Overleg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Zie voor de helppagina van Wikipedia over overlegmogelijkheden Help:Overleg en voor de pagina Overleg gewenst Wikipedia:Overleg gewenst.

Overleg is een term die aangeeft dat personen of groeperingen van gedachten wisselen. De bedoeling kan zijn:

  • het uitwisselen van informatie
  • het uitwisselen van meningen
  • het uitwisselen van argumenten
  • het verstrekken van adviezen of voorschriften aan elkaar of aan anderen.
  • het oplossen van problemen

Dit uitwisselen kan eenzijdig van karakter zijn: dan stelt de ene partij de andere in kennis van informatie, van een standpunt, een mening of van adviezen. De uitwisseling kan ook tweezijdig zijn: informatie, meningen enzovoort worden over en weer ter kennis gebracht.

Men kan ook bij zichzelf overleggen; de beraadslaging vindt dan plaats in het innerlijk van een individu. Hij wikt en weegt, legt argumenten naast elkaar, en komt wellicht tot een besluit.

Informeel en formeel overleg[bewerken]

Overleg kan zeer informeel zijn, en geen officiële status hebben. Het kan ook sterk gestructureerd zijn (dan vindt een vergadering plaats). Het kan tevens tot doel hebben twee of meer uiteenlopende standpunten met elkaar te verenigen; dan is er sprake van onderhandeling.

Omdat het begrip overleg dus verschillende vormen kent, wordt de meer ongedwongen vorm voor de duidelijkheid wel aangeduid als informeel overleg: er is geen officiële status, er is geen vergaderagenda en ook wordt er niet (of niet openlijk) onderhandeld.

Vooroverleg[bewerken]

Vergaderingen kunnen zeer moeizaam en tijdrovend zijn. Dit kan komen een aantal oorzaken hebben:

  • diversiteit: De standpunten of de achtergrond van de deelnemers ligt ver uiteen; verschillen zijn moeilijk te overbruggen.
  • massaliteit Er zijn zoveel deelnemers dat alleen al daardoor verschillen van opvatting onvermijdelijk zijn.
  • structuurloosheid Doelstelling en indeling van de bijeenkomst zijn vaag, of er wordt zelfs helemaal niet in voorzien.

In deze gevallen is vooroverleg zinvol.

  • De diversiteit kan worden gereduceerd door inventarisatie van standpunten; tijdens het vooroverleg wordt vervolgens besloten welke van die standpunten bij een latere vergadering zullen worden ter tafel gebracht.
  • De massaliteit kan worden teruggedrongen doordat het vooroverleg niet door alle deelnemers (het "plenum") wordt gevoerd, maar in een kleinere, overzichtelijker groep.
  • De structuurloosheid wordt bestreden doordat het vooroverleg nu juist bedoeld is om de doelstelling en de indeling van een latere bijeenkomst vast te stellen.

Tussentijds overleg[bewerken]

Met name bij onderhandelingen komen teleurstellingen veelvuldig voor. Een van de oorzaken is dat (ten minste) één onderhandelingspartij haar standpunten al tevoren heeft openbaar gemaakt; zij kan dan niet terug zonder haar gezicht te verliezen. Dat is geen probleem, zolang de standpunten van alle partijen voldoende dicht bij elkaar liggen: dan is immers overeenstemming nodig, en hoeft er helemaal niet te worden teruggekrabbeld.

Standpunten kunnen ook ver uiteen liggen. Dat kan zijn oorzaak vinden in uiteenlopende belangen; het kan ook zijn dat men slechts gebrekkig op de hoogte is van de belangen van een tegenpartij, en daardoor ongewild een uitgangspositie inneemt die ver afwijkt van wat de andere partij voor ogen heeft. Dit risico doet zich vooral voor als de onderhandelingen of besprekingen slechts sporadisch worden gevoerd.

In dat geval is het nuttig van elkaars standpunt op de hoogte te blijven door middel van tussentijds overleg. Een voorbeeld wordt gevonden in cao-onderhandelingen: beide partijen zouden zich daarvoor hooguit eenmaal per jaar hoeven te ontmoeten. Willen zij de kans verkleinen dat die jaarlijkse bijeenkomsten stranden op gebrek aan wederzijds begrip, dan zijn bijeenkomsten in de tussenliggende tijd een mogelijke oplossing. Men blijft dan op de hoogte van elkaars standpunten, ervaringen en behoeften.

Taalkundig[bewerken]

Het woord overleg is een singulare tantum: het heeft in het Standaardnederlands geen meervoud. Niettemin kan de behoefte gevoeld worden om verschillende gelegenheden van overleg aan te duiden. Dan kan een omschrijving gebruikt worden als "overlegrondes" of "(overleg)bijeenkomsten".