Organisatie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
WTC-beursgebouw in Rotterdam, waarin allerlei organisaties werken.

Een organisatie is een doelgerichte samenbundeling van kennis, vaardigheden en kracht tussen drie of meer personen die primair middelen en activiteiten aanwendt om te voorzien in de behoefte aan producten en/of diensten in haar omgeving. Het is opgebouwd uit de complementaire begrippen taakverdeling en coördinatie.

In de economie wordt een organisatie beschouwd als het geheel van productiefactoren, procedures en mensen die samenwerken om bepaalde doelstellingen te bereiken.

Soms kan men bij één of twee personen ook nog spreken over een organisatie, zoals bij een eenmansbedrijf of BV van een zzp'er.

Algemeen[bewerken]

De drie basispijlers, waarop elke organisatie berust zijn: kennis, kader en controle:

  • Onder kader vallen alle hiërarchische lagen van de organisatie, de niveaus waar beslissingen worden genomen en opdrachten worden gegeven.
  • Onder controle wordt verstaan dat iedereen in zijn functioneren en handelen dient te worden gecontroleerd. Er is een uitdrukking: vertrouwen is goed, controle is beter en ook "iedereen heeft recht op controle".

De organisatie maakt zowel gebruik van de gezamenlijke kennis van de deelnemers over de organisatie en haar functioneren, als van bij een specifiek persoon of specifieke groep personen bekende kennis.

Het kader is de sturende kracht in het samenwerkingsverband en draagt de grootste verantwoordelijkheid.

De organisatie dient te worden gecontroleerd, de top zowel als de controleur. Belangrijkste doelstellingen hierbij zijn: verbetering van het functioneren en het gedrag van de betrokken persoon, spiegel voorhouden, bijscholing, voorkomen van fraude en corruptie. Controle wordt vaak bemoeilijkt door overwegingen van privacy.

Kenmerken van organisaties[bewerken]

  • Organisaties zijn samenwerkingsverbanden: Organisaties zijn sociale eenheden, samengesteld uit groepen, personen met bepaalde patronen van interactie.
  • Organisaties zijn doelgericht: organisaties zijn steeds een middel om een doel te bereiken.
  • Organisaties zijn (meestal) formeel: Doelgerichte samenenwerkingsverbanden moeten een formele, rationele structuur of ontwerp hebben om te kunnen spreken van een organisatie. De formele organisatie met sterke juridische structuur vormen het belangsrijkste object van de organisatiekunde.
  • Organisaties zijn relatief permanent: Doelgerichte samenwerkingsverbanden bestaan op relatieve permanente basis. Deze permanentie is een doel of een uitgangspunt die niet altijd bereikt zal kunnen worden, vandaar 'relatief'.
  • Organisaties gebruiken middelen of technologie: Middelen kunnen gebouwen, machines, grondstoffen zijn maar ook mensen, kennis en kunde.
  • Er is coördinatie en taakverdeling: Om het vooropgestelde doel te kunnen bereiken met een bepaalde groep mensen zullen er taken moeten verdeeld worden. Samenwerking en taakverdeling hangen dus met elkaar samen en we spreken dan over functionalisatie

Organisaties onderwerpen[bewerken]

Soorten[bewerken]

Er zijn er verschillende soorten organisaties, o.a.:

Belanghebbenden[bewerken]

Enige belanghebbenden bij een bedrijf.

Een belanghebbende of stakeholder is een persoon of organisatie die invloed ondervindt (positief of negatief) of zelf invloed kan uitoefenen op een specifieke organisatie, een overheidsbesluit, een nieuw product of een project. Voor ondernemingen zijn stakeholders bijvoorbeeld werknemers, milieuorganisaties en omwonenden.

Door de invloed die stakeholders kunnen uitoefenen is het voor ondernemingen belangrijk om rekening te houden met stakeholders. De invloed kan zowel positief als negatief zijn op het verwezenlijken van het bedrijfsbelang.

Formele en informele organisatie[bewerken]

Er wordt onderscheid gemaakt in de formele organisatie en de informele organisatie. De formele organisatie is het geheel van de officieel vastgestelde procedures en gezagsverhoudingen, zoals vastgesteld in het organisatieschema. De informele organisatie is de sociale structuur van de werknemers, die het werk en de gedragscodes met elkaar afstemmen.

Organisatieschema[bewerken]

Een organisatieschema, organogram of organigram is een afbeelding, model of schema van een organisatiestructuur van een onderneming; Een dergelijk schema brengt in kaart uit hoeveel verschillende divisies en afdelingen een organisatie bestaat (eventueel wie het hoofd is en wie medewerkers), en in welke hiërarchische verhouding de afdelingen en medewerkers ten opzichte van elkaar staan.

Organisatiestructuur[bewerken]

De organisatiestructuur is de wijze waarop taken binnen een organisatie zijn verdeeld en de wijze waarop vervolgens afstemming tussen deeltaken tot stand is gebracht. Het heeft dus te maken met de verdeling van activiteiten over afdelingen en de taken van de werknemers. De organisatiekunde is de theorie van het opzetten van organisaties. De organisatiestructuur is een hulpmiddel dat ervoor moet zorgen dat een organisatie zijn doelen kan bereiken. Het vraagstuk van de juiste organisatiestructuur speelt met name in grote organisaties. Daar moet men nadenken over zaken als taakverdeling, verdeling van verantwoordelijkheden en van bevoegdheden en daarmee samenhangend over het coördineren van die taken en verantwoordelijkheden.

De meest bekende organisatie structuur zijn:

Deelorganisaties[bewerken]

Een organisatie is opgebouwd uit allerlei deelorganisaties met afzonderlijke taken. Elke deelorganisatie heeft een eigen (verklarende) naam. Een organogram maakt duidelijk wat de plaats (expertise, verantwoordelijkheden, taken e.d.) van die deelorganisatie is in het grote geheel. Een systeem kan zijn om iedere deelorganisatie aan te duiden door een letter waarbij het hoofd van de gehele organisatie één letter heeft en vervolgens iedere ondergeschikte organisatie één letter extra krijgt. Zo ziet of herkent men direct waar bijvoorbeeld een deelorganisatie met vier letters in de totale organisatie past. Door ‘slimme’ letters te kiezen (bijvoorbeeld een P voor de Personeel-deelorganisatie) heeft men snel inzicht in de plaats van die deelorganisatie in het grote geheel.

Rechtsvorm[bewerken]

De rechtsvorm van een bedrijf, onderneming of organisatie, is de juridische vorm waarin de onderneming is gegoten. De eenvoudigste bedrijfsvorm is de eenmanszaak. Bij de eenmanszaak is de eigenaar van de zaak ook de bestuurder en is de winst of het verlies van de onderneming gelijk aan de winst of het verlies van de ondernemer.

Andere rechtsvormen zijn:

Specifieke organisaties[bewerken]

Specifieke type van zelfstandige organisaties zijn onder andere:

Organisatiekunde[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie organisatiekunde voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Binnen het bedrijfsleven heeft de kennis op dit gebied, organisatiekunde, zich vooral ontwikkeld in de Verenigde Staten tijdens de tweede industriële revolutie aan het eind van de 19e eeuw. Dit kwam doordat door de ontwikkeling van de massa-industrie en de mogelijkheden die dit bood ook vele problemen ontstonden, met name op het gebied van efficiency.

Zie ook[bewerken]

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek