Publieke omroep

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Openbare omroep)
Ga naar: navigatie, zoeken

Een publieke omroep (in Vlaanderen openbare omroep; ook wel staatsomroep) is een organisatie die door de overheid in het leven is geroepen om informatie uit te zenden via een communicatiemiddel naar een breed publiek. De overheid kan deze gebruiken om zelf te communiceren met het volk, of het volk te laten communiceren met zichzelf. Een omroep die niet onderhouden wordt door de overheid, heet een commerciële omroep.

Binnen een democratie heeft een publieke omroep vaak tot doel het algemeen nut na te streven. Vaak moeten de kijkers kijk- en luistergeld betalen of wordt de omroep bekostigd uit het overheidsbudget.

Publieke media hebben als doel om objectieve, integere en onafhankelijke informatie te verspreiden. Commerciële media hebben als primair doel geld te verdienen met het verspreiden van informatie of het amuseren van de doelgroep(en). Dat wil niet zeggen dat hun informatie niet objectief en integer is, maar er kan wel gesteld worden dat objectiviteit geen primair doel is.

Publieke omroepen besteden in de regel meer aandacht aan kunst, cultuur en actualiteiten (vaak dure programma's voor kleine doelgroepen), terwijl commerciële omroepen vaak meer aandacht besteden aan sport, films en amusement (vaak goedkopere programma's voor grote doelgroepen). Publieke omroepen krijgen vaak van de overheid een taak opgelegd om bepaalde programma's (bijvoorbeeld voor minderheden of over kunst en cultuur) te maken.

Publieke omroepen bestaan er in allerlei soorten en maten. In sommige landen mogen publieke omroepen geen reclame uitzenden, terwijl dit in andere landen wel is toegestaan. In Vlaanderen zendt de VRT reclamespots uit van campagnes gesponsord door de overheid en in Nederland wordt via de STER reclame gemaakt op de publieke netten.

Australië[bewerken]

Australië kent zelfs twee publieke omroeporganisaties, namelijk de Australian Broadcasting Corporation en de Special Broadcasting Service, die beide zowel televisie- als radioprogramma's uitzenden. Beide organisaties staan onder toezicht van het Australische federale parlement en worden door de regering van Het Gemenebest van Australië gefinancierd.

België[bewerken]

De openbare omroepen zijn in België omroepen die door de gemeenschappen worden gefinancierd om radio en televisie te maken voor de betreffende inwoners.

Gemeenschap Omroep
Vlaamse Gemeenschap Vlaamse Radio- en Televisieomroeporganisatie (VRT)
Franse Gemeenschap Radio-Télévision Belge de la Communauté française (RTBF)
Duitstalige Gemeenschap Belgischer Rundfunk (BRF)

Duitsland[bewerken]

Duitsland heeft twee publieke televisiezenders: Das Erste (verzorgd door de ARD) en het ZDF. Het derde televisiekanaal wordt verzorgd door een zender van de deelstaat:

Deelstaten Omroep
Beieren Bayerischer Rundfunk (BR)
Hessen Hessischer Rundfunk
Saksen, Saksen-Anhalt en Thüringen Mitteldeutscher Rundfunk (MDR)
Hamburg, Nedersaksen, Mecklenburg-Voor-Pommeren en Sleeswijk-Holstein Norddeutscher Rundfunk (NDR)
Bremen Radio Bremen
Berlijn, Brandenburg Rundfunk Berlin-Brandenburg (RBB)
Saarland Saarländischer Rundfunk
Baden-Württemberg, Rijnland-Palts Südwestrundfunk (SWR)
Noordrijn-Westfalen Westdeutscher Rundfunk (WDR)

Nederland[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Nederlands publiek omroepbestel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Nederland wordt de landelijke zendtijd verdeeld over verschillende omroepen. Daarbij wordt onderscheid gemaakt in drie soorten omroepen:

  • ledenomroepen: omroepverenigingen die zendtijd toebedeeld krijgen op basis van het aantal leden (2010-2015: AVRO, BNN, EO, KRO, MAX,
  • taakomroepen: hebben een door de overheid vastgestelde taak en hebben geen leden. De grootste taakomroep is de NOS, die nieuws, sport en actualiteiten verzorgt.
  • 2.42-omroepen: omroepen die media-aanbod op kerkelijk of geestelijk terrein brengen (veelal kerkgenootschappen). Deze omroepen verdwijnen definitief per 2016.

Hiernaast wordt uitgezonden door de STER, die de reclameblokken tussen de programma's verzorgt.

Zendgemachtigde Volledige naam Soort omroep Doelgroep of onderwerp
NOS Nederlandse Omroep Stichting Taakomroep Algemeen, nieuws, sport
NTR Fusie van NPS, Teleac en RVU Taakomroep Cultuur, educatie, onderwijs
OF Omrop Fryslân (valt onder zendtijd NOS) Taakomroep Friesland en de Friese taal
PP Politieke Partijen (valt onder zendtijd NOS) Taakomroep Politieke partijen
Socutera Socutera (valt onder zendtijd NOS) Taakomroep Goede doelen
BOS Boeddhistische Omroep Stichting 2.42-Omroep Boeddhisme
HUMAN Humanistische Omroep 2.42-Omroep Humanisme
IKON Interkerkelijke Omroep Nederland 2.42-Omroep Kerkgenootschap
JO Joodse Omroep (voorheen NIK Media) 2.42-Omroep Jodendom
OHM Organisatie voor Hindoe Media 2.42-Omroep Hindoeïsme
RKK Rooms-katholiek Kerkgenootschap (Nederlandse kerkprovincie) 2.42-Omroep Katholicisme
SZM Stichting Zendtijd Moslims 2.42-Omroep Islam
ZvK Zendtijd voor Kerken 2.42-Omroep Protestantisme
AVROTROS AVROTROS Ledenomroep Algemeen
BNN Bart's Neverending Network Ledenomroep Jongeren
EO Evangelische Omroep Ledenomroep Protestants (evangelisch)
KRO Katholieke Radio omroep Ledenomroep Katholiek
MAX MAX Ledenomroep Senioren/50+
NCRV Nederlandse Christelijke Radio Vereniging Ledenomroep Protestants-christelijk
PowNed Publieke Omroep Weldenkend Nederland En Dergelijke Ledenomroep Jongvolwassenen, 'internetgeneratie'
VARA Omroepvereniging VARA Ledenomroep Sociaal-democratie/progressief
VPRO Omroepvereniging VPRO Ledenomroep Progressief/'eigenzinnig'
WNL Wakker Nederland Ledenomroep Conservatief/liberaal
STER Stichting Ether Reclame Overige Reclame

Het centraal bestuur is in handen van de stichting NPO (die echter geen algehele zeggenschap heeft over het beleid). De publieke omroepen zenden uit op drie televisiezenders en zes radiostations.

In de komende tijd zal de structuur van de landelijke publieke omroep ingrijpend worden gewijzigd. Het aantal erkende ledenomroepen wordt teruggebracht naar zes, waaronder drie fusie-omroepen (AVROTROS, BNN-VARA en KRO-NCRV) en drie bestaande (EO, MAX en VPRO). De levensbeschouwelijke genootschappen zullen met ingang van 2016 niet langer onder een bijzondere regeling vallen, en zullen zich moeten aansluiten bij andere omroepen of zelfstandig een status als aspirant-omroep moeten bemachtigen. Daarnaast zijn twee taakomroepen voorzien, de NOS en de NTR. Per 2016 zijn er dan slechts 8 zendgemachtigden volgens een '3-3-2-model' (drie fusieomroepen, drie zelfstandig gebleven ledenomroepen en twee taakomroepen).

Naast de landelijke omroepen zijn er nog verschillende regionale en lokale publieke omroepen, die geld krijgen van provincies en gemeenten.

Nederland en Vlaanderen[bewerken]

BVN (het Beste van Vlaanderen en Nederland) is samenwerkingsverband tussen de NPO, de VRT en de RNW. De programmering wordt samengesteld uit het televisieaanbod van de Nederlandse en Vlaamse publieke omroepen, NPO, VRT en de Wereldomroep.

Er zijn plannen geweest om een digitaal cultuurkanaal op te starten in samenwerking tussen de NPO en de VRT. Deze plannen zijn nooit doorgegaan en de NPO heeft zelf een digitaal cultuurkanaal, Cultura opgestart.

Republiek China[bewerken]

Public Television Service, Chinese Television System, China Television, Taiwan Television en Hakka TV zijn de publieke omroepen van Republiek China (Taiwan).

Volksrepubliek China[bewerken]

In de Volksrepubliek China is China Central Television (CCTV) de staatsomroep. Het heeft enkele zenders in vreemde talen (Engels, Frans, Spaans, Russisch en Arabisch) die ook buiten de Volksrepubliek te ontvangen zijn. China Radio International (CRI) is de mondiale radio-omroep van de staat.

Verenigd Koninkrijk[bewerken]

In het Verenigd Koninkrijk zendt de British Broadcasting Corporation (BBC) uit. Deze omroep werd in 1922 opgericht. De zender verzorgt niet alleen nationale TV en radio, maar heeft ook een groot bereik in de rest van de wereld met BBC World Service radio. De zender BBC World en nog een aantal andere initiatieven van de BBC worden niet uit de publieke middelen gefinancierd.

Verenigde Staten[bewerken]

In de Verenigde Staten bestaat een publiek net (PBS) dat in het verleden door de staat werd betaald. Langzamerhand heeft de staat zijn fondsen teruggetrokken, en tegenwoordig bestaan de publieke zenders vrijwel geheel van vrijwillige bijdragen van luisteraars en donaties van welwillende zakenlieden.

Lijst met publieke omroepen in Europa, die tevens lid zijn van de EBU[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties