Ordnungspolizei

De vlag van de Ordnungspolizei.

De Ordnungspolizei, Duits voor ordepolitie, is de gemeenschappelijke noemer voor lokale politie-eenheden die de dagelijkse politietaken moest uitvoeren in nazi-Duitsland tussen 1936 en 1945. Door het gebruik van groene uniformen stonden zij ook bekend als Grüne Polizei.

Geschiedenis

Tijdens de Weimarrepubliek (1918-1933) bestond er geen nationaal politiekorps. Elke Duitse deelstaat had zijn eigen politiemacht die werd gecontroleerd door de Minister van binnenlandse aangelegenheden van de desbetreffende staat. In januari 1934 startten de nazi's een reorganisatie door de controle en uitvoeringsmacht van het politie-apparaat te centraliseren. Op 26 juni 1936 vaardigde Reichsführer-SS en Chef der Deutschen Polizei im Reichsministerium des Innern Heinrich Himmler een decreet uit waardoor de Duitse politie-eenheden in twee afdelingen werden verdeeld: de Ordnungspolizei (Orpo) en de Sicherheitspolizei (Sipo).

De Orpo was de reguliere politie en stonden ook gekend als de geüniformeerde politie. De Sipo bestond uit de Geheime Staatspolizei (Gestapo), de Reichs Kriminalpolizei (Kripo) en de grenspolitie. De Gestapo en tot op een zekere hoogte de Kriminalpolizei waren de uitvoerende afdelingen van de nazi-politiestaat. De Kriminalpolizei was een groep professionele detectives die de zware en gewelddadige misdrijven onderzocht. In 1942 werden de Kripo, de Sicherheitsdienst en de Gestapo samengevoegd en onder het bevel geplaatst van de Reichssicherheitshauptamt (RSHA).

Organisatie

De hoofdbevelhebber van de Orpo was de Chef der Deutschen Polizei im Reichsministerium des Innern Heinrich Himmler maar de dagelijkse leiding werd tussen 1936 en 31 augustus 1943 opgenomen door General de Polizei und Chef der Ordnungspolizei Kurt Daluege. Op 31 augustus 1943 werd Kurt Daluege opgevolgd door SS-Obergruppenführer und General der Waffen-SS und Polizei Alfred Wünnenberg. Overzicht van de afdelingen binnen de Ordnungspolizei in 1941:

Hauptamt Ordnungspolizei

De Hauptamt Ordnungspolizei was het centraal bureau voor de ganse Ordnungspolizei en werd aanzien als een SS-hoofdkwartier. Een overzicht van de organisatie van het Hauptamt Ordnungspolizei:

Chef der Ordnungspolizei

Justirst beim Chef der Ordnungspolizei

Hauptbüro

Amt Verwaltung und Recht (VBuR)

Amtschef

Amtsgruppe VuR I

Amtsgruppe VuR II

Amtsgruppe VuR III

Kommando-Amt

Amtschef

Amtsgruppenkommando I

Gruppenleiter Organisation

Gruppenleiter Ia

Gruppenleiter Ib

Gruppenleiter Ausbildung

Gruppenleiter Sp.

Gruppenleiter WE

Gruppenleiter Kriegsgeschichte

Amtsgruppenkommando II

Gruppenleiter P

Gruppenleiter P (V)

Gruppenleiter P (Dis.)

Gruppenleiter P (Fürs.)

Gruppenleiter P (Kr.O.)

Amtsgruppenkommando III

Gruppenleiter San. 1 und 2

Gruppenleiter San. 3

Gruppenleiter San. 4

Gruppenleiter Chef San. Wesen

Kolonialpolizeiamt

Amt Freiwilligen Feurerwehren

Amt Technische Nothilfe

Reichsämter

Reichsamt Techniche Nothilfe

Reichsamt Freiwilligen Feuerwehren

Wirtschaftsverwaltungsamt

Amtsgruppe W I

Amtsgruppe W II

Amtsgruppe W III

Amtsgruppe W IV

Rechtsamt

Amtsgruppe R I

Amtsgruppe R II

Sanitätsamt

Generalinspekteure

Generalinspekteur der Schutzpolizei des Reiches

Generalinspekteur der Gendarmerie und Schutzpolizei der Gemeinden

Generalinspekteur der Schulen

Generalinspekteur der Feuerlöschwesens

Generalinspekteur der Feuerwehrschulen, Werkfeuerwehren und Brandschau

Generalinspekteur der Feuerschutzpolizei und Feuerwehren

Generalinspekteur für das Unterkunftswesen

Generalinspekteur für das Sanitätswesen

Inspekteure

Inspekteur für die weltanschauliche Erziehung

Inspekteur für den zahnärzlichen Gesundheitsdienst

Inspekteur der Wasserschutzpolizei

Inspekteur W.u.G.

Chef in K (Kraftfahrzeuge)

Chef in N (Nachrichtenwesen)

Chef in L

Chef in F

Chef in Vet.

Adjutanten und Verbindungsoffiziere

Adjutant bei RFSS

Adjutant bei Reichsminister Dr. Goebbels

Adjutant bei Staatssekretär Dr. Stukkart

Verbindsungsoffizier SS-Personal-Hauptamt

Verbindsungsoffizier zum Chef der Fernmeldewesens

Verbindsungsoffizier zum RLB

Verbindsungsoffizier zum RLM

Verbindsungsoffizier zum RMfdbes.Geb.

Verbindsungsoffizier zum RMfVuPr

Hilfsoffizier beim Chef der Reichskanzlei

Kommandeure der Schulen und Anstalten

Grenzpolizeischule Fürstenberg

Kommandeur Technische SS- und Polizeiakademie

Offizier-Schule der Ordnungspolizei Eberswalde

Offizier-Schule der Ordnungspolizei Fürstenfeldbruck

Offizier-Schule der Ordnungspolizei Oranienburg

Polizei-Offizier-Schule Berlin-Köpenick

Polizei-Waffenschule I

Polizeischule für Verwaltungsbeamte (Linz)

Polizeischule für Kraftfahrwesen (Woisen)

Polizeischule für Leibenübungen (Spandau)

Polizeischule für Reit- und Fahrwesen (Bendsburg)

Polizeischule für Reit- und Fahrwesen (Rathenow)

Polizeischule für Technik und Verkehr

Polizeischule für Verwaltungsbeamte (München-Haar)

SW-Schule Stetting

Schutzpolizei

De Schutzpolizei was de stadspolitie die de orde moest handhaven in de grotere Duitse steden. De Schutzpolizei was nog verder onderverdeeld in:

1. Schutzpolizei des Reiches (deed dienst in grote steden),
2. Schutzpolizei der Gemeinden (deed dienst in kleine steden),
3. Kasernierte Polizei (oproerpolitie die als reserve fungeerde).

Gendarmerie

De Gendarmerie of landelijke politie werd gevraagd om dienst te doen bij de kleinere districten, afgelegen gebieden en grenzen en binnenlandse defensieve taken.

Verwaltungspolizei

De Verwaltungspolizei was de bestuurlijke afdeling van de Orpo en had het algemene bevel over alle Orpo politiebureaus. De Verwaltungspolizei was eveneens het bureau waar alle gegevens werden bijgehouden en het voerde het bevel over de burgerlijke afdelingen, waaronder de Gesundheitspolizei, de Gewerbepolizei (handelspolitie) en de Baupolizei (bouwpolitie).

Verkehrspolizei

De Verkehrspolizei was de verkeerspolitie die zich bezighield met de Duitse wetgeving van de verkeersveiligheid. De dienst patrouilleerde op de Duitse wegen en kwam ter plaatse bij de ongevallen. De Verkehrspolizei deed eveneens de escortes van hooggeplaatste nazileden.

Wasserschutzpolizei

De Wasserschutzpolizei (waterbeschermingspolitie) was de kustwacht van het Derde Rijk. Ze waren bevoegd om de rivieren, havens en binnenwateren te beveiligen. De Wasserschutzpolize had tevens een autoriteit over de SS-Hafensicherungstruppen die ingedeeld waren bij de Allgemeine-SS eenheden en dienst deed als de veiligheidspolitie van de havens.

Bahnschutzpolizei

De Bahnschutzpolizei was de spoorwegpolitie en bestond uit parttime officieren die werknemers waren van de Reichsbahn (staatsspoorwegen van nazi-Duitsland). De Bahnschutzpolizei werd geacht om de veiligheid rondom de spoorwegen te verzekeren door preventief de spionage en sabotage acties op de spoorbanen te voorkomen.

Rangen bij de Bahnschutzpolizei

Hoogste rang staat bovenaan:

• Chef der Bahnschutzpolizei
• Stabsführer der Bzp
• Bzp Bezirkshauptführer
• Bzp Bezirksführer
• Bzp Abteilungshauptführer
• Bzp Oberabteilungsführer
• Bzp Abteilungsführer
• Bzp Oberzugführer
• Bzp Zugführer
• Bzp Unterzugführer
• Bzp Obergruppenführer
• Bzp Gruppenführer
• Bzp StellvertreterGruppenführer
• Bzp Mann
• Bzp Anwärter

Postschutz

De Postschutz was de postpolitie die bestond uit ongeveer 4500 leden en gevraagd werd om de veiligheid van de postdiensten en andere communicatiemedia zoals telefoon- en telegraaflijnen te garanderen.

Feuerschutzpolizei

In 1938 werden alle lokale brandweerstations gecentraliseerd onder de Ordnungspolizei. De Feuerschutzpolizei of brandbeschermingspolitie bestond bijgevolg uit alle Duitse brandweerkorpsen onder een nationale structuur. De Feuerschutzpolizei had eveneens het bevel over de vrijwillige brandweerlieden (Freiwillige Feuerwehren). In de periode van de geallieerde bommencampagne tijdens de Tweede Wereldoorlog bestond de Feuerschutzpolizei en de Freiwillige Feuerwehren uit bijna 2 miljoen brandweerlui.

Luftschutzpolizei

De Luftschutzpolizei was de luchtvaartpolitie die de leiding nam over de luchtafweerstellingen en evacuatie tijdens de geallieerde luchtbombardementen. De Luftschutzpolizei was onderverdeeld in:

• de Reichsluftbund, de nationale burgerdefensie,
• de Luftschutz Warndienst, de observatiedienst tegen luchtaanvallen,
• de Sicherheits und Hilfsdienst, de veiligheids- en evacuatiedienst, die zich ontfermde over de slachtoffers tijdens de geallieerde bombardementen.

Technische Nothilfe

De Technische Nothilfe of TeNo is het technisch noodkorps dat werd opgericht in 1919 tijdens de Weimarrepubliek en had in deze periode als hoofddoel om stakingen en opstanden te breken en de vitale publieke diensten draaiende te houden. Toen er tijdens de laatste jaren van de Weimarrepubliek slechts sporadisch stakingen waren werd het korps hoofdzakelijk gebruikt als technische reserve bij natuurrampen. Na 1933 werd de TeNo een nationaal korps en in 1937 werd het ingelijfd bij de Orpo waar het alle publieke gevaren en noodsituaties moest opvangen. Ze legden zich sterk toe op gasbescherming en de luchtverdediging. In 1943 had de TeNo meer dan 100.000 leden.

Funkschutz

De Funkschutz of radio-observatiedienst bestond uit veiligheidspersoneel van de SS en de Orpo. Hun opdracht bestond erin om Duitse radiostations te beschermen tegen vijandelijke aanvallen en sabotage-acties. De Funkschutz was eveneens de primaire onderzoeksinstelling in de strijd tegen illegale ontvangst van buitenlandse radio-uitzendingen.

Werkschutzpolizei

De Werkschutzpolizei waren de nachtwakers van het Derde Rijk. Het waren burgers die paramilitaire uniformen droegen (de zwarte uniformen van de Allgemeine-SS met Orpo kentekens) en onder het bevel geplaatst werden van een centraal Orpo bureau.

Politiebataljons

Tussen 1939 en 1945 organiseerde de Ordnungspolizei zich ook in aparte militaire formaties in Duitsland die onafhankelijk waren van de politie-eenheden en hun bevelstructuur. De eerste van zulke formaties waren de politiebataljons gericht naar ordehandhaving in bezette gebieden en acties tegen de partizanen. De politiebataljons werden geplaatst onder het bevel van de lokale SS- en politieleiders en werden frequent ingezet als veiligheidseenheden in de Joodse getto's van Polen. De Einsatzgruppen werden ook dikwijls versterkt met personen uit de politiebataljons. De politiebataljons vormden 22 politieregimenten waarvan de meeste naar het oostfront werden gestuurd.

Opmerking: De reguliere militaire politie gekoppeld aan de Wehrmacht waren verschillend van de Ordungspolizei.

De Waffen-SS Politie Divisie

De primaire militaire tak van de Ordnungspolizei was de 4e Panzergrenadier Division van de Waffen-SS. Deze divisie stond ook gekend als de SS Polizei Division en werd voornamelijk gebruikt als een reserve-eenheid en beveiligingspolitie achter de linies. De Polizei Division stond gekend als een eenheid die slecht was opgeleid en doorgedreven gevechtstechnieken miste. De divisie had vier politieregimenten die bestonden uit manschappen uit de Orpo en werd voornamelijk gebruikt om deze politiemensen in een militaire rotatiedienst te brengen. Zo vermeed men dat deze politiemanschappen werden opgeslorpt in de Wehrmacht (Heer) of de SS-divisies van de Waffen-SS.

Zeer laat in de Tweede Wereldoorlog werden verscheidene Orpo SS-Politieregimenten opgenomen in de Waffen-SS om het 35e SS en Politie Grenadier Division te vormen.

De samenhang tussen de Orpo en de SS

De Ordnungspolizei werd gezien als een volledig onderdeel van de SS maar behield een apart systeem van rangen en rangonderscheidingstekens. Het was ook mogelijk voor de SS-leden om een rang te bekleden in de Orpo hiërarchie als de SS hiërarchie, en SS-generaals werden aangesproken met beide titels. Voorbeeld: een SS-Obergruppenführer bij de SS die ook een politiegeneraal was werd aangesproken met de titel Obergruppenführer und General der Polizei. Vanaf 1944 kregen alle Orpo politiegeneraals een equivalente Waffen-SS rang zodat ze werden aanzien als militaire officieren in plaats van politieambtenaren (was van belang wanneer ze werden gevangengenomen door de geallieerden). Bijgevolg werden de Orpo politiegeneraals vanaf 1944 aangesproken met de titel SS-Obergruppenführer und General der Polizei und Waffen-SS.

Het ultieme doel van Heinrich Himmler was om de Ordnungspolizei te ontbinden en de reguliere Duitse politiemacht te vervangen door een combinatie van een rassen- of staatsbeschermingskorps bestaande uit zuivere SS eenheden. Himmlers droom bestond eruit om de lokale wetgevingsmacht law te laten uitvoeren door de Allgemeine-SS samen met de Waffen-SS die de binnenlandse veiligheid en politiek-politionele functies zou opnemen. Een historische analyse van het Derde Rijk onthulde dat bepaalde Orpo leiders weet hadden van Himmlers plan en totaal gekant waren tegen de ontbinding van de Orpo ten voordele van een SS staatspolitie.

Orpo nalatenschap

Bij het einde van de Tweede Wereldoorlog in Europa werd de Orpo opgedoekt en leverden vele personeelsleden politiediensten voor de geallieerde bezettingsmacht. De Orpo tradities werden voortgezet in het voormalige Oost-Duitsland in de vorm van de Volkspolizei (Vopo), staatspolitie met een gelijkaardige SS en Orpo structuur. In het toenmalige West-Duitsland werd de politie weer gedecentraliseerd en de wetgevende macht teruggegeven aan de lokale autoriteiten met uitzondering van de Landespolizei. De Landespolizei is een Duits politiekorps dat actief is binnen de Duitse deelstaten (Bundesländer). Veel regelgeving, procedures en zelfs uniformen en rangonderscheidingstekens van deze Landespolizei vinden hun oorsprong bij de Orpo.

Referentie

• Flags of the Third Reich, Brian L. Davis & Malcolm McGregor, ISBN 1-84176-673-9

Externe links

• Online naslagwerk over de Organisatie, Uniformen, Insignes, Uitrusting en Documenten van de Ordnungspolizei in WO2
• Beschrijving van de Sipo
• Link Landespolizei
• Vlaggen van de Ordnungspolizei

Duitse binnenlandse veiligheidsdiensten tijdens de Tweede Wereldoorlog
RSHA (SD · Gestapo · Kripo · RSD) · Orpo · Abwehr

Mediabestanden

Zie de categorie Ordnungspolizei (Nazi Germany) van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.