Oost-Finsterwolde
Oost-Finsterwolde was in de middeleeuwen een nederzetting en kerspel in het Wold-Oldambt, in het bisdom Münster. De plaats wordt genoemd in een tweetal gelijkduidende verdragen met de jaartallen 1391 en 1420. In Oost-Finsterwolde heeft een kruiskerk gewijd aan St.-Nicolaas gestaan. In 1435 was de plaats door de veenontginningen al geheel verplaatst naar het zuidelijker gelegen Veenhuizen. In een laat-vijftiende eeuwse kerspellijst van het bisdom Münster wordt de plaats Astwinserwalda genoemd, mogelijk de oudste benaming. De verplaatsing en het verdwijnen van de nederzetting werd altijd toegeschreven aan de doorbraken van de Dollard, maar het Dollardwater bereikte op een veel later tijdstip (na 1509) dit gebied. Uiteindelijk is het gebied wel bezweken aan de Dollard.
De fundamenten van deze kerk werden in 1826 gevonden ten zuiden van Ganzedijk in een kerkheuvel in de Vledder nabij de Finsterwolder molens. De fundamenten werden geruimd in 1844 en het puin gebruikt. De lange opstrekkende kerkkavel van Oost-Finsterwolde was enige eeuwen lang in eigendom geweest van de NH-kerk te Finsterwolde en de begraafplaats werd mogelijk na de middeleeuwen nog gebruikt om slachtoffers van besmettelijke ziekten toch in gewijde aarde te begraven. De kerkkavel werd in 1821 verkocht aan D.J. Mulder om met de opbrengsten de nieuwe kerktoren te financieren. De vergraven kerkheuvel staat plaatselijk nog bekend als hoge wind.
Ten oosten van het middeleeuwse kerspel Oost-Finsterwolde heeft waarschijnlijk de nederzetting Torptsen gelegen.
Bronnen, noten en/of referenties:
- G.A. Stratingh en G.A. Venema. De Dollard (Groningen 1855).
- Archief NH-kerk Finsterwolde
- Schoolmeestersrapport 1826 (Finsterwolde)
- Mededeling archeoloog Jan Molema.
