Olympische Zomerspelen 1972

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spelen van de XXe Olympiade
Olympische Zomerspelen 1972
Locatie Vlag van de Bondsrepubliek Duitsland München, Bondsrepubliek Duitsland
Deelnemende landen 121
Deelnemende atleten 7.123 (6.065 mannen, 1.058 vrouwen)
Evenementen 195 in 23 sporten
Openingsceremonie 26 augustus 1972
Sluitingsceremonie 11 september 1972
Officiële opening door President Gustav Heinemann
Atleteneed Heidi Schüller (atletiek)
Juryeed Heinz Pollay (paardensport)
Olympische vlam Günter Zahn (atletiek)
Vorige Spelen 1968: Mexico-Stad (Mexico)
Volgende Spelen 1976: Montreal (Canada)
Portaal  Portaalicoon   Olympische Spelen
Sport

De Olympische Zomerspelen van de XXe Olympiade werden in 1972 gehouden in München in de Bondsrepubliek Duitsland. München wist de nominatie voor de Spelen te bemachtigen voor Detroit, Madrid en Montreal.

Kosten noch moeite werden gespaard bij de organisatie van deze Spelen. Er werd een budget van 172 miljoen DM uitgetrokken, wat voor de welvarende Bondsrepubliek geen probleem was. Er werd een volledig nieuw sportcomplex uit de grond gestampt, met alle wedstrijdplaatsen dicht bij elkaar op het voormalige vliegveld Oberwiesenfeld, waar ooit nog de Fransman Édouard Daladier en de Brit Neville Chamberlain waren geland voor een ontmoeting met Adolf Hitler. Het pronkstuk was ongetwijfeld het avant-gardistische olympische stadion met zijn doorschijnende dak in de vorm van een web.

Gijzelingsdrama[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Bloedbad van München voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Spelen van München zouden vooral vrolijke Spelen moeten worden. Op deze manier hoopten de Duitse organisatoren de herinneringen aan de dubieuze editie van 1936 in Berlijn uit te wissen. De eerste week was het ook een voorbeeldig sportfeest. Dit werd echter wreed verstoord op 5 september, toen een aantal Palestijnse guerrillastrijders van de organisatie Zwarte September het Israëlische onderkomen aan de Connollystrasse 31 in het olympisch dorp binnenvielen. De Palestijnen doodden twee Israëlis en gijzelden negen leden van de Israëlische ploeg.

Na lang onderhandelen, waarbij de Zwarte September de vrijlating eiste van een groot aantal Palestijnse en andere politieke gevangenen, vond er een mislukte reddingsoperatie plaats op het vliegveld. Er waren scherpschutters op het dak gestationeerd en er waren pantserwagens om de gijzelaars in af te voeren onderweg naar het vliegveld. Mensen zagen op hun TV wat zich afspeelde op het vliegveld en reden er naar toe, wat voor een uur vertraging zorgde voor de pantserwagens. Intussen openden de scherpschutters het vuur op de kidnappers, maar faalden hier enorm. De meeste van hen konden tijdig dekking zoeken en een van hen gooide een handgranaat in een van de helikopters waar gijzelaars in zaten, terwijl een andere het vuur opende op de tweede helikopter. Alle negen gegijzelden kwamen om het leven.

Aanvankelijk meldden de Duitse autoriteiten, onder leiding van minister van binnenlandse zaken Hans-Dietrich Genscher, dat alle gijzelaars het drama hadden overleefd. Pas later meldde een woordvoerder van het IOC dat "aanvankelijke berichten al te optimistisch" waren geweest.

De Spelen werden een dag stilgelegd en er werd een herdenkingsdienst gehouden in het olympische stadion. Tijdens een toespraak maakte de IOC-voorzitter Avery Brundage een einde aan de onzekerheid of de Spelen wel door zouden moeten gaan met de woorden: 'The games must go on'. Het Nederlandse Olympische Comité besloot dat de Nederlandse atleten zelf moesten kiezen of ze wilden blijven of niet. Vijf deelnemers besloten de Spelen verder voor gezien te houden.

Het gijzelingsdrama (en de gebeurtenissen erna) vormde het begin van de wereldwijde erkenning van de Palestijnse zaak.[bron?]

Hoogtepunten[bewerken]

  • Op deze Spelen werd voor de eerste maal een mascotte voorgesteld: Waldi de dashond.
  • Politiek speelde ook op de Spelen een zeer belangrijke rol. Afrika dreigde ermee alle deelnemers terug te trekken indien Rhodesië niet werd uitgesloten. Rhodesië moest onder de Britse vlag aantreden aangezien de Verenigde Naties het bewind in Salisbury niet erkend hadden. Dit was een beslissing waarmee vele Afrikaanse landen het oneens waren. Afrika werd gesteund door de zwarte Amerikanen en won het pleit. Rhodesië werd geschrapt.
  • Mark Spitz zwom zeven wereldrecords en won daarmee het recordaantal van zeven gouden medailles op één olympisch toernooi; zijn totaal kwam hiermee op negen. Vier jaar eerder, in Mexico, had hij al twee gouden medailles behaald met de estafetteploeg. Op deze Spelen won Spitz vier individuele nummers (de 100 en 200 meter vrije slag en de 100 en 200 vlinderslag) en drie estafettes (de 4 x 100 en de 4 x 200 m vrije slag en de 4 x 100 m wisselslag).
  • Ook het vrouwenzwemmen had zijn grote kampioene. De vijftienjarige Australische Shane Gould haalde drie gouden (200 en 400 meter vrije slag en 200 meter wisselslag), één zilveren (800 meter vrije slag) en één bronzen medaille (100 meter vrije slag).
  • Lasse Virén uit Finland won de 5000 en 10.000 meter, nadat hij op het laatste onderdeel ten val kwam. Hij zou deze prestatie weten te herhalen bij de Spelen van 1976.
  • De Sovjet Valeri Borzov versloeg de Amerikaanse sprinters op de 100 en de 200 meter.
  • Handbal (voor het laatst op het programma in 1936) en boogschieten (1920) maken hun rentree op de Olympische Spelen.
  • Wildwaterkanoën staat voor het eerst op het programma.
  • Ulrike Meyfarth (atletiek, West-Duitsland) was pas zestien jaar bij haar deelname aan het hoogspringen. Zij verbeterde haar persoonlijke record met zeven centimeter, evenaarde het wereldrecord en won goud. Daarmee werd zij de jongste atleet ooit die een gouden medaille wist te winnen op een individueel onderdeel.
  • Badminton en waterskiën waren demonstratiesporten.
  • Voor het eerst wordt de olympische eed ook afgelegd door een jurylid.
  • Tijdens de 400 meter wisselslag halen de Zweed Larson en de Amerikaan McKee tot op de honderdste seconde dezelfde tijd. De gouden medaille wordt toegekend aan Larson op basis van het bestuderen van de tijd tot op een duizendste nauwkeurig. Als een jaar later tijdens een schoonmaakbeurt het zwembad opnieuw wordt gemeten blijkt de baan van de Zweed een paar millimeters korter. De internationale zwemfederatie besluit daarop geen gebruik meer te maken van de tijden met een precisie van een duizendste van een seconde.
  • Voor het eerst in de olympische geschiedenis winnen de Verenigde Staten niet het basketbaltoernooi. Amerika verliest in de finale van de Sovjet-Unie met één punt verschil.
  • De Sovjet-gymnaste Olga Korbut werd de lievelinge van de pers nadat ze met de Sovjetploeg het goud in de meerkamp had gewonnen. Helaas verloor ze een kans op een medaille in de individuele meerkampfinale na een val, maar ze won toch nog tweemaal goud op de balk en op de grondoefening. Op de balk baarde ze opzien door als eerste turnster in de olympische geschiedenis een dubbele achterwaartse salto te maken.
  • Twee zwarte Amerikaanse atleten, Vince Matthews en Wayne Collett, die respectievelijk goud en zilver hadden gewonnen op de 400 meter, toonden weinig respect tijdens de medaille-uitreiking door te spelen met hun medailles en met elkaar te grappen terwijl het Amerikaanse volkslied speelde. Beide atleten werden voor het leven verbannen van de Spelen.
  • De Amerikaan Dan Gable wint de gouden medaille in het worstelen (lichtgewicht), zonder dat er ook maar een punt tegen hem werd gescoord.

Sporten[bewerken]

Duitse postzegel met het motief atletiek

Tijdens deze Spelen werd er gesport binnen 21 olympische sporten. Als demonstratiesporten stonden badminton en waterskiën op het programma.

Olympische sporten[bewerken]

Atletiek
Basketbal
Boksen
Boogschieten
Gewichtheffen
Handbal

Hockey
Judo
Kanovaren
Moderne vijfkamp
Paardensport
Roeien

Schermen
Schietsport
Turnen
Voetbal
Volleybal
Wielersport

Worstelen
Zeilen
Zwemsport
0 Baanzwemmen
0 Schoonspringen
0 Waterpolo

Atletiek[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Atletiek op de Olympische Zomerspelen 1972 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In deze tak van sport waren 24 onderdelen voor mannen en 14 onderdelen voor vrouwen opgenomen. De deelname werd geregeld via het International Association of Athletics Federations (IAAF) waardoor bloeddoping werd uitgebannen, hoewel er nog geen methode bestond om de benodigde controles uit te voeren. De tijdmeting verliep voor het eerst volautomatisch tot op honderdsten van een seconde en werd verzorgd door Junghans Uhren GmbH. Bij de werpdisciplines werd voor de afstandsmeting voor het eerst de meting niet meer uitgevoerd met een meetlint maar door middel van infraroodstralen via een in het trefpunt geplaatste prismareflector.

Deelnemende landen[bewerken]

Deelnemende landen. Blauw: debuterend land op de Zomerspelen. Groen: al eerder deelgenomen aan de Zomerspelen.

Er deden 121 landen mee aan deze Spelen. Elf landen maakten hun debuut: Albanië, Dahomey, Gabon, Lesotho, Malawi, Noord-Korea, Oppervolta, Saoedi-Arabië, Somalië, Swaziland en Togo. Ook Libië had zich aangemeld om deel te nemen, maar de drie wielrenners trokken zich terug.

Vlag van Afghanistan Afghanistan
Vlag van Albanië Albanië
Vlag van Algerije Algerije
Vlag van Amerikaanse Maagdeneilanden Amerikaanse Maagdeneilanden
Vlag van Argentinië Argentinië
Vlag van Australië Australië
Vlag van Bahama's Bahama's
Vlag van Barbados Barbados
Vlag van België België
Vlag van Bermuda Bermuda
Vlag van Myanmar Birma
Vlag van Bolivia Bolivia
Vlag van Duitsland Bondsrepubliek Duitsland
Vlag van Brazilië Brazilië
Vlag van Belize Brits-Honduras
Vlag van Bulgarije Bulgarije
Vlag van Canada Canada
Vlag van Sri Lanka Ceylon
Vlag van Chili Chili
Vlag van Colombia Colombia
Vlag van Congo-Brazzaville Congo-Brazzaville
Vlag van Costa Rica Costa Rica
Vlag van Cuba Cuba
Vlag van Benin Dahomey
Vlag van de DDR DDR
Vlag van Denemarken Denemarken
Vlag van Dominicaanse Republiek Dominicaanse Republiek
Vlag van Ecuador Ecuador
Vlag van Egypte Egypte
Vlag van El Salvador El Salvador
Vlag van Ethiopië Ethiopië

Vlag van Fiji Fiji
Vlag van Filipijnen Filipijnen
Vlag van Finland Finland
Vlag van Frankrijk Frankrijk
Vlag van Gabon Gabon
Vlag van Ghana Ghana
Vlag van Griekenland Griekenland
Vlag van Verenigd Koninkrijk Groot-Brittannië
Vlag van Guatemala Guatemala
Vlag van Guyana Guyana
Vlag van Haïti Haïti
Vlag van Hongarije Hongarije
Vlag van Hongkong Hongkong
Vlag van Ierland Ierland
Vlag van IJsland IJsland
Vlag van India India
Vlag van Indonesië Indonesië
Vlag van Iran Iran
Vlag van Israël Israël
Vlag van Italië Italië
Vlag van Ivoorkust Ivoorkust
Vlag van Jamaica Jamaica
Vlag van Japan Japan
Vlag van Joegoslavië Joegoslavië
Vlag van Kameroen Kameroen
Vlag van Cambodja Khmerrepubliek
Vlag van Kenia Kenia
Vlag van Koeweit Koeweit
Vlag van Lesotho Lesotho
Vlag van Libanon Libanon
Vlag van Liberia Liberia

Vlag van Liechtenstein Liechtenstein
Vlag van Luxemburg Luxemburg
Vlag van Madagaskar Madagaskar
Vlag van Malawi Malawi
Vlag van Maleisië Maleisië
Vlag van Mali Mali
Vlag van Malta Malta
Vlag van Marokko Marokko
Vlag van Mexico Mexico
Vlag van Monaco Monaco
Vlag van Mongolië Mongolië
Vlag van Nederland Nederland
Vlag van Nederlandse Antillen Nederlandse Antillen
Vlag van Nepal Nepal
Vlag van Nicaragua Nicaragua
Vlag van Nieuw-Zeeland Nieuw-Zeeland
Vlag van Niger Niger
Vlag van Nigeria Nigeria
Vlag van Noord-Korea Noord-Korea
Vlag van Noorwegen Noorwegen
Vlag van Oeganda Oeganda
Vlag van Oostenrijk Oostenrijk
Vlag van Burkina Faso Opper-Volta
Vlag van Pakistan Pakistan
Vlag van Panama Panama
Vlag van Paraguay Paraguay
Vlag van Peru Peru
Vlag van Polen Polen
Vlag van Portugal Portugal
Vlag van Puerto Rico Puerto Rico

Vlag van Roemenië Roemenië
Vlag van San Marino San Marino
Vlag van Saoedi-Arabië Saoedi-Arabië
Vlag van Senegal Senegal
Vlag van Singapore Singapore
Vlag van Soedan Soedan
Vlag van Somalië Somalië
Vlag van Sovjet-Unie Sovjet-Unie
Vlag van Spanje Spanje
Vlag van Suriname Suriname
Vlag van Swaziland Swaziland
Vlag van Syrië Syrië
Vlag van Chinees Taipei Taiwan
Vlag van Tanzania Tanzania
Vlag van Thailand Thailand
Vlag van Togo Togo
Vlag van Trinidad en Tobago Trinidad en Tobago
Vlag van Tsjaad Tsjaad
Vlag van Tsjecho-Slowakije Tsjecho-Slowakije
Vlag van Tunesië Tunesië
Vlag van Turkije Turkije
Vlag van Uruguay Uruguay
Vlag van Venezuela Venezuela
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Vlag van Vietnam Vietnam
Vlag van Zambia Zambia
Vlag van Zuid-Korea Zuid-Korea
Vlag van Zweden Zweden
Vlag van Zwitserland Zwitserland

Belgische prestaties[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie België op de Olympische Zomerspelen 1972 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

België haalde twee zilveren medailles op deze Spelen, beide in de atletiek.

Medailles
Medaille Winnaar Onderdeel
Zilver Zilver (2) Miel Puttemans atletiek, 10.000 meter
Karel Lismont atletiek, marathon

Nederlandse prestaties[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Nederland op de Olympische Zomerspelen 1972 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Nuvola single chevron right.svg Zie ook Lijst van Nederlandse deelnemers aan de Zomerspelen van 1972
  • De uitstekende prestaties van judoka Wim Ruska door zowel de categorie van de zwaargewichten als mede de open categorie te winnen kunnen in Nederland niet op veel lof rekenen. Het wordt hem kwalijk genomen dat hij zich niet had teruggetrokken na de gijzeling van de Israëliërs.
  • Eenzelfde reactie viel ook Hennie Kuiper ten deel na zijn winst bij de wegwedstrijd bij het wielrennen.
  • Verder werden er nog medailles verdiend op het water, bij het kanoën en roeien.
  • De bronzen medaille van de Nederlandse ploeg bij de 100 km ploegentijdrit is later geschrapt door de diskwalificatie van de Nederlandse ploeg wegens vermeend dopinggebruik door Aad van den Hoek. Het team bestond verder uit Hennie Kuiper, Fedor den Hertog en Cees Priem.
  • In de demonstratiesport waterskiën behaalde Willy Stahle goud bij de figuren en zilver bij de slalom.
Medailles
Medaille Winnaar Onderdeel
Goud Goud (3) Hennie Kuiper wielersport, wegwedstrijd
Wim Ruska judo, zwaargewichten
Wim Ruska judo, open klasse
Zilver Zilver (1) Mieke Jaapies kanovaren
Brons Brons (1) Roel Luijnenburg en Ruud Stokvis roeien, twee zonder stuurman

Nederlands-Antilliaanse prestaties[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Nederlandse Antillen op de Olympische Zomerspelen 1972 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Bij hun vijfde deelname werden de Nederlandse Antillen vertegenwoordigd door twee sporters in ook twee sporten. Aan het gewichtheffen nam Roberto Lindeborg deel en eindigde op de 19e plaats in zijn gewichtsklasse. In de schietsport nam Eduardo Adriana deel op het onderdeel kleinkalibergeweer liggend en eindigde op de 100e plaats.

Surinaamse prestaties[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Suriname op de Olympische Zomerspelen 1972 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Namens Suriname namen ook twee deelnemers deel. In de atletiek nam Sammy Monsels deel op de onderdelen 100 en 200 meter, beide keren kwam hij niet verder dan de tweede ronde. In het judo was Iwan Blijd actief als lichtgewicht (-63 kg), hij verloor in de eerste ronde van de Zwitser Marcel Burkhard.

Medaillespiegel[bewerken]

Er werden 600 medailles uitgereikt. Het IOC stelt officieel geen medailleklassement op, maar geeft desondanks een medailletabel ter informatie. In het klassement wordt eerst gekeken naar het aantal gouden medailles, vervolgens de zilveren medailles en tot slot de bronzen medailles.

In de volgende tabel staat de top-10 en het Belgische en Nederlandse resultaat. Het gastland heeft een blauwe achtergrond en het grootste aantal medailles in elke categorie is vetgedrukt.

Zie de medaillespiegel van de Olympische Zomerspelen 1972 voor de volledige weergave.

 Plaats  Land NOC Goud Goud Zilver Zilver Brons Brons Totaal
1 Vlag van Sovjet-Unie Sovjet-Unie URS 50 27 22 99
2 Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten USA 33 31 30 94
3 Vlag van de DDR DDR GDR 20 23 23 66
4 Vlag van Duitsland Bondsrepubliek Duitsland FRG 13 11 16 40
5 Vlag van Japan Japan JPN 13 8 8 29
6 Vlag van Australië Australië AUS 8 7 2 17
7 Vlag van Polen Polen POL 7 5 9 21
8 Vlag van Hongarije Hongarije HUN 6 13 16 35
9 Vlag van Bulgarije Bulgarije BUL 6 10 5 21
10 Vlag van Italië Italië ITA 5 3 10 18
16 Vlag van Nederland Nederland NED 3 1 1 5
29 Vlag van België België BEL 0 2 0 2
Bronnen, noten en/of referenties