Orangisme (Republiek)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Orangisme (Nederland))
Ga naar: navigatie, zoeken
Staatkundige geschiedenis
van de Nederlanden

Friesland

1024 Sticht 1528
Sticht Utrecht

Groningen &
Ommelanden

1339 Gelre 1543
Gelre

1384 Arms of the Duke of Burgundy (1364-1404).svg 1482
Bourgondische Nederlanden

Rijksabdij Thorn

Graafschap Horn

980 1795
Prinsbisdom
Luik


Rijksabdij
Stavelot-
Malmedy


Hertogdom
Bouillon

1482 Flag of the Low Countries.svg 1581 / 1795
Habsburgse Nederlanden
1556 Flag of the Low Countries.svg 1713
Spaanse Nederlanden
1588 Statenvlag.svg 1795
Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
1581 - 1713
Zuidelijke Nederlanden
1713 Oostenrijkse Nederlanden Vlag.gif1795
Oostenrijkse Nederlanden
(1790
Flag of the Brabantine Revolution.svgVerenigde Nederlandse Staten
1795 Statenvlag.svg 1801
Bataafse Republiek
1795 Flag of France.svg 1804
Eerste Franse Republiek
1801 Statenvlag.svg 1806
Bataafs Gemenebest
1806 Flag of the Netherlands.svg 1810
Koninkrijk Holland
1810 Flag of France.svg 1813
Eerste Franse Keizerrijk
1804 Flag of France.svg 1815
Eerste Franse Keizerrijk
1813 Flag of the Netherlands.svg 1815
Vorstendom der Nederlanden
1815 Flag of the Netherlands.svg 1830
Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
1815 - 1867
G-H
Luxemburg
1830
Flag of the Netherlands.svg
Koninkrijk der Nederlanden
1830 Flag of Belgium.svg
Koninkrijk België
(Duitse Bond)
1867 Flag of Luxembourg.svg
Groot- Hertogdom Luxemburg

Het orangisme of de prinsgezindheid was een politieke stroming in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (1588-1795).

De prinsgezinden stonden in deze periode tegenover de staatsgezinden. Deze tweedeling in de jonge republiek kan gezien worden als een politieke voortzetting van de tegenstelling tussen remonstranten (staatsgezinden) en contraremonstranten (prinsgezinden) tijdens het Twaalfjarig Bestand.

De remonstranten waren republikeins en legden meer de nadruk op tolerantie; zo hadden ze een vrijere opvatting over de interpretatie van de bijbel en geloofden ze niet in predestinatie. De remonstranten werden geleid door mannen als Johan van Oldenbarnevelt. Als tegenstander van Oldenbarnevelt sloot prins Maurits zich daarop aan bij de contraremonstranten, en die steunden hem in zijn aanspraken op een Nederlandse troon of stadhouderschap. Er dreigde even zelfs een burgeroorlog.

De staatsgezinde partij werd gekenmerkt door voorzichtigheid — vooral in alle zaken die de handel zouden kunnen benadelen — en had haar aanhangers vooral in de heersende klasse en regenten. Raadpensionaris Johan de Witt was leider van de staatsgezinden. Hij was het die in 1654 bij de vrede met Engeland (en zijn geestverwant Oliver Cromwell) een geheime Akte van Seclusie liet opnemen die het de Republiek verbood een Oranje als stadhouder aan te stellen. De Witt zette daarna alle zeven de "Provinciën" onder druk om deze akte aan te nemen.

De prinsgezinden werden aangevoerd door de stadhouder en mannen als Cornelis Tromp. Zij speelden een belangrijke rol in het verdrijven van de gebroeders de Witt. Dit mondde op 20 augustus 1672 uit in de georganiseerde lynchpartij op het Groene Zoodje bij het Haagse Binnenhof.

Zie ook[bewerken]