Systeem van Bretton Woods

Het systeem van Bretton Woods is een akkoord dat in 1944 gesloten is tussen 44 landen en dat getekend werd in Bretton Woods in New Hampshire in de Verenigde Staten.

Dit leidde tot de oprichting van het IMF, de Wereldbank en het indirect via de dollar opnieuw invoeren van de goudstandaard.

Het Bretton-Woodssysteem bestond er onder andere uit dat de waarde van alle nationale valuta gekoppeld werd aan die van de dollar, en de dollar op zijn beurt gekoppeld werd aan het goud tegen een vaste pariteit (35 dollar per ounce). Hiermee werd de dollar dan nu ook officieel de belangrijkste munt ter wereld. In de praktijk was de dollar dat al; de Amerikanen hadden door de Tweede Wereldoorlog een sterke internationale positie en hadden bovendien al circa driekwart van de wereldgoudvoorraad in handen.

De dollar was de reservewaarde van de wereldeconomie geworden. Andere landen hadden een deel van hun autoriteit uit handen gegeven door hun nationale muntwaarde aan die van de dollar te koppelen.

Dit systeem heeft twintig jaar goed gewerkt en heeft aanzienlijk bijgedragen aan de snelle wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog. Er was echter een probleem met dit systeem: de Amerikaanse overheid kon immers maar dollars bij blijven drukken. Het systeem was dus sterk gebaseerd op het vertrouwen van de wereld in de integriteit en discipline van het Amerikaans monetair beleid. Lange tijd vormde dit geen probleem, aangezien Amerika prima zaken deed. Maar toen de Amerikaanse overheid wegens de Vietnamoorlog besloot vele dollars bij te drukken, ontstond er zenuwachtigheid en twijfel over de dollar als standaard. Ook door de vele naoorlogse leningen verstrekt door de VS zou er een enorme dollartoevoer ontstaan richting Amerika.Op deze manier ontstond er een groot overschot op de Amerikaanse betalingsbalans en kwam de stabiliteit van de dollar in gevaar. (Zie ook: Triffindilemma)

Daarom begonnen vele landen, zoals Duitsland (maar ook Nederland), in mei 1971 de vaste koers ten opzichte op de dollar ongedaan te maken. Regeringen begonnen hun dollarvoorraden om te zetten in goud, en de eens zo grote goudvoorraad in de Verenigde Staten kromp sterk. Een van de grootste klappers, kwam toen het Verenigd Koninkrijk in 1971 maar liefst drie miljard dollar in goud omzette.

Dit kon het systeem niet meer aan en in maart 1973 zagen de Amerikanen zich genoodzaakt de goudstandaard los te laten, waarmee een einde kwam aan het systeem van Bretton Woods, en landen overgingen op koersen die los van elkaar konden fluctueren.

Eén van de invloedrijkste deelnemers aan de Bretton-Woods-conferentie was de Britse delegatieleider John Maynard Keynes. Hij kreeg tijdens de laatste zitting een staande ovatie.

Bretton Woods II?

Nadat in oktober 2008 talloze banken in de wereld in de problemen kwamen en overheden met kapitaalinjecties moesten bijspringen, riepen enkele West-Europese leiders, met name Nicolas Sarkozy en Gordon Brown, om een nieuw Bretton Woods-verdrag.