Origami

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kraanvogels gemaakt in washi paper (hoogte 35mm).
Het vouwen van een kraanvogel
Een ster vouwen

Origami is de kunst van het vouwen van papier afkomstig uit Japan (折り紙, Japans: 'ori', vouwen, en 'kami', papier).

Origami gebruikt een beperkt aantal vouwen, maar door de combinatie hiervan zijn intrigerende ontwerpen mogelijk. De kunst stamt uit China in de eerste of tweede eeuw, kort na de uitvinding van het papier. Van daar uit is het overgewaaid naar Japan, waar het de bekende vorm heeft gekregen. In het algemeen beginnen deze ontwerpen met een vierkant stuk papier, waarvan de zijdes verschillend gekleurd kunnen zijn. Het papier mag wel gevouwen worden maar er mag niet in geknipt worden. Japans origami wordt al toegepast sinds de Edoperiode (1603-1867). In tegenstelling met wat algemeen wordt aangenomen, wordt in de Japanse origami soms ook met rechthoekig en rond papier gewerkt.

In tegenstelling tot origami wordt bij kirigami wel in het papier gesneden.

In moderne ingewikkelde origami-ontwerpen wordt niet meer gewerkt met een instructie stap voor stap, maar moet het papier worden voorgevouwen (of voorgekreukt) langs allerlei lijnen, en moeten de vouwen daarna op de juiste wijze naar elkaar toe worden gebracht. Ondersteund met een computer is het zo mogelijk zelfs een Schwarzwalder koekoeksklok met koekoek te vouwen.

In Japan is er een eeuwenoude traditie dat wanneer iemand trouwt, er 1000 kraanvogels gevouwen worden voor geluk. Dit heet een senbazuru en bestaan uit een aantal strengen met kraanvogels van verschillende kleuren, bijvoorbeeld 10 strengen van 100 vogels. Deze traditie wordt nog altijd nageleefd.

Technieken en materialen[bewerken]

Origami papier[bewerken]

Bijna alle vlakke materialen kunnen gebruikt worden voor origami, zolang er maar mee gevouwen kan worden.

Origamipapier, vaak aangeduid als "kami" (Japans voor papier), wordt verkocht in voorverpakte vierkanten van verschillende afmetingen variërend van 2,5 cm tot 25 cm of meer. Over het algemeen is het papier aan een kant gekleurd en aan de andere kant wit. Er bestaan echter ook meerkleurige en papier met patronen. Origami papier weegt iets minder dan kopieerpapier, waardoor het geschikt is voor een breder scala aan modellen.

Soorten origami[bewerken]

Spring Into Action, ontworpen door Jeff Beynon, gemaakt van een enkel rechthoekig stuk papier

Actie-origami[bewerken]

Met origami kunnen niet alleen stilstaande figuren worden gemaakt, er zijn ook bewegende modellen. Actie origami bevat modellen die vliegen, modellen die opgeblazen moeten worden en modellen die met behulp van kinetische energie op een bepaald deel een ander deel kan laten bewegen. Sommigen beweren dat strikt genomen alleen de laatste echt "erkend" is als actie-origami. Actie-origami, voor het eerst gebruikt bij de traditionele Japanse flapperende vogel, is heel gewoon. Een voorbeeld zijn Robert Lang's instrumentalisten, waarbij de armen bewegen als aan de hoofden van de modellen wordt getrokken.

Een model gemaakt met de modulaire origami techniek

Modulaire origami[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Modulaire origami voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Modulaire origami of unit origami is een origamitechniek waarbij twee of meer vellen papier worden gebruikt om zo een grotere en complexere constructie te kunnen maken dan wanneer maar een vel papier gebruikt wordt. Elk individueel vel papier wordt tot identieke modules of units gevouwen welke later samen in elkaar wordt gevouwen tot een twee- of driedimensionale structuur. Hierbij worden de in het vouwproces gemaakte flappen van een module in de gleuf van een andere module geschoven. Dit zorgt ervoor dat het model stevigheid krijgt.

Pureland-origami[bewerken]

Pureland origami is een origami techniek waarbij maar een vouw tegelijk gedaan mag worden. Complexere vouwen zoals omgekeerde vouwen zijn niet toegestaan. De techniek werd ontwikkeld door John Smith in 1970, en was bedoeld om het voor onervaren vouwers makkelijker te maken en mensen met beperkte motorische vaardigheden te helpen. Sommige ontwerpers gaan ook graag de uitdaging aan om goede modellen te maken binnen de zeer strikte beperkingen.

Kirigami[bewerken]

Kirigami is een Japanse term voor papier snijden. Snijden werd vaak gebruikt in de traditionele Japanse origami, maar moderne innovaties in technieken hebben ervoor gezorgd dat snijden voor veel modellen overbodig is geworden. De meeste origami ontwerpers beschouwen origami modellen waarin gesneden wordt niet meer al origami, maar gebruiken de term Kirigami om deze modellen te beschrijven.

Stier gemaakt met bevochtigd papier

Wet-folding[bewerken]

Wet-folding is een techniek waarbij het papier wordt bevochtigd, zodat zachte rondingen gemaakt kunnen worden in plaats van geometrische rechte vouwen en vlakke oppervlakken. Het wordt vaak gebruikt om natuurlijk ogende dierlijke modellen te maken.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Ellen de Bruin "De truc is voorkreuken, de nieuwe origami kan niet meer zonder computer en internet", NRC Handelsblad, 16 september 2007.