd van de 7e eeuw, zelfs al zijn er alleen maar 15de eeuwse exemplaren (kopie). Beda beschrijft een analoge taal in de 7e eeuw in kloosters.

Men kan vaak ogham-inscripties vinden op oude grafstenen in Ierland en Wales, vaak ook met dezelfde tekst in het Latijnse alfabet ernaast.

Het Ogham-alfabet van spatie tot omgekeerde veer[bewerken]

Ogham-tekens met toestemming van evertype.com

De Ogham-tekens zijn in Unicode vastgelegd als U+1680 t/m 169C volgens onderstaande tabel:

hex Naam Betekenis Latijn hex Naam Betekenis Latijn
1680 SPATIE 1690 AILM Iep A
1681 BEITH Berk B 1691 ONN Brem O
1682 LUIS Lijsterbes L 1692 UR Dophei U
1683 FEARN Els F 1693 EDAD Populier E
1684 SAIL Wilg S 1694 IDAD Taxus I
1685 NION Es N 1695 EABHADH
1686 UATH Meidoorn H? 1696 OR
1687 DAIR Eik D 1697 UILLEANN
1688 TINNE Hulst T 1698 IFIN
1689 COLL Hazelaar C 1699 EAMHANCHOLL
168A CEIRT Appel Q 169A PEITH
168B MUIN Wijnrank? M 169B VEER
168C GORT Klimop G 169C OMGEKEERDE VEER
168D NGEADAL
168E STRAIF Sleedoorn Z?
168F RUIS Vlier R

Externe links[bewerken]