Ongelijk verdrag

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Karikatuur die de rivaliteit om het bezit van China tussen verschillende grootmachten weergeeft. De grootmachten zijn Engeland (Victoria), Duitsland (Wilhelm II), Rusland (Nicolaas II), Frankrijk (Marianne) en Japan.

Ongelijk verdrag is een term die gebruikt wordt voor een groot aantal verdragen die in de 19e en begin 20e eeuw werden gesloten tussen verschillende Oost-Aziatische landen (zoals China en Japan) met Westerse grootmachten als het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Deze verdragen werden vaak alleen maar getekend door de Aziatische landen omdat ze toen niet in staat waren veel weerstand te bieden aan de militaire druk die de Westerse landen op hen uitoefenden. De verdragen waren dan ook in de meeste gevallen gunstiger voor de Westerse landen dan voor de Aziatische.

Overzicht[bewerken]

Een van de eerste ongelijke verdragen werd getekend op de conventie van Chuenpeh, die in 1841 werd gehouden naar aanleiding van de Eerste Opiumoorlog die in 1839 begon.[1] China en het Verenigd Koninkrijk tekenden toen het Verdrag van Nanking.[2] Na de nederlaag van Qing China, stelde dit verdrag de Britten in staat om verschillende havens te openen voor handel.

Hoewel de term “ongelijk verdrag” pas in de 20e eeuw in gebruik werd genomen, werd dit verdrag al voor die tijd door veel Chinezen wel gezien als een ongelijk verdrag. China moest de Britten een grote herstelbetaling betalen, zijn havens openstellen en bepaalde gebieden (zoals Hongkong) overdragen aan de Britten, dit alles naar aanleiding van militaire nederlagen.

In 1854 dwong de Amerikaanse Commodore Matthew C. Perry via een soortgelijk verdrag Japan om zijn havens open te stellen voor westerse schepen.

Niet alleen Westerse landen sloten ongelijke verdragen. Zo werd Korea in 1876 gedwongen tot het tekenen van een verdrag met Japan.[3]

De verdragen eindigden naarmate de Aziatische landen zich er beter tegen konden verzetten. Japan was het eerste land dat midden jaren '90 van de 19e eeuw een verdrag verwierp. Dit kon onder meer omdat Japan door zijn deelname aan de Eerste Chinees-Japanse Oorlog aantoonde nu zelf een grootmacht te zijn waar men rekening mee diende te houden. De meeste van de verdragen die China had getekend eindigden na de Tweede Wereldoorlog, toen de Republiek China onder leiding van Chiang Kai-shek permanent lid werd van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Toen in 1997 Hongkong werd overgedragen aan Volksrepubliek China kwam er vrijwel geheel een eind aan de ongelijke verdragen die het land had gesloten met het westen.

Lijst van ongelijke verdragen[bewerken]

Gesloten met China
Verdrag Jaar Opgesteld door
Nederlandse naam Chinese naam
Verdrag van Nanking 南京條約 1842 Verenigd Koninkrijk
Verdrag van the Bogue 虎門條約 1843 Verenigd Koninkrijk
Verdrag van Wangxia 中美望廈條約 1844 Verenigde Staten
Verdrag van Whampoa 黃埔條約 1844 Frankrijk
Verdrag van Aigun 璦琿條約 1858 Rusland
Verdrag van Tientsin 天津條約 1858 Frankrijk, Verenigd Koninkrijk, Rusland, Verenigde Staten
Conventie van Peking 北京條約 1860 Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Rusland
Verdrag van Tientsin 1861 Pruisen, Zollverein
Chefooconventie 煙台條約 1876 Verenigd Koninkrijk
Sino-Portuguese verdrag van Peking 中葡北京條約 1887 Portugal
Verdrag van Shimonoseki 馬關條約 1895 Japan
Li-Lobanov verdrag 中俄密约 1896 Rusland
Conventie voor de overdracht van Hongkong 展拓香港界址專條 1898 Verenigd Koninkrijk
Boxerprotocol 辛丑條約 1901 U.K., U.S., Japan, Rusland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Oostenrijk-Hongarije, België, Spanje, Nederland
Eenentwintig voorwaarden 二十一條 1915 Japan
Gesloten met Japan
Verdrag Jaar Opgesteld door
Nederlandse naam Japanse naam
Conventie van Kanagawa 日米和親条約 1854 Verenigde Staten
Anglo-Japanse Vriendschapsverdrag 日英和親条約 1854 Verenigd Koninkrijk
Anseiverdragen 安政条約 1858 Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Rusland, Nederland, Frankrijk
Harrisverdrag 日米修好通商条約 1858 Verenigde Staten
Anglo-Japanse verdrag van Amity en Handel 日英修好通商条約 1858 Verenigd Koninkrijk
Gesloten met Korea
Verdrag Jaar Opgesteld door
Nederlandse naam Koreaanse naam
Verdrag van Kanghwa 강화도 조약 1876 Japan
Chemulpoverdrag 조미수호통상조약 1882 Verenigde Staten
Taft-Katsura overeenkomst 가쓰라-태프트 밀약 1905 United States
Eulsaverdrag 을사조약 1905 Japan
Japans-Koreaans Annexatieverdrag 한일 병합 조약 1910 Japan

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Courtauld, Caroline. Holdsworth, May. Vickers, Simon. [1997] (1997). The Hong Kong Story. HK University press. ISBN 0-19-590353-6
  2. Wiltshire, Trea. [First published 1987] (republished & reduced 2003). Old Hong Kong - Volume One. Central, Hong Kong: Text Form Asia books Ltd. ISBN Volume One 962-7283-59-2
  3. Preston, Peter Wallace. [1998] (1998). Blackwell Publishing. Pacific Asia in the Global System: An Introduction. ISBN 0-631-20238-2