PQ (konvooi)

PQ (konvooi)
Onderdeel van de Tweede Wereldoorlog
PQ-17 voor vertrek in Hvalfjord
Datum	27 juni – 10 juli 1942
Locatie	Noordelijke IJszee
Resultaat	Duitse overwinning
Strijdende partijen
Verenigd Koninkrijk Verenigde Staten Sovjet-Unie Nederland Panama Duitsland
Commandanten
John Tovey Louis Keppel Hamilton Jack Broome John Dowding Erich Raeder Karl Dönitz Hans-Jürgen Stumpff
Troepensterkte
6 destroyers 2 anti-vliegtuigen schepen 2 onderzeeboten 11 kleinere vaartuigen 35 koopvaardijschepen 6 hulpschepen U-88 U-251 U-255 U-334 U-355 U 376 U-456 U-457 U-703 33 torpedobommenwerpers 6 bommenwerpers
Verliezen
24 koopvaardijschepen gezonken 153 opvarenden omgekomen 5 vliegtuigen verloren

Het zinken van konvooi PQ17 in de Noordelijke IJszee

De PQ-konvooien waren gegroepeerde vrachtschepen van de geallieerden tijdens de Tweede Wereldoorlog die onder militaire begeleiding vertrokken vanuit IJsland in de oostelijke richting naar de Sovjet-Unie. Er namen ook Nederlandse schepen aan deel.

Achtergrond

De PQ-konvooien werden door de Britten en Amerikanen georganiseerd tussen oktober 1941 en september 1942 om de Sovjet-Unie te voorzien van tanks, vliegtuigen en wapens opdat het Rode Leger deze kon inzetten tegen de Duitsers die met operatie Barbarossa een sterke opmars maakten in Rusland. De vrachtschepen kwamen uit de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk en verzamelden zich nabij IJsland om onder begeleiding van Amerikaanse of Britse oorlogsschepen de Arctische vaarroute te volgen naar Noord-Rusland. De eindbestemming van de PQ-konvooien waren de havens Moermansk of Archangelsk. De letters PQ zijn ontleend aan de initialen van Peter Quennel Rusell, een officier van de Britse Admiraliteit die deze konvooien organiseerde.

PQ-17

De PQ-konvooien deelden zwaar in de verliezen die werden toegebracht door Duitse U-boten en Hitlers oorlogsschepen. PQ-17 was het konvooi dat het zwaarst te lijden had van alle konvooien tijdens de Tweede Wereldoorlog die werden ingezet door de geallieerden. Het konvooi verliet het verzamelpunt nabij IJsland op 27 juni 1942 met 36 schepen (een andere bron meldt 35 schepen) en werd op 1 juli gedetecteerd door een Duits verkenningsvliegtuig die de Duitse U-boten en oorlogsschepen verwittigde. Slechts 11 schepen overleefden de tocht. Twee schepen kwamen op 10 juli aan in de haven van Archangelsk en negen andere schepen kwamen een week later aan in de haven van Moermansk. In totaal werden 25 schepen (een andere bron meldt 23 schepen) door de Duitsers tot zinken gebracht waarbij een totaal van 142,500 ton en 153 zeelui verdwenen. Daaronder het Nederlandse schip SS Paulus Potter (7168 ton), waarvan alle 73 opvarenden gered konden worden. Het aantal verloren gegane goederen liep op tot 3350 motorvoertuigen, 200 bommenwerpers, 430 tanks en 93.316 ton andere vracht. Eén van de overlevende schepen van PQ-17 werd door U255 tot zinken gebracht op de terugweg.

Referentie

• Enigma, The Battle For The Code, Hugh Sebag-Montefiore, ISBN 0-7538-1130-8
• Destruction of Convoy PQ-17, David Irving, ISBN 0-312-91152-1