Overtoom (Amsterdam)
| Overtoom | ||||
 |
||||
| Overtoom noordzijde, ter hoogte van nr.554 | ||||
| Geografische informatie | ||||
| Locatie | Amsterdam | |||
| Stadsdeel | West | |||
| Begin | Stadhouderskade | |||
| Eind | Amstelveenseweg | |||
|
||||
De Overtoom is een straat in het stadsdeel West in Amsterdam (in de Nederlandse provincie Noord-Holland), tussen de Stadhouderskade en de Amstelveenseweg.
Geschiedenis [bewerken]
Sinds de 14e eeuw lag hier een overtoom, die de scheiding vormde tussen boezem van het Hoogheemraadschap van Rijnland en die van Amstelland. Deze werd in 1808 door een schutsluis vervangen, de Overtoomse Sluis. Hiermee was een rechtstreekse vaarverbinding tussen de Schinkel enerzijds en de Kostverlorenvaart en de Overtoomse Vaart anderzijds mogelijk geworden. Deze sluis was in het begin van de 20e eeuw een belangrijk obstakel geworden in de scheepvaartroute. De Overtoomse Sluis werd op 1 juli 1942 vervangen door de Schinkelsluis bij de Nieuwe Meer, waarna het water langs de Sloterkade verbreed kon worden.
De straat kreeg zijn naam in 1901. Deze is afgeleid van de Overtoomse Vaart, ook Heiligewegse Vaart genoemd, die liep van de Leidsepoort naar de overtoom. De noordzijde heette Overtoom, terwijl de zuidzijde sinds 1875 Vondelkade heette. Een groot deel lag tot de annexatie van 1896 in de gemeente Nieuwer-Amstel. De vaart werd, na de aanleg van het parallel liggende Jacob van Lennepkanaal, in 1904 gedempt, waardoor een brede uitvalsweg ontstond van het Leidseplein naar de Amstelveenseweg.
Op de Slotense oever lag ook de Overtoomse Buurt, waarvan het Aalsmeerder Veerhuis een overblijfsel is. De naam Overtoomse Veld is hiervan weer afgeleid. Aan de andere oever van de Schinkel lag op het grondgebied van Nieuwer-Amstel aan het begin van de Amstelveenseweg de Dubbele Buurt. Bij de verbreding van de Schinkel en de Amstelveenseweg in de jaren twintig en dertig is de Dubbele Buurt gesloopt. De Overtoomse Buurt verdween grotendeels voor de aanleg van het Surinameplein in de jaren twintig.
Trams [bewerken]
In 1877 reed de eerste tram langs de Overtoomse Vaart, dit was de paardentramlijn Leidscheplein – Vondelkade – Overtoom. In 1904 werd deze lijn geëlektrificeerd en op normaalspoor gebracht en werd het lijn 1. De lijn werd tevens verlengd naar de Amstelveenseweg bij het Vondelpark. In 1904 verscheen ook lijn 3 op het gedeelte tussen de Stadhouderskade en Eerste Constantijn Huygensstraat.
In 1913 kwam ook lijn 17 vanaf de J.P. Heijestraat via de Overtoom naar de Amstelveenseweg erbij. Vanaf 1918 reed ook tramlijn 19 (in 1922 vernummerd in lijn 6) via de Overtoom. In 1923 verdween lijn 17 hier en werd opgevolgd door lijn 23, die al in 1921 op de Overtoom was verschenen. De lijnen 6 en 23 eindigden hun diensten in 1942, resp. 1944 (Stadiondiensten tot 1958).
In 1958 werden er op de Vondelbrug tramrails aangelegd, waarna lijn 3 de rechtstreekse route naar de Van Baerlestraat kon gaan berijden en de omweg via het Leidseboschje verviel. Ook lijn 2 kwam toen (in plaats van door de P.C. Hooftstraat en Hobbemastraat) via de Overtoom en Vondelbrug te rijden en vanaf 1982 ook lijn 5. De lijnen 2 en 5 verdwenen hier weer toen de nieuwe trambaan door de Hobbemastraat en Paulus Potterstraat in 1992 in gebruik kwam.
Vanaf 1977 verscheen ook de nieuwe lijn 6 op de Overtoom (met een onderbreking van 2002 tot 2004; opheffing per 28 mei 2006).
Lijn 1 berijdt al meer dan eeuw nog steeds de Overtoom over de gehele lengte.
 |
Zie de categorie Overtoom van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
