Oost-Maarland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Oost-Maarland
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Oost-Maarland
Oost-Maarland
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Eijsden-Margraten Eijsden-Margraten
Coördinaten 50° 47' NB, 5° 42' OL
Algemeen
Inwoners (1 jan 2006) 950
Overig
Postcode 6245 (Eijsden)
Netnummer 043
Belangrijke verkeersaders A2, Maas
Woonplaats (BAG) Eijsden
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Oost-Maarland (Limburgs: Oêsj-Moarend) is een uit twee afzonderlijke woonplaatsen bestaand kerkdorp in het zuidwesten van de Nederlandse provincie Limburg. Het maakt deel uit van de gemeente Eijsden-Margraten. Oost en Maarland liggen circa 3 kilometer ten noorden van de kern Eijsden en circa 7 kilometer ten zuiden van Maastricht. In het jaar 2006 telde deze gemeentekern ongeveer 950 inwoners. Tot 31 december 2010 maakte het dorp deel uit van de voormalige gemeente Eijsden.

Geschiedenis[bewerken]

Toerit naar monumentale hoeve bij Kasteel Oost
Voormalige (boerderij en) jeugdherberg aan Rijckholterweg in Maarland

Het dorp is ontstaan door bestuurlijke samenvoeging van de plaatsjes Oost en Maarland. Tot 1927 waren het ook in dat opzicht twee afzonderlijke gehuchten. Het eerstgenoemde is een compacte heerlijkheid, met een eigen kasteel (en schutterij), ooit zelfstandige gemeente en Maarland is een gehucht, op een geringe afstand van Oost gelegen. In 1927 begon de ontwikkeling in de richting van een gedeeltelijk samengaan, door de bouw van een kerk, de Sint-Jozefkerk, die bestemd was en nog steeds is, voor beide plaatsen. Later volgde nog een gemeenschappelijke lagere school. Voordien waren beide plaatsjes voor kerk en lagere school aangewezen op voorzieningen in Breust, de meest noordelijke buurtschap van de kern Eijsden.

Het gedeelte Oost ligt op circa 1 kilometer afstand ten oosten van de Maas. Door grindafgravingen in de 20e eeuw langs de oever van deze rivier is er ten noordwesten van dit dorp een grote plas ontstaan. Tegenwoordig wordt deze gebruikt voor waterrecreatie, waardoor Oost-Maarland en het omliggende gebied zeer in trek zijn bij toeristen. Voor de leefbaarheid in met name het gehucht Oost is de ontgrinding echter een zware aderlating geweest. Voormalige grote oppervlakten fruitboomgaarden en ander groen zijn nu plassen, gevuld met in Wallonië verontreinigd en niet gezuiverd Maaswater. Herstel in de oorspronkelijke toestand is van bestuurlijke zijde wel als optie vermeld, maar nog niet tot beleid verkozen.

De plaatsnaam[bewerken]

Wanneer men als buitenstaander de naam "Oost-Maarland" hoort of leest zal men ongetwijfeld in menig geval veronderstellen, dat er wel een hoofdplaats zal zijn, die "Maarland" heet, maar dat het hier een afzonderlijke wijk van die plaats betreft, te weten Maarland-Oost, in dit geval echter andersom, zoals ook wel voorkomt bij aardrijkskundige aanduidingen als Oost-Indië e.d. De werkelijkheid is evenwel totaal anders, hetgeen al een stuk duidelijker zou zijn, wanneer de naam van de kern eenvoudigweg veranderd zou worden in "Oost en Maarland" (zoals ook voorkomt bij Ohé en Laak, Cadier en Keer, enz.).

Wat de oorsprong van de naam "Oost" betreft is het zo dat deze geen enkele geografische betekenis heeft. Het dorp ligt niet ten oosten, maar ten noorden van Eijsden en evenmin ten oosten van Maarland; integendeel, Maarland ligt ten oosten van Oost. De huidige naam is een verbastering van de oorspronkelijke, die blijkens stukken uit 870 "Augskirche" luidde. (De heilige Augusta was de patroonheilige van de toenmalige kerk.) Met name ook door toedoen van Waalse invloeden werd deze naam in de loop der tijden verbasterd tot "Oystkerken", "Awost", "de Oies" (in stukken uit 1163), de Hoies (1183), en Oes (1237).

De verklaring van de naam "Maarland" moet gezocht worden in de terreinomstandigheden. Maarland is gesitueerd op een miniterras in het oude stroomgebied van de Maas. Maarland, mare-land, het begrip mare vindt zijn oorsprong in het Latijnse woord mare (=zee) en kent meerdere betekenissen die verwijzen naar een vochtige omgeving: o.a. stilstaand water, poel, moeras. In de loop der tijden werd Maarland genoemd als Merlant, Marland, Maerlant. De huidige dialectnaam is ¨Maorend¨. De oudste schriftelijke vermelding van Maarland dateert van 17 maart 1281. Merlant wordt genoemd als buurdorp in een akte tussen enerzijds het Kapittel van Sint Martinus uit Luik en anderzijds de heer van Gronsveld, aangaande wie tiendgerechtigd was in de geneiden tussen Breust (Luik) en Gronsveld.

Verenigingen[bewerken]

Op verenigingsgebied zijn opmerkelijk de folkloristische schutterij van Oost en de al sinds lang gemeenschappelijke voetbalclub met de naam "Oranje Boys".

Dan is er nog een fanfare, die bestaat uit in dit gehucht woonachtige muzikanten van beide Eijsdense harmonieën; ("de Rode", waar Oost mee sympathiseert en muzikanten aan levert en "de Blauwe", waar Maarland 'bij hoort'). Deze fanfare heet echter niet "de Paarse", maar "de Groene". Verder heeft iedere kern zijn eigen Jonkheid, bestaande uit de ongehuwden van iedere kern, die lid worden vanaf 16 jaar. Lid blijft men tot men huwt of langdurig samenwoont. Deze Jonkheden zijn belangrijke cultuurbepalers voor beide kernen en de gemeenschap Oost-Maarland. Zij organiseren onder andere ieder jaar de Bronkfeesten. Deze vinden plaats gedurende twee à drie dagen in juli en beginnen met een folkloristische gekostumeerde sacramentsprocessie. Deze trekt door beide plaatsjes, waarna elk zijn eigen feest afzonderlijk verder viert.

In het nieuws[bewerken]

In de jaren tachtig van de 20e eeuw is het gehucht Maarland herhaaldelijk in het nieuws geweest met het folkloristische evenement "gansslaan". Hier werd tot voor de rechtbank toe tegen geageerd door de Dierenbescherming.

Zie ook[bewerken]

Galerij[bewerken]

Externe links[bewerken]