Orde van de Heilige Catharina

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

De Orde van de Heilige Grote Martelaresse Catharina (Russisch: Орденъ святой великомученницы Екатерины, Orden swjatoj wjelikomutschennitzy Jekateriny) was een Damesorde met twee graden of klassen in het Keizerrijk Rusland. De Orde werd onder de bescherming van de Heilige Catharina van Alexandrië gesteld.

Inhoud

1 Geschiedenis
2 De kostscholen van de Orde van de Heilige Catharina
3 Insignes
4 Fotogalerij
5 Literatuur
6 Externe link

[bewerken] Geschiedenis

De Orden werd in 1711 door Tsaar Peter de Grote gesticht en zou "Orde van de Bevrijding" (Orden Oswoboshdenija) moeten heten om de onverwachte redding van de door de Turken ingesloten keizer en zijn leger in de campagne bij Pruth te herdenken. Keizerin Catharina Aleksejewna schonk de Turkse vizier al haar juwelen waarop deze de verslagen Russen de vrije aftocht liet.

De eersten statuten van de Catharina-Orde werden in 1713 gepubliceerd. Er zouden twee klassen bestaan, "het Grote Kruis" en "Het Kleine Kruis" geheten. Alle Russische Grootvorstinnen kregen dit kruis bij hun geboorte. Twaalf "hoogadellijke" dames konden ook met dit kostbare kruis worden gedecoreerd. Het Kleine Kruis kon 96 maal worden toegekend maar toen Katharina haar man opvolgde schafte zij deze onderscheiding af. Paul I stelde de "kleine kruisen" in 1797 weer in maar de briljanten werden door Tsaar Nicolaas I in 1855 weggelaten en vervangen door strass.

De Tsarina was Grootmeesteres van deze Orde die samen met de Orde van Sint-Alexander Nevsky de tweede Orde van Rusland was na de Orde van Sint-Andreas. Een Keizerin-weduwe bleef haar leven lang Grootmeesteres.

De Orde werd door Peter de Grote op 24 november 1714 aan zijn "redster in de nood" uitgereikt. Peter liet het daarbij maar Catharina zelf reikte tijdens haar regering ( tot ) wel een aantal kruisen (der Eerste Klasse) uit. Later werd de Orde vrij vaak verleend. Een van de Dames met een "Klein Kruis" was de Nederlandse Koningin Sophie. Koningin Anna Paulowna was uiteraard een geboren Grootvorstin en als zodanig bezat zij het Grote Kruis.

[bewerken] De kostscholen van de Orde van de Heilige Catharina

De dames die tot de Orde van de Heilige Catharina toetraden hadden het recht om hun dochters op de exclusieve internaten in Moskou en Sint-Petersburg te laten studeren. Iedere dame mocht ook een jonge edelvrouwe sponsoren. Om de kosten van de scholen te bestrijden betaalden de dames 400 of 250 roebel bij hun opname in de Orde.

[bewerken] Insignes

Het grote ordeteken was een "ruppertkruis dat met briljanten werd bezet en in het midden een medaillon met een met briljanten omzoomde afbeelding van de Heilige Catharina droeg. De Heilige wordt steeds zittend afgebeeld en draagt een molenkruis en een palmtak. Bij de oudste kleinoden is op het medaillon nog een met briljanten ingelegd kruis aangebracht. Rechtsboven op het medaillon stond een "R" en op de armen van het molenkruis staat "DSFR" geschreven wat voor het Latijnse "Domine, salvum fac regem" (Heer bescherm onze vorst) staat.

Op de keerzijde staat een toren met twee adelaars bij hun nest afgebeeld. Zij houden slangen in de snavel en op een in de hemel zwevend lint staat "Aequant munia comparis" (Latijn voor "In haar werk gelijk haar man").

Het lint was vierentachtig jaar lang wit met opgestikte zilveren cyrillische letters die "За любовь и отечечество", in Latijns schrift "Za Ljubowj i otjetschestwo" ofwel "voor liefde en vaderland" spelden. In 1797 werd de band rood met zilveren letters.

Alleen de dames van de Eerste Klasse, buiten de Russische Keizerlijke familie waren dat meestal koninginnen of hoogadellijke dames, droegen de zeer kostbare achtpuntige ster die helemaal met briljanten en grotere diamanten was bezet. In het rode medaillon was een met briljanten bezet diadeem afgebeeld. Op andere sterren zie je het gebroken rad van Sint-Catharina en een kruis. Op de ring stond "Za Ljubowj i otjetschestwo" in door briljanten gevormde letters. Boven het medaillon stond de tsarenkroon, wederom in briljanten.

Het grote kruis werd aan een rood met goud geborduurd lint over de rechterschouder of aan een rijk opgemaakte, met het devies geborduurde, strik op de linkerschouder gedragen.

Het kleine kruis was eenvoudiger uitgevoerd en droeg minder edelstenen. Ook het lint waarmee de onderscheiding op de linkerschouder werd vastgepind was minder ingewikkeld geplooid.

Volgens de Russische Wiki zijn er 310 "Grote Kruisen" en 734 "Kleine Kruisen" verleend.

Na maart 1917 werd de Orde in Rusland niet meer verleend maar de in dat jaar verbannen Romanovs bleven de Orde in eigen kring wel verlenen en dragen. H.K.H. Grootvorstin Maria Vladimirovna van Rusland die zich Maria I, Titulair Keizerin en Autocrate van Alle Ruslanden noemt wordt door het instituut voor dynastieke Orden vermeld als Souvereine en haar moeder, H.K.H. Grootvorstin Leonida Georgievna van Rusland, ook "Leonida Titulair Keizerin-weduwe van Alle Ruslanden" genoemd, wordt de Grootmeesteres genoemd.

De kostbare kruisen van de Orde worden op veilingen soms niet herkend of zelfs als "broche" aangeboden. Zo kon het Museum van de Kanselarij van de Nederlandse Ridderorden in Apeldoorn vrij goedkoop een van de kostbare kruisen verwerven.

[bewerken] Fotogalerij

Het "Grote Kruis"
De met diamanten ingelegde ster van de orde.
Het "Kleine Kruis"
Maria Fjodorovna, geboren Prinses Dagmar van Denemarken, met de Orde van Sint-Catharina. (Portret door I.N. Kramskoj 1837-1887)