Oud-Griekse literatuur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Oud-Griekse literatuur verwijst naar literatuur in het Grieks geschreven tot de 4e eeuw. Zij had al vroeg een rijke traditie, met namen als Homerus en Hesiodus, en zou tevens de Romeinse literatuur inspireren tot literaire werken van formaat. De literatuur van de 20e-21e eeuw is nog steeds in meer of minder mate beïnvloed door de literatuur die de Grieken meer dan twee millennia eerder creëerden.

De Archaïsche Periode[bewerken]

De Epiek[bewerken]

De Lyriek[bewerken]

Het Wetenschappelijk Proza[bewerken]

  • In de periode 550 - 450 v.Chr. werden in proza allerlei feiten en realia (weetbaarheden of wist-je-dat-jes) over volkeren, steden en voorname families verzameld en geordend.
  • Anders dan in het epos, dat vol bewondering opkeek naar wat goden en helden ooit deden, wordt hier het weetbare zakelijk en zelfs kritisch voorgesteld.
  • Het werk van deze logografen (= verhalers in proza) vertoont een voorkeur voor inlichtingen gesteund op eigen waarneming (αυτοψία) of die van anderen (ιστορία = onderzoek) en ook voor anekdoten en novellen
  • belangrijkste vertegenwoordiger: Hecataeus van Milete (ca. 550 - 480 v.Chr.)

De Filosofie[bewerken]

De archaïsche tijd (7e/5e eeuw v.Chr.) is voor de Griekse filosofie de wordingsperiode. Het voornaamste object van het wijsgerige denken is de kosmos en de onderliggende oerstof daarvan.

De Klassieke Periode[bewerken]

De Dramatiek[bewerken]

Andere vormen van Poëzie[bewerken]

De bloei van de dramatiek enerzijds en de retoriek zijn typische vormen van gemeenschapskunst, en hebben voor de (individuele!) lyriek in deze periode een minder gunstige voedingsbodem geschapen.

Er zijn dan ook geen goede lierdichters in deze periode.

Het Creatieve Proza[bewerken]

De Filosofie[bewerken]

Het Hellenisme[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie hellenistische literatuur voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Romeinse Periode[bewerken]

Het klassieke Attisch wordt opnieuw de richtnorm voor wie in het Grieks schrijft: herleving van het "Atticisme"

De Poëzie[bewerken]

weinig waardevols, meestal wat Spielerei

Het Proza[bewerken]

  • De Historiografie
  • De Filosofie
    • het Stoïcisme
      • Epictetus (± 50 tot 130 na Chr.) en Arrianus
      • keizer Marcus Aurelius (121-180 na Chr.) schreef alleen maar zijn bedenkingen op - veelal 's avonds in zijn legertent, op campagne tegen de barbaren -, en waarschijnlijk deed hij dat grotendeels om zichzelf van iets te overtuigen, ergens mee te troosten, of om erachter te komen hoe hij over iets dacht: werken met definities was immers een van zijn intellektuele werkmetodes, precies beschrijven wat de aard en de kenmerken van iets zijn, dan weet je meteen wat ervan te denken. De bedenkingen waren dan ook niet om gepubliceerd, of zelfs om gelezen te worden. Ze dienden ook niet om te klagen. Ze dienden, wellicht, om de stoïcijn-keizer, die van niemand nog orders te ontvangen had aangezien hij het hoogst mogelijke ambt bekleedde in het grootst mogelijke rijk, de gelegenheid te geven zichzelf aan te manen, zich op zijn plaats te zetten, zichzelf moed in te spreken. De stoïcijn immers, neemt het leven zoals het komt, en klaagt niet maar applaudisseert.
    • andere stromingen:
      • de tweede Sofistiek: Lucianus (120-ca.180)
      • het Neo-Platonisme: Plotinus (204-269) - Porphyrius (232-304) - Jamblichus († ca. 330)
      • de Peripatetische School
      • het Scepticisme: als gevolg van de vele filosofische richtingen die elkaar tegenspreken, kwam men tot het besluit dat de mens zich moet onthouden van elke stellingname, maar tevreden stellen met het onderzoek ("σκήψις") van voor en tegen
      • het Eclectisme: onder invloed van de praktische ingesteldheid van de Romeinen (die de filosofie nooit als een doel op zich beschouwden) ging men in elk stelsel zoeken (<"εκ-λέγειν") wat het meest bruikbaar was, om het tot een eigen wereldbeeld op te bouwen
      • het Syncretisme: onder invloed van Oosterse denkstromingen (o.m. Joodse en christelijke) komt men ertoe elementen uit alle bekende filosofische strekkingen op te nemen en tot één geheel te verwerken (<"συγ-κεράννυναι")
  • Een nieuw genre ziet het levenslicht: de Roman

Zie ook[bewerken]