Orlando di Lasso

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Orlando di Lasso
Portret van Orlando di Lasso
Portret van Orlando di Lasso
Bijnaam Orlandus Lassus en Roland de Lâtre
Geboren Bergen, 1532
Overleden München, 14 juni 1594
Land Flag of the Low Countries.svg Habsburgse Nederlanden
Flag - Low Countries - XVth Century.png Spaanse Nederlanden
Religie Rooms-katholiek
Stijl Motetten en madrigalen
Portaal  Portaalicoon   Klassieke muziek

Orlando di Lasso (Bergen in Henegouwen, 1532 - München, 14 juni 1594) was een van de productiefste componisten aller tijden. Hij is ook bekend als Orlandus Lassus, Roland de Lassus of Roland de Lâtre.

Leven[bewerken]

Raoul de Lâtre was koorknaap aan de Sint-Nicolaaskerk te Bergen. De vice-koning van Sicilië nam de jongen, na toestemming van zijn ouders, mee naar Italië. Hij bleef daar onder de naam Orlando di Lasso tot 1550. Nadat hij de baard in de keel had gekregen werd hem een aanstelling in Parijs aangeboden. Vervolgens werd hij in 1553 kapelmeester van Sint Jan van Lateranen in Rome. Hij reisde door Frankrijk en Engeland en bleef in 1555 hangen in Antwerpen. Hier publiceerde hij zijn eerste vierstemmige madrigalen, gelijktijdig met de publicatie van zijn eerste vijfstemmige madrigalen in Venetië.

In 1556 benoemde hertog Albrecht V hem tot lid van de hofkapel te München, waarvan hij vier jaar later leider werd, en bleef dit tot zijn dood. Zijn laatste jaren werden gekenmerkt door melancholie, wellicht een gevolg van overmatig werken.

Di Lasso werd door tijdgenoten boven andere componisten gesteld, zoals blijkt uit bijnamen als Vorst der muziek en Belgische Orpheus. Hij is de grootmeester van het motet. Hij was bevriend met de Duitse kunstenaar Hans Mielich die motetten van di Lasso versierde.

Werk[bewerken]

Orlando di Lasso schreef onder meer 53 vier- tot achtstemmige missen, 1250 twee- tot twaalfstemmige motetten, requiems, madrigalen, chansons en koorliederen.

In het voorwoord van zijn bundel Duitse liederen somt Lassus zijn oeuvre van wereldlijke liederen op: Franse chansons, Italiaanse madrigalen, Duitse en Nederlandse liederen. Die laatste zijn echter verloren gegaan.[1]

Orlando di Lasso was het grootste deel van zijn muzikale loopbaan actief in München aan het hof van de Beierse hertogen. Bij hem vindt men alle facetten van het polyfone componeren van de Renaissance Nederlandse School (te begrijpen als componisten van de Lage Landen) en van de Venetianen terug. Zijn werken verklanken vooral bewogenheid en gevoeligheid.

Veel van zijn werken werden gedrukt en zijn in diverse uitgaven bewaard gebleven. De Bayerische Staatsbibliothek te München bewaart handschriften en oude drukken van Di Lasso's composities. Enkele van zijn bekendste composities zijn de Psalmi Davidis Poenitentiales (7 psalmen), de Lamentationes Hieremiae Prophetae (naar het Bijbelboek Klaagliederen), madrigalen op teksten uit de Canzoniere van Francesco Petrarca, en zijn zwanenzang, de Lagrime di San Pietro. Dirigent Philippe Herreweghe heeft veel werk van Di Lasso gedirigeerd.

Hai Lucia[bewerken]

Hai Lucia is een moresque die di Lasso geschreven heeft in Napels. De meeste van zijn moresques worden beschouwd als vingeroefeningen in het maken van eigen composities in een taal die hij nog niet helemaal meester is.

De Italiaanse tekst:
Hai Lucia, bona Coustaussa io dic'a tia:
Che patrone fatta franca
Et vò bella maritare,
Giorgia tua vò pigliare,
Tutta negra v'invitare,
Notte giorno vanno somare
Tambilililili.
Lucia, poi che Dio v'av'agiuta
gente negra, vol cantare:
Acqua madonna al fuoco,
che ardo tutta
Et tu pigliat' a gioco,
Jo grido sempre haime,
Et tu non sentuta
Et voce mia tutto fatta roca
Acqua madonn'al foco
Che ci minera, ard'e mo fuinta cocha.


De Nederlandse vertaling:
Hai Lucia, ik heb goed nieuws
Mijn baas staat me toe
met jou schat, te trouwen!
Dus nu komt Giorgia je halen.
Alle Moren zijn welkom
en spelen en zingen, dag en nacht
Tambilililili.
Lucia, nu God ons samenbrengt,
zullen alle Moren zingen:
Luister mijn schat,
Zeg wat, ga niet slapen,
Alle Moren zullen zingen:
Water, madonna, blus me
want ik sta in vuur en vlam,
en jij speelt een spel.
Ik blijf je roepen,
maar je hoort me niet
en mijn stem wordt schor
Water, madonna, blus me
doe wat, want ik sta te koken.

Trivia[bewerken]

  • Het nummer Benedictus op het album Wednesday morning 3 A.M. van het duo Simon and Garfunkel is gebaseerd op het werk van di Lasso.
  • Eén van Lassus beroemde drinkliederen, "Un jour vis un foulon qui fouloit (as Monsieur Mingo)", werd door William Shakespeare op een Engelse tekst gezet en gebruikt in zijn toneelstuk Henry IV part 2.
  • Orlandus Lassus eindigde in 2004 op nr. 76 in de Vlaamse versie van De Grootste Belg.
  • De bekroning van een zuil van het voormalige Stadhuis van Amsterdam, het huidige Paleis op de Dam, draagt de naam van de componist.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Jan Willem Bonda, De meerstemmige Nederlandse liederen van de vijftiende en zestiende eeuw, Uitgeverij Verloren, 1996, ISBN 90-6550-545-8, 9789065505453, blz. 23