Olomouc

Olomouc
Olmütz

Gemeente in Tsjechië
Situering
Regio (kraj)	Olomouc
District (okres)	Olomouc
Coördinaten	49°35'N  17°15'E
Algemeen
Oppervlakte	103,36 km²
Inwoners (2006)	100.752
Politiek
Burgemeester	Martin Novotný
Overig
Postcode(s)	771 00 - 779 00
Netnummer(s)	(+420) 585
Website	http://www.olomoucko.cz
Portaal    Tsjechië

49° 35' NB, 17° 15' OL

Olomouc ([ˈolomoʊ̯ts]^?; Duits: Olmütz) (Uitgesproken als: Oolomouts) is een stad in Tsjechië, in de Moravische regio, gelegen aan de Morava, ongeveer 75 km ten noordoosten van Brno en 200 km (hemelsbreed) ten oosten van Praag. Olomouc was de hoofdstad van Moravië, totdat Brno in 1640 die positie overnam. Tegenwoordig is de stad hoofdstad van de bestuurlijke regio Olomouc. Olomouc heeft een oude universiteit, met een van de grootste vakgroepen Neerlandistiek in Centraal- en Oost-Europa. Het is de zetel van een aartsbisschop.

Geografie

De gemiddelde temperatuur in Olomouc ligt in januari tussen -4 en -2 °C. In juli is dat tussen 15 en 19 °C. Jaarlijks valt er tussen 600 en 1100 mm neerslag. Mede door zware regenval en smeltende sneeuw vanuit de bergen kreeg een groot deel van Olomouc begin april 2006 te maken met overstromingen.

Het hoogteverschil in de stad is groot: in het zuiden ligt de stad op 208 meter boven de zeespiegel, terwijl dat in het noordoosten al 420 meter is.

Bevolking

Op 31 december 2003 telde de stad 101.268 inwoners, van wie 47.806 mannen en 53.462 vrouwen. Twee derde van de bevolking is tussen de 15 en 59 jaar oud. Zo'n 10% is student.

In 2002 was 10,8% van de bevolking van de stad werkloos. In 1996 was dat nog maar 4,8%. Eind jaren negentig is dat percentage gestegen tot 11,6%. In 2002 lag het gemiddelde inkomen in de regio Olomouc rond de 15.000 kronen (ongeveer € 480) per maand. Dat is iets lager dan het gemiddelde maandinkomen in Tsjechië op dat moment, dat toen rond de 17.000 kronen (ongeveer € 550) lag.

Geschiedenis

Olomouc, centrum

Olomouc bevindt zich volgens een legende op de plaats waar het Romeinse Rijk een fort bouwde, dat Mons Julii zou hebben geheten. Deze naam zou langzaam geëvolueerd zijn naar Olomouc. Hoewel dit slechts een legende is, heeft archeologisch onderzoek ter plaatse geleid tot de vondst van een Romeins kamp uit de tijd van de strijd tegen de Marcomannen. De legende leeft voort in het motto van de stad: SPQO. Deze vier letters staan voor Senatus Populusque Olomouci, "Senaat en Volk van Olomouc". Dit is afgeleid van het Romeinse motto SPQR. De letters SPQO staan ook op de vlag van de stad en de vlag van de regio Olomouc.

De stad werd voor het eerst genoemd in 1017, toen Moravië opgenomen werd in de Tsjechische staat. In 1078 werd het bekende klooster in Olomouc, het Hradiskoklooster, gesticht.

In de tijd van de Hussitische Oorlogen steunde Olomouc de conservatieven binnen de kerk, tegen de hervormers. In de stad hebben talrijke executies van aanhangers van Jan Hus plaatsgevonden.

Net als Praag beschikt Olomouc over een astronomisch uurwerk. Dat is in de 15e eeuw gebouwd, en later verschillende keren aangepast en verbouwd, voor het laatst vlak na de Tweede Wereldoorlog in socialistisch realistische stijl.

In de 16e eeuw werden vele paleizen van 'nieuwe rijken' gebouwd in renaissancestijl.

Olomouc, centrum, het astronomisch uurwerk

In 1566 kwamen de jezuïeten naar Olomouc, met als doel Olomouc opnieuw te kerstenen. Ze stichtten er vele scholen, waaronder de voorloper van de Palacky-Universiteit Olomouc. Deze universiteit biedt tegenwoordig onderwijs aan zo'n 17.500 studenten.

Olomouc bleef de hoofdstad van Moravië tot in de 17e eeuw, maar tijdens de Dertigjarige Oorlog werd de stad volledig verwoest, en verloor daardoor zijn status.

In de 18e eeuw werden er zes barokke fonteinen gebouwd, waarvan er vijf Romeinse goden uitbeelden (Jupiter, Neptunus, Hercules, Triton en Mercurius), en de zesde Julius Caesar. Tevens werden een aantal zuilen opgericht, waaronder twee pestzuilen, die de herinnering aan de slachtoffers van de pest levendig moesten houden. Plannen voor een zevende fontein, de Arionfontein, konden pas in 2002 gerealiseerd worden.

In de 19e eeuw bleef Olomouc achter, terwijl de rest van de wereld zich in de industriële revolutie stortte. De omwallingen die de stad compleet omringden werd aangehaald als reden hiervan. De stad Brno maakte dankbaar gebruik van het gebrek aan industrialisatie om hun voordeel ten opzichte van Olomouc aan te duiden. Toen de muren afgebroken werden met de komst van de Pruisen was er ruimte voor expansie en industrialisatie. De ontwikkeling van de industrie kwam tot stilstand tijdens de twee wereldoorlogen, waarvan vooral de Tweede Wereldoorlog een grote verwoesting van de stad aanrichtte. Na de Tweede Wereldoorlog werd de stad behoorlijk uitgebreid volgens communistische normen. Later kreeg de stad financiële hulp van UNESCO.

Bezienswaardigheden

• Hradiskoklooster
• Sint-Wenceslauskathedraal
• Sint-Annakerk
• Herculesfontein
• Zuil van de Heilige Drie-eenheid, de zuil is opgenomen op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.
• Astronomisch uurwerk van Olomouc

Geboren

• Wilhelm Tomaschek (26 mei 1841 - 9 september 1901), Oostenrijks geograaf en oriëntalist
• Edgar G.Ulmer (1904-1972), filmregisseur, scenarist en producer
• Karel Brückner (13 november 1939), voetballer en voetbaltrainer (bondscoach Tsjechisch voetbalelftal en Oostenrijks voetbalelftal)
• Franz Josef Wagner (7 augustus 1943), Duits journalist en columnist
• Marek Heinz (4 augustus 1977), voetballer

Partnersteden

• Antony (Frankrijk)
• Luzern (Zwitserland)
• Nördlingen (Duitsland)
• Pécs (Hongarije)
• Owensboro (Verenigde Staten)
• Subotica (Servië)
• Tampere (Finland)
• Veenendaal (Nederland)

Externe links

• Officiële website
• Tsjechisch bureau voor de statistiek

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Olomouc op Wikimedia Commons.