Ontkommer
| Sint-Ontkommer | ||||
 |
||||
| Geboren | n.v.t. | |||
| Gestorven | n.v.t. | |||
| Verering | Rooms-katholieke Kerk | |||
| Naamdag | 20 juli | |||
| Lijst van christelijke heiligen | ||||
|
||||
Sint-Ontkommer of Wilgefortis is een fictieve vrouwelijke heilige die vooral in het huidige België, Nederland en Duitsland vereerd werd. De legende is ontstaan vanuit een verkeerde interpretatie van afbeeldingen van een gekruisigde Christus. De traditionele bedevaartsplaats voor de heilige was Steenbergen, gelegen in het Westen van Noord-Brabant. Haar feestdag of naamdag is 20 juli.
Iconografie [bewerken]
Sint Ontkommer wordt iconografisch beschreven als een gekruisigde vrouw met baard, kruis en aureool. Soms wordt aan haar zijde een vedelende minstreel afgebeeld. Ontkommer is bekend onder vele namen, de meeste hiervan zijn geen werkelijke namen maar omschrijvingen met betrekking op haar legende. Zo betekenen Sint Ontcommer, Comera en Cumerana alle "(zij die) ontkomt/ontsnapt", Livrade en Liberata "(De) Vrije" en betekent Wilgefortis "Sterk van wil".
Misverstanden [bewerken]
De verering en legende van Sint-Ontkommer berust op twee grote misverstanden. Het eerste misverstand heeft te maken met het ontstaan van de legende. Pelgrims uit Noord-Europa namen afbeeldingen, veelal afkomstig uit het Byzantijnse Rijk, van Christus aan het kruis mee naar huis. Aldaar werd het onderkleed aangezien voor een jurk en werd verondersteld dat de afgebeelde persoon een vrouw moest zijn.[1] De legende van Sint-Ontkommer is een poging deze paradox te verklaren.
Het tweede misverstand betreft de status van Steenbergen als bedevaartsoord. Dit is het gevolg van een serie getuigenissen uit het huidige Duitsland die de plaats waar Sint-Ontkommer begraven zou zijn geven als "Stouberg" of "Stainberg" in "Holland". Deze getuigenissen, die overigens stammen uit een tijd waarin men in Steenbergen nog nooit van Sint-Ontkommer had gehoord, zijn overgenomen, en er komt tijdens de 15e eeuw een grote stroom van (voornamelijk Duitse) pelgrims op gang. In Steenbergen werd positief gereageerd op de, vaak rijke, pelgrims; er kwam een altaarstuk, een jaarlijkse processie en een Sint-Ontkommerkapel. Er werd zelfs een speciaal gilde opgericht, geheel gewijd aan Sint-Ontkommer.[2]
Legende [bewerken]
Als jong en zeer vroom meisje werd Sint-Ontkommer door haar vader, een heidense koning, gedwongen om te trouwen met een man die haar niet beviel. Ontkommer wilde kuis leven en non worden. Ze vroeg God om een oplossing. De oplossing die God bood was een zwarte baard. Daarmee was ze verlost van de beoogde huwelijkskandidaat die van het huwelijk met een bebaarde vrouw afzag, maar niet van haar gedwarsboomde en teleurgestelde vader. Als straf besloot vader haar te kruisigen, net als de door Ontkommer zo vereerde Jezus.
Bronnen, noten en/of referenties
|
 |
Zie de categorie Saint Wilgefortis van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
