Oosthuizen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Oosthuizen
Dorp in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Oosthuizen
(Details)
Oosthuizen
Oosthuizen
Situering
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
Gemeente Vlag Zeevang Zeevang
Coördinaten 52° 34' NB, 4° 59' OL
Algemeen
Oppervlakte 6,76 km²
Inwoners (2009) 3224[1]
Overig
Postcode 1474
Netnummer 0299
Belangrijke verkeersaders N247 N509
Detailkaart
Locatie in de gemeente Zeevang
Locatie in de gemeente Zeevang
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Oosthuizen is een dorp in en de hoofdplaats van de gemeente Zeevang, provincie Noord-Holland. In 2009 had het dorp 3224 inwoners.[1]

Geschiedenis[bewerken]

Eerste vermelding van Oosthuizen[bewerken]

Het is niet duidelijk wanneer de plaats Oosthuizen als eerste vermeld werd. Zo stond in het Noordhollands Dagblad, dat de historicus dr. Anne Doedens tijdens een lezing in 2010 aangaf dat volgens hem de eerste vermelding van de naam Oosthuizen werd gedaan in 1292 in de Asthusa Minora, een boek van de heilige Adalbert uit het klooster in Egmond.[2] De gemeente Zeevang geeft echter een vroegere datum.[3] Volgens de gemeentelijk website zou Oosthuizen al in het jaar 1214 als Asthusa Minora zijn vermeld. Deze site geeft tevens aan dat in een doctoraalscriptie van J.J.M. Lambalk uit 1987 gesteld werd dat Oosthuizen al voor deze datum zou zijn vermeld, namelijk in de periode van 1100 tot 1140 op de inkomstenlijst van de abdij van Egmond.[4] Het streekblad ‘Ons Streekblad’[5] gaf nog een eerdere vermelding van het dorp aan, namelijk uit 922. De nederzetting 'Atgereswere', aan de Bamestra (Beemstermeer), zou waarschijnlijk een verwijzing zijn naar wat later Oosthuizen zou worden.

Een mogelijke verklaring voor deze verschillende eerste vermeldingsdata zou kunnen komen door verwarring tussen de plaats Oosthuizen en de heerlijkheid Oosthuizen. Tot de heerlijkheid behoorden namelijk behalve Oosthuizen ook Zuid-Schardam, Etersheim, Hobrede en het Verloren Einde van Kwadijk.[6][7] Het woord ‘heerlijkheid’ is afgeleid van het woord ‘heer’. En een heerlijkheid is het gebied waarbinnen de heer of gezaghebber zijn heerlijk recht mag uitoefenen. Volgens de auteur Helga S. Danner van het boek ’Oosthuizen, een heerlijkheid in de Zeevang 1292-1863’[7] zou het oudste archiefstuk van de heerlijkheid Oosthuizen stammen uit 1292, de datum die de historicus Anne Doedens noemt als eerste vermelding van Oosthuizen.

Naamgeving Oosthuizen[bewerken]

De naam Oosthuizen is in de loop der geschiedenis diverse malen veranderd, onder andere Asthusa, Asthusa Minore, Luttic Asthusa en Liteoosthuzen. Rond 1200 kwam de naam voor als Asthusa Minora. In een latere oorkonde van de heer Gerrit van Heemskerk (ook wel Gerrit van Heemskerck Arentszoon,) waarin hij vermeld over welke bannen hij de baas is, werd de naam Luttickoisthusen gebruikt.[8] of Luttckoisthuijsen[7]

Oosthuizen komt als Liteoosthuzen voor op een kaart van de jurist Mr. Gerrit de Vries Azn welke ging over 'de toestand van Hollands Noorderkwartier in 1288'.[9][10] Een aantal jaren later werd Oosthuizen als Luttic-Asthusa, Klein-Oosthuizen, geschreven. Aan het eind van de veertiende eeuw kwam de naam Litkostuizer-Koogen in zwang, die later gesplitst werd naar Luttik-Oosthuizen. Uiteindelijk bleef alleen de naam Oosthuizen over.[8] De voorvoegsels als 'Luttic' en 'Lite' kunnen vertaald worden als 'klein'. Met andere woorden Oosthuizen werd gezien als klein Oosthuizen, die ter ter onderscheiding van Grote Oesthusen of Groot-Oesthuzen wat later Grosthuizen werd.[5]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Kerk in Oosthuizen

De Grote Kerk is laatgotische kerk en dateert uit de periode 1511-1518. De kerk is gerestaureerd in de jaren 1990 tot 2003. Het kerkorgel in middentoonstemming is rond 1670 samengesteld door Pieter Backer uit wellicht laat-15e-eeuwse kast en pijpen. De kerk heeft deels een 17e eeuws interieur . In de kerk bevindt zich een uit 1723 stammend praalgraf van François van Bredehoff, heer van Oosthuizen, en twaalf rouwkassen. Sinds 1982 is de kerk eigendom van de Stichting Oude Hollandse Kerken. De westgevel van de kerk telt een uit de achttiende eeuw daterende zonnewijzer met de woorden Fugit hora, een samenvatting van de zinspreuk Vive memor leti, fugit hora ("Leef, de dood gedachtig, de tijd snelt"). Rechtsonder de zonnewijzer staat het woord Oostwout.

Op de Algemene Begraafplaats van Oosthuizen ligt de schrijfster Lizzy Sara May begraven.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bron
  1. a b Gemeente Zeevang (2009) "Gemeente in cijfers" Gemeentegids Amsterdam: De Telefoongids BV pp. 7.
  2. Oosthuizen uniek als heerlijkheid, Noordhollandsdagblad, 14 september 2010
  3. www.Zeevang.nl Historie Oosthuizen
  4. Lambalk, J.J.M.: Zeevangproject – Doctoraalscriptie vakgroep Middeleeuwse Archeologie Albert Egges van Giffen Instituut voor Prae- en Protohistorie, Universiteit van Amsterdam, 1987
  5. a b De Historie van Zeevang: Oosthuizen, Ons Streekblad, 27-05-2010
  6. In en Rond de Zeevang, een stukje Noord-Holland onder de loep door Pieter Groot PZN, een uitgave van Gerrit van der Meer, Oosthuizen, 1987
  7. a b c Oosthuizen, een heerlijkheid in de Zeevang 1292-1863 door Helga S. Danner, Stichting Uitgeverij Noord-Holland, Wormerveer, 1992
  8. a b Over de Zeevang gesproken.., Episoden uit de historie van het Oude Land door Chr. Lenstra, Nooy’s Drukkerij-Uitgeverij, Purmerend, 1978
  9. De Vries had zich in 1864 ten doel gesteld om een kaart te maken over 'de toestand van Hollands Noorderkwartier in 1288', zie ook In en Rond de Zeevang, een stukje Noord-Holland onder de loep door Pieter Groot PZN, een uitgave van Gerrit van der Meer, Oosthuizen, 1987
  10. Zie http://imagebase.ubvu.vu.nl/cdm4/item_viewer.php?CISOROOT=/krt&CISOPTR=2730&CISOBOX=1&REC=7 voor een digitale inzoombare afbeelding van de kaart van de Vries