Oswaldo Guayasamín

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Oswaldo Guayasamín (Quito, 6 juli 1919Baltimore, 10 maart 1999) was een Ecuadoraans kunstschilder en beeldhouwer. Hij wordt gezien als een van de belangrijkste kunstenaars van dit land. Hij staat vooral bekend om zijn sociaalkritische schilderijen waarin hij het lijden van het Latijns-Amerikaanse volk weergeeft.

Biografie[bewerken]

Jeugd[bewerken]

Guayasamín is geboren in een arme familie. Hij was de oudste van tien kinderen. Zijn vader was inheems, zijn moeder mesties. Beiden stamden ze af van de Quichua. Zijn vader werkte eerst als timmerman, later als taxi- en truckchauffeur.

Oswaldo had al jong kunstzinnige vaardigheden. Als kind verkocht hij al zijn schilderijen op de pleinen van Quito. Daarop schreef hij zich in bij de School van Schone Kunsten van Quito. Dit was tegen de zin van zijn vader, die vond dat men in een arme familie beter iets zou studeren dat meer inkomsten oplevert. Toch studeerde hij in 1941 af als schilder en beeldhouwer. Ook studeerde hij hier nog architectuur.

In augustus 1932, toen Guayasamín nog studeerde, braken er gevechten uit tussen voor- en tegenstanders van de juist verkozen president Neptalí Bonifaz, de zogenaamde Vierdaagse Oorlog. Een vriend van hem werd hierbij gedood. Deze gebeurtenis had een grote invloed op zijn beslissing om sociaal-kritische schilderijen te maken. Ook was het de inspiratie voor zijn schilderij Los Niños Muertos ("De Dode Kinderen").

In 1942, op zijn 23e, realiseerde hij zijn eerste expositie in een privé-galerie in Quito. Dit veroorzaakte een controverse, omdat zijn stijl niet overeenkwam met degene die aan de School van Schone Kunsten werd gedoceerd. De expositie werd bezocht door Nelson Rockefeller, de toekomstige vicepresident van de Verenigde Staten. Deze was op dat moment directeur van het Museum of Modern Art in New York. Hij was onder de indruk, en kocht enkele schilderijen. Ook later zou Rockefeller een belangrijke mecenas van Guayasamín blijven.

Vroege reizen[bewerken]

Met het geld dat hij hiermee verdiende reisde Guayasamín in 1942 en 1943 zes maanden naar de Verenigde Staten en naar Mexico. Hier ontmoette hij de muurschilder José Clemente Orozco. Samen reisden ze van 1945 tot 1947 door verschillende Latijns-Amerikaanse landen, waaronder Peru, Brazilië, Argentinië en Uruguay. Tijdens deze reis leerde Guayasamín de Chileense dichter Pablo Neruda kennen. Tussen hen ontstond een vriendschap die vele decennia zou duren.

Bij deze reizen observeerde Guayasamín zorgvuldig de levensstijl van de inheemse volken en de armoede van de bevolking. Deze thema's inspireerden hem tot zijn eerste schilderijencyclus Huacayñán (uit het Quechua: "De Weg der Tranen"). Ook later zouden ze veelvuldig terugkeren in zijn schilderijen.

Latere leven[bewerken]

Sindsdien heeft hij meer dan 180 exposities gehouden, in verschillende Latijns-Amerikaanse hoofdsteden, en in Leningrad (in de Hermitage), Moskou, Praag, Rome, Madrid, Barcelona en Warschau.

Guayasamín was onder andere bevriend met Fidel en Raúl Castro, François en Danielle Mitterrand, Salvador Allende, Gabriel García Márquez en Rigoberta Menchú. Van veel van deze mensen heeft hij portretten geschilderd, van Fidel Castro zelfs driemaal. Hij was een warm voorstander van de Cubaanse Revolutie.

Zijn laatste exposities heeft hij persoonlijk geopend. Deze waren in 1995, in het Palais du Luxembourg in Parijs, en in het Palais de Glace in Buenos Aires. In zijn laatste levensjaren werkte hij aan zijn levenswerk, de Capilla del Hombre. Hij heeft tot aan de dag van zijn dood gewerkt.

Werk[bewerken]

Schilderstijl[bewerken]

Guayasamín heeft meer dan 13.000 schilderijen gemaakt. Hij heeft een specifieke schilderstijl waarin hij het lijden van het Latijns-Amerikaanse volk weergeeft. Mensen met verweerde handen en met tranen in de ogen, en skeletachtige figuren die hun handen ten hemel heffen komen veelvuldig voor. Naast José Clemente Orozco was Pablo Picasso een belangrijke invloed op zijn stijl.

Naast zijn sociaalkritische werken heeft hij ook schilderijen gemaakt van bloemen en Ecuadoraanse landschappen.

Cycli[bewerken]

Het grootste deel van zijn werk wordt door Guayasamín ingedeeld in cycli:

  • 1946–1952: Huacayñán ("De Weg der Tranen"). Deze is geïnspireerd door zijn eerste reis door Latijns-Amerika. Vooral het lijden van de inheemse bevolking wordt in beeld gebracht.
  • 1960–1992: La Edad del Ira ("Het Tijdperk van de Toorn"). Hiertoe behoort het beeld Lágrimas de Sangre ("Bloedtranen") dat hij in 1973 maakte ter nagedachtenis van Salvador Allende, Víctor Jara en Pablo Neruda, die in dat jaar tijdens de militaire coup in Chili vermoord werden.
  • 1988–1999: La Edad de la Ternura ("Het Tijdperk van de Tederheid"). Deze cyclus wordt ook Mientras vivo siempre te recuerdo ("Zolang ik leef zal ik me je herinneren") genoemd. Het thema van de lijdende moeder is hierin belangrijk. Er komen veel vrouwen in voor die hun handen ten hemel heffen, vaak met een kind op schoot.
  • Tegen het eind van zijn leven: La Edad de la Esperanza ("Het Tijdperk van de Hoop")

Muurpanelen[bewerken]

Guayasamín heeft een aantal bekende muurpanelen gemaakt, onder andere op de volgende gebouwen:

Monumenten[bewerken]

Verder heeft hij verschillende monumenten gemaakt, onder andere:

  • A la Patria Joven ("Voor het Jonge Vaderland"), Guayaquil
  • Rumiñahui ("Voor het Verzet"), Quito

Capilla del Hombre[bewerken]

Zijn meesterwerk was de Capilla del Hombre ("Kapel van de Mens"). Dit is een gebouw met een bijzondere architectuur, gelegen op een heuvel aan de rand van Quito naast het huis dat Guayasamín bouwde en de laatste 23 jaar van zijn leven bewoonde. Daarvandaan heeft men een uitzicht over de stad en de vulkanische omgeving die een inspiratiebron voor de kunstenaar vormde. In de Capilla del Hombre hangt een aantal van zijn grote schilderijen die het lijden van de mens weergeven. Deze "kapel" is niet aan een specifieke religie gewijd, maar aan de hele mensheid. De bouw begon in 1995 en werd voltooid na zijn dood, in 2002. De opening werd op 30 november 2002 verricht door de Cubaanse president Fidel Castro.

Erkenning[bewerken]

Prijzen[bewerken]

Verder heeft hij eredoctoraten aan verschillende Amerikaanse en Europese universiteiten.

Posities[bewerken]

Instellingen[bewerken]

Stichting Guayasamín[bewerken]

In 1976 richtte hij de Stichting Guayasamín (Spaans: Fundación Guayasamín) op. Deze heeft tot belangrijkste doel het bewaren van het culturele erfgoed der volkeren, in het bijzonder van de oorspronkelijke volkeren van het Amerikaanse continent. Guayasamín was tot het eind van zijn leven voorzitter van deze stichting. Na zijn dood beheert deze het grootste deel van zijn nalatenschap.

Op ongeveer 200 meter van de Capilla del Hombre beheert de stichting in het door Guayasamín gebouwde huis een museum, waarin kunstwerken en voorwerpen te zien zijn die door de kunstenaar zelf verzameld zijn. Hieronder bevinden zich archeologische vondsten van de inheemse volkeren van Ecuador, erotische beeldjes en sacrale kunst uit de koloniale tijd.

Musea en winkels[bewerken]

Behalve de Capilla del Hombre en het museum van de Fundación Guayasamín zijn er nog twee musea aan Guayasamín gewijd: in Havana (Cuba) en in Cáceres (Spanje). Het museum in Havana is in 1993 geopend. Bij deze gelegenheid presenteerde Guayasamín zijn derde portret van Fidel Castro.

Verder heeft de Stichting Guayasamín twee winkels waar reproducties van zijn kunst worden verkocht, in Quito en in Guayaquil.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]