Organorhodiumchemie
In de organorhodiumchemie worden verbindingen bestudeerd waarin een directe binding aanwezig is tussen koolstof en rhodium. Omdat rhodium een metaal is, vormt de organorhodiumchemie een subdiscipline van de organometaalchemie. Zowel de synthese, reacties als toepassingen van deze verbindingen vormen onderwerp van studie voor deze tak van de organische chemie. Organorhodiumverbindingen worden veel toegepast als katalysator in de organische synthese.[1]
De chemie van de organorhodiumverbindingen vertoont veel overeenkomst met die van de overeenkomstige iridiumverbindingen. Iridium staat immers in dezelfde groep van het periodiek systeem. Van rhodium zijn de oxidatiegetallen +IV tot -III bekend; de waarden +I en +III komen het meest voor. Rhodium(I)verbindingen (d8-configuratie) kunnen zowel in de vlakke vierkante als de trigonale bipyramidale structuur voorkomen. In de organorhodiumchemie zijn ook een aantal verbindingen bekend waarin een directe binding tussen twee rhodiumatomen optreedt. Tetrarhodiumdodecacarbonyl (Rh4(CO)10) en hexadecacarbonylhexarhodium (Rh6(CO)16) zijn belangrijke voorbeelden in deze groep verbindingen. De hexarhodiumverbinding wordt minder toegepast vanwege de slechte oplosbaarheid. Beide verbindingen wordt als katalysator toegepast in de hydroformyleringen van alkenen. Vaak worden dan ook fosfineliganden toegepast:
De reductie van nitrobenzeen is een ander voorbeeld van toepassing voor deze verbindingen:
Het dimeer van cyclooctadieenrhodiumchloride is onderzocht op zijn mogelijkheden voor C-H-activering. Sandwichverbindingen van rhodium, rhodoceen, en half-sandwichverbindingen als [(η5-Cp)Rh(CO)2] zijn ook beschreven.
Katalysatoren op basis van organorhodiumverbindingen [bewerken]
Onderstaande tabel geeft enige voorbeelden van katalysatoren op basis van organorhodiumverbindingen:
| Naam | Brutoformule | CAS-nummer |
|---|---|---|
| (acetylacetonato)dicarbonylrhodium(I) | Rh(CO)2(C5H7O2) | 14874-82-9 |
| bicyclo[2.2.1]hepta-2,5-dieen-rhodium(I)chloride-dimeer | C14H16Cl2Rh2 | 12257-42-0 |
| chloor(1,5-cyclooctadieen)rhodium(I)-dimeer | C16H24Cl2Rh2 | 12092-47-6 |
| (acetylacetonato)(norbornadieen)rhodium(I) | C12H15O22Rh | 32354-50-0 |
| chloor(1,5-hexadieen)rhodium(I)-dimeer | C12H24Rh2Cl2 | 32965-49-4 |
| acetylacetonatobis(ethyleen)rhodium(I) | C9H15O2Rh | 12082-47-2 |
| [1,4-bis(difenylfosfino)butaan](1,5-cyclooctadieen)rhodium(I)tetrafluoroboraat | C36H40BF4P2Rh | 79255-71-3 |
Cyclometallatie [bewerken]
Verbindingen waarin rhodium in een ring is opgenomen, cyclometallaverbindingen, vormen een belangrijke groep verbindingen binnen de organorhodiumchemie. In het algemeen is deze groep verbindingen goed beschreven, met uitzondering van de azoverbindingen. Een voorbeeld, toch, van deze laatste groep is het hexagecoördineerde rhodium(III)thiolato complex trans-[Rh(C∧N∧S)Cl(PPh3)2].[2]
Overzicht van de koolstof-elementverbindingen [bewerken]
| CH | He | ||||||||||||||||
| CLi | CBe | CB | CC | CN | CO | CF | Ne | ||||||||||
| CNa | CMg | CAl | CSi | CP | CS | CCl | CAr | ||||||||||
| CK | CCa | CSc | CTi | CV | CCr | CMn | CFe | CCo | CNi | CCu | CZn | CGa | CGe | CAs | CSe | CBr | CKr |
| CRb | CSr | CY | CZr | CNb | CMo | CTc | CRu | CRh | CPd | CAg | CCd | CIn | CSn | CSb | CTe | CI | CXe |
| CCs | CBa | CHf | CTa | CW | CRe | COs | CIr | CPt | CAu | CHg | CTl | CPb | CBi | CPo | At | Rn | |
| Fr | CRa | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Uut | Uuq | Uup | Uuh | Uus | Uuo | |
| ↓ | |||||||||||||||||
| CLa | CCe | Pr | Nd | Pm | CSm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | |||
| Ac | CTh | Pa | CU | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | |||
| Standaard verbinding in de organische chemie | Ruime toepassingen in de chemie |
| Academisch interessant, maar beperkte toepassing | Binding onbekend of niet beschreven |
Bronnen, noten en/of referenties
|
