Oosterkerk (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De Oosterkerk
Van Oeckelen-orgel in de Oosterkerk
De Oosterkerk, gezien vanaf de Nieuwe Vaart. Foto: bma.amsterdam.nl.

De Oosterkerk is een 17e-eeuws kerkgebouw aan de Wittenburgergracht op Wittenburg in Amsterdam.

Beschrijving[bewerken]

De plattegrond is een vierkant, door pijlers met bogen verbonden, verdeeld in een gelijkarmig kruis.

In de kerk bevindt zich een Van Oeckelen-orgel uit 1871.

Op de kruising van de hoge schilddaken staat een met lood beklede houten koepeltoren. Daarin hangt een klok, waarop de hele en de halve uren worden geslagen. Rond de klok loopt in reliëf het opschrift:

DUM CAMPANA SONANS EX AEQUO DIVIDO TEMPUS,
PETRUS HEMONY ME FECIT AMSTELODAMI ANNO DOMINI 1671

(Met mijn slagen verdeel ik, de klok, de tijd in gelijke stukken; Pieter Hemony heeft mij gemaakt in Amsterdam in het jaar des Heren 1671).

Geschiedenis[bewerken]

Bouw[bewerken]

De Oosterkerk werd gebouwd als Nederlands-hervormde kerk in de periode 1669-1671 naar een ontwerp van architect Adriaan Dortsman met medewerking van Daniël Stalpaert.

In 1659 had de vroedschap van Amsterdam besloten om twee kerken te bouwen, de Oosterkerk en de Eilandskerk. Beide houten gebouwen zouden in de toekomst door stenen kerken worden vervangen. De oude Oosterkerk is later vervangen door een stenen kerk, echter niet op de oorspronkelijke plaats op het Rapenburg maar op Wittenburg.

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

In januari 1942 werd op een christelijke school in Arnhem een NSB-leraar geschorst, waarna de Duitsers twee bestuursleden arresteerden. Dominee Jacobus Overduin in de Oosterkerk besloot voor deze arrestanten te bidden. Er zaten twee SD-agenten in de kerk, die hem na de dienst lieten arresteren. Hij werd via kamp Amersfoort naar Dachau afgevoerd. Hij overleefde de oorlog.

Restauratie[bewerken]

De kerk werd in 1963 wegens bouwvalligheid gesloten. In 1969 kwam de Oosterkerk in bezit van de gemeente Amsterdam en werd de kerk grotendeels in historische staat hersteld. Vóór de restauratie had de gemeente overigens plannen om de kerk te slopen als onderdeel van het grootschalige stadsvernieuwingsproject. Door optreden van de buurtbewoners is dat uiteindelijk niet gebeurd.

Sinds 1985 wordt de kerk gebruikt door instellingen op sociaal en maatschappelijk gebied.

Sinds begin 2007 wordt een discussie gevoerd over het toekomstig bestemming van de Oosterkerk. Sommige buurtbewoners willen graag een grand café in dit monumentale pand, anderen hebben de voorkeur voor een buurthuis. Een aantal buurtgenoten wil de kerk verbouwen tot luxe appartementen.

Navolging in Emmerich[bewerken]

De Christuskirche in het Duitse Emmerik is gebouwd naar voorbeeld van de Oosterkerk.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Een gedeelte van de tekst op deze pagina is met toestemming onder bronvermelding overgenomen van de website van het Bureau Monumentenzorg Amsterdam, http://www.bmz.amsterdam.nl/