Oorlog van 1812

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Oorlog van 1812
Periode 1812-1815
Partijen US flag 15 stars.svg Verenigde Staten  Flag of the United Kingdom.svg Britse Rijk
Leiders James Madison
Henry Dearborn
Jacob Brown
Winfield Scott
Andrew Jackson
William Henry Harrison
William Hull 
Robert Jenkinson
George Prévost
Isaac Brock
Roger Hale Sheaffe
Gordon Drummond
Robert Ross
Edward Pakenham
Charles de Salaberry
Tecumseh
Verliezen 2.260 gevallenen
4.505 gewonden
ca 15.000 doden buiten de strijd 
1.600 gevallenen
3.679 gewonden
3.321 doden door ziekten
Plaats Verenigde Staten, Canada
Verdrag Vrede van Gent
Slag om North Point, 12 september 1814
Slag om North Point, 12 september 1814
Belangrijkste plaatsen van de Anglo-Amerikaanse oorlog van 1812-1814
Beschieting door een Britse vloot van Fort Henry bij Baltimore in 1814
Aankondiging uitzetting Amerikaanse burgers uit Quebec City

De Oorlog van 1812 was een militair conflict tussen enerzijds de Verenigde Staten en anderzijds Groot-Brittannië en zijn Noord-Amerikaanse koloniën in het huidige Canada, dat van 1812 tot 1815 plaatsvond. De oorlog begon nadat Thomas Jefferson — president van de VS — buiten de Europese conflicten wilde blijven en zich wilde wijden aan de opbouw van de nieuwe natie die hij leidde (onder zijn bewind werd het VS-grondgebied verdubbeld). Groot-Brittannië wilde niets horen van dit neutraliteitsrecht en als reactie kondigde Jefferson een handelsembargo af.

In 1812 verklaarde Jeffersons opvolger James Madison de oorlog aan Groot-Brittannië met als hoofddoel de Indiaans-Britse coalitie te breken en heel Canada te veroveren—of zoals de Amerikanen het zagen: te bevrijden. Vandaar de andere in de VS gebruikelijke naam: de Tweede Onafhankelijkheidsoorlog. Tijdens deze oorlog, die niet echt volgens de wens van de VS verliep, werd op 27 april 1813 York (het toenmalige bestuurscentrum van Canada en het latere Toronto) door de Amerikanen platgebrand; in de nacht van 24 op 25 augustus 1814 werd Washington door de Britten bezet en werden verschillende publieke gebouwen, waaronder het Witte Huis, platgebrand.

Deze oorlog werd uiteindelijk beëindigd met de vrede van Gent, die in 1814 werd opgesteld en in 1815 door de Amerikanen werd geratificeerd. De Engelse suprematie ter zee werd er niet mee ingetoomd. Evenmin slaagden de VS erin Canada te veroveren. Wel hielden de Britten op met het ondersteunen van hun Indiaanse bondgenoten zodat de kolonisering door de Amerikanen van hun gebied niet meer door de Indiaanse stammen verhinderd kon worden. Verder ontstond tijdens en na het conflict een echt Amerikaans nationaal gevoel, gesterkt door verschillende heroïsche verhalen uit de oorlog. Dit leidde ertoe dat de volgende president, James Monroe, het naar hem genaamde Monroe-doctrine afkondigde. Hierdoor hield de VS zich tot de Spaans-Amerikaanse Oorlog in 1898 buiten elk Europees conflict en wijdde het land zich volop aan de expansie en machtsuitbreiding op het Amerikaanse continent.

Oorzaken[bewerken]

De oorlog had verschillende oorzaken. President Madison haalde de volgende redenen aan in zijn boodschap aan het Congres:

  • Het ontvoeren van (Amerikaanse) zeelieden, die gedwongen werden om te dienen in de Royal Navy.
  • De Britse vloot "verstoorde de vrede en rechten van onze kusten".
  • De Britse blokkade van Amerikaanse havens.
  • Het Britse verbod op handel van neutrale landen met Europese landen.
  • Het aanzetten van indianen ("wilden", zoals ze genoemd werden in de boodschap) tot geweld tegen de Amerikanen.

Hedendaagse historici halen ook de volgende redenen aan:

  • Na de Britse overwinning op de Fransen in de Zevenjarige Oorlog, begonnen de Britten verder naar het westen te koloniseren in Noord-Amerika.
  • In 1807 vuurde de HMS Leopard op de USS Chesapeake na een geschil over een enteractie. Hoewel het incident zelf niet veel stof deed opwaaien, was dit volgens het Amerikaanse publiek een boodschap aan de Amerikanen dat de VS alleen in naam onafhankelijk waren.

Er was veel weerstand binnen de Verenigde Staten tegen de oorlog. De Federalisten moesten er niets van hebben, en de afkeer concentreerde zich vooral in New England. De oorlog werd uiteindelijk wel goedgekeurd door de Senaat, met 19 stemmen tegen 13. Aan het einde van de oorlog gaf het Verenigd Koninkrijk zijn allianties met de indianen op, in ruil voor een belofte van de VS dat ze Canada niet meer zouden aanvallen.

Verloop van de Oorlog[bewerken]

Ofschoon het uitbreken van de oorlog was voorgegaan door jarenlange diplomatieke geschillen, waren de Verenigde Staten allesbehalve klaar voor een oorlog. Groot-Brittannië was ondertussen betrokken in de napoleontische oorlogen, en hield zijn schepen liever in Europese wateren. Nadat Napoleon in Rusland verslagen was en Pruisen in opstand kwam, kon Engeland een groot deel van de vloot van Europa naar Amerika sturen.

Op dat moment had de VS nauwelijks financiële middelen. De Verenigde Staten waren mede opgericht uit een anti-belastingsentiment en de belastinginkomsten waren dan ook gering. Buitenlandse regeringen stonden niet te springen om het land een lening te verschaffen. De VS had ongeveer 22 schepen ter beschikking en het leger was sterk verwaarloosd. De Britten hadden de beschikking over 97 schepen. Het Britse leger was kleiner dan het Amerikaanse, ongeveer 5000 man inclusief Canadezen, maar het was veel beter getraind. De oorlog werd vooral gevoerd op de oceaan, de Grote Meren, de Canadese grens en langs de kust van de Verenigde Staten.

De oorlog is bekend om zijn overvallen op openbare gebouwen, waarin bijvoorbeeld het Witte Huis in Washington door Sir George Cockburn werd platgebrand.

Na het vernietigen van Washington ging het Britse leger verder op zijn tocht, en trachtte Baltimore, een belangrijke havenstad, in te nemen. De Britten probeerden eerst het gebied over te nemen door het landen van troepen maar dit lukte niet. Toen de vloot de stad vanuit zee wilde aanvallen werd zij tegengehouden door Fort McHenry, aan de ingang tot de haven. De verdediging van het fort inspireerde Francis Scott Key en hij schreef er het gedicht "The Defence of Fort McHenry" over. Het gedicht werd later op de muziek van "To Anacreon in Heaven" gezet onder de nieuwe naam "The Star-Spangled Banner" en werd uiteindelijk aangenomen als het volkslied van de Verenigde Staten.

De Vrede van Gent en de Slag bij New Orleans[bewerken]

De Amerikaanse troepen trokken naar New Orleans en tussen december en januari 1815 verdedigde de troepen de stad tegen een aanval van Generaal-Majoor Sir Edward Pakenham. Op 8 januari werd de hevigste en bekendste strijd geleverd welke resulteerde in een grote overwinning voor de Amerikanen. Omdat het de laatste slag was zou het voor het Amerikaanse volk lang de indruk hebben gewekt dat de Amerikanen de Oorlog van 1812 hadden gewonnen. De Vrede van Gent deed echter meer denken aan een gelijkspel.

Hoewel de Vrede van Gent ondertekend werd op 24 december 1814 bereikte nieuws over de ondertekening New Orleans nog niet voor de slag. In januari 1815 hadden noch de Britten, noch de Amerikanen het verdrag ondertekend. Dit gebeurde pas op 17 februari aan Amerikaanse zijde.

Effecten van de Oorlog[bewerken]

De grenzen werden niet veranderd tijdens de oorlog. Veel Canadezen zien de oorlog echter als een Britse overwinning. De Amerikaanse invasies van 1813 en 1814 waren teruggeslagen. Volgens de Amerikanen was de oorlog echter een succesvolle verdediging van de Amerikaanse rechten. De Britse invasie van New Orleans werd teruggeslagen en Amerikaanse expansie naar het zuidwesten was mogelijk gemaakt.

Na de Vrede van Gent bleven de relaties tussen de twee landen vredevol. In 1818 werden enkele grenzen bijgesteld en de lijn van 49 graden noorderbreedte werd ingesteld als de grens tussen de twee landen ten westen van de Grote Meren. De Grote Meren werden verdeeld tussen Canada (Ontario) en de Verenigde Staten. Het leger van de Verenigde Staten werd aanzienlijk uitgebreid. Het land werd in Europa bewonderd om hun succesvolle weerstand tegen de Britten.

Motieven van de VS[bewerken]

De motieven van de VS waren vooral het stoppen van het ontvoeren van Amerikaanse zeelieden door de Britten en het veroveren van nieuw gebied in Canada. Canada was echter een woestenij. De bewoners van de zuidelijke staten wilden meer invloed verkrijgen in het Congres. Wanneer nieuwe staten gevormd zouden worden in Canada zouden deze gekoloniseerd worden door inwoners van deze zuidelijke staten. Dit alsmaar streven naar meer macht voor de zuidelijke staten leidde uiteindelijk tot de Amerikaanse Burgeroorlog.

Motieven van het Verenigd Koninkrijk[bewerken]

Het Verenigd Koninkrijk was allesbehalve geïnteresseerd in het heroveren van zijn vroegere kolonies, een veel te dure operatie met veel te weinig mogelijke winsten. De Amerikanen hadden een eerste keer de Britten overwonnen (met hulp van de Fransen) en hoopten dit opnieuw te doen. Het Verenigd Koninkrijk was echter een wereldmacht met een enorme vloot en leger. Het land wilde dan ook een boodschap van Het Verenigd Koninkrijk is geen land waarmee gerommeld wordt overbrengen aan de wereld. Dit lukte toen het Witte Huis in Washington in de as werd gelegd. Het land had ook belangen in Noord-Amerika (hout voor zijn vloot bijvoorbeeld) en wilde zijn gebieden in het huidige Canada niet kwijtraken. Het moet echter worden opgemerkt dat het Verenigd Koninkrijk wérd aangevallen door de Verenigde Staten.

Effecten van de oorlog in Canada[bewerken]

In zowel Canada als de Verenigde Staten wakkerde de oorlog het nationalisme aan. In Canada verenigde de oorlog de Franse en Engelse kolonisten en deze waren er trots op om de invallers terug te kunnen slaan. Dit nationalisme was erg belangrijk voor een verdeelde natie en waar een groot deel van de inwoners immigranten zonder trouw aan de Britse Kroon waren, die enkel naar het gebied verhuisd waren om voor een prikje een stuk landbouwgrond te kopen. Dit nationalistische gevoel leidde uiteindelijk tot de oprichting van de Canadese Confederatie, een Brits dominion.

De oorlog zorgde ook voor een enorm wantrouwen van de Canadezen tegenover Amerikanen, die graag spraken over vrijheid en zelfbeschikking maar die maar weinig respect hadden voor vrijheid en zelfbeschikking van andere landen. Dit wantrouwen blijft nog altijd bestaan.

De Canadese geschiedkundige Pierre Berton heeft opgemerkt dat zonder de Oorlog van 1812 Canada waarschijnlijk een deel van de Verenigde Staten zou zijn. Zonder de oorlog zou er nooit een Canadese identiteit zijn ontstaan en zou het land overrompeld geweest zijn door onaflatende golven van Amerikaanse immigranten.

Literatuur[bewerken]

  • The Dawn’s Early Light: The climatic shaping of “the land of the free” during the hazardous events of 1814 in Washington, Baltimore and London, Walter Lord, 1972, New York
  • The Enduring Vision: A History of the American People, P.S. Boyer, 5th edition, 2004, Boston
  • The Rise of American Nationality 1811-1819, Kendric Charles Babcock