Paavo Nurmi

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Paavo Nurmi
Paavo Nurmi tijdens de Olympische Spelen in Antwerpen
Paavo Nurmi tijdens de Olympische Spelen in Antwerpen
Volledige naam Paavo Johannes Nurmi
Geboortedatum 13 juni 1897
Geboorteplaats Turku
Overlijdensdatum 2 oktober 1973
Overlijdensplaats Helsinki
Nationaliteit Vlag van Finland Finland
Lengte 1,74 m
Gewicht 65 kg
Sportieve informatie
Discipline middellange en lange afstand
Trainer/coach Lauri Pikhala
Eerste titel Fins kampioen veldlopen 1920
OS 1920, 1924, 1928
Extra ex-Wereldrecordhouder van 22 officiële en 13 officieuze records
Portaal  Portaalicoon   Atletiek

Paavo Johannes Nurmi (Turku, 13 juni 1897Helsinki, 2 oktober 1973) was een Fins hardloper. Hij was een van de grootste middellange en langeafstandslopers uit de geschiedenis en won tussen 1920 en 1928 in totaal negen olympische titels en liep talloze wereldrecords.

Biografie[bewerken]

Kostverdiener[bewerken]

Nurmi was zich aanvankelijk van zijn mogelijkheden niet bewust. Voor sport was ook geen tijd, want na het overlijden van zijn vader, die meubelmaker was, moest hij op twaalfjarige leeftijd de kost gaan verdienen.[1]
Het grote succes van Hannes Kolehmainen bij de Olympische Spelen in Stockholm was een inspiratie voor een hele generatie van jonge Finse atleten. Ook voor de jonge Nurmi, die op 31 mei 1914 op zestienjarige leeftijd zijn eerste officiële wedstrijd liep in Turku, een 3000 m voor junioren, die hij in 10.06,9 won.

Eerste Olympische Spelen[bewerken]

Tijdens zijn eerste olympische optreden bij de Olympische Spelen van 1920 die in Antwerpen werden gehouden, legde Nurmi op de 5000 m beslag op de tweede plaats, achter de Fransman Joseph Guillemot. Deze veteraan, die nog maar net was hersteld van een in de oorlog opgelopen gasvergiftiging, demarreerde in de laatste ronde zo onweerstaanbaar, dat zelfs Nurmi er geen antwoord op had.[2] Op de 10.000 m en in het veldlopen sloeg hij echter toe en werd hij gekroond tot olympisch kampioen. Verder maakte hij ook deel uit van het zegevierende Finse team bij het veldlopen voor landenteams. Zijn held Kolehmainen wist bij deze spelen de marathon te winnen.

Twee wereldrecords binnen 50 minuten[bewerken]

Het olympische seizoen van 1924 verliep uitermate voorspoedig voor Nurmi. Tijdens een oefenwedstrijdje voorafgaande aan de Olympische Spelen in Parijs op het Elaintärhä sportpark te Helsinki - vlakbij waar in 1938 het Olympiastadion zou verrijzen - kwam hij tot grootse prestaties. Binnen 50 minuten liep Nurmi wereldrecords op zowel de 1500 als de 5000 m. Dit bleek een goede voorbereiding voor zijn olympische missie.

Bij de Spelen in de Franse hoofdstad waren de finales van de 1500 en 5000 m slechts 75 minuten na elkaar gepland. Nurmi won wederom, maar kon zijn tijden niet verder verbeteren. Daarnaast wist hij zijn titel in het veldlopen van vier jaar eerder te verdedigen. Deze wedstrijd werd onder zeer extreme omstandigheden afgewerkt. De temperatuur liep op tot zesendertig graden in de schaduw en een groot aantal deelnemers moest opgeven met uitdrogingsverschijnselen. Nurmi leek weinig last te hebben van de omstandigheden en kwam met ruim anderhalve minuut voorsprong het stadion binnen. Nadat hij over de finishlijn was gekomen, ging hij rustig strekoefeningen doen op het middenterrein, terwijl zijn tegenstanders één voor één het stadion binnenstrompelden. Zijn landgenoot Ville Ritola werd uiteindelijk tweede. Het was daarom niet verwonderlijk, dat het Finse landenteam het goud wist te winnen tijdens de landenwedstrijd in het veld.

Opnieuw goud in Amsterdam[bewerken]

De Spelen van 1928 in Amsterdam zouden de laatste zijn waaraan Nurmi deelnam. Ditmaal won hij goud op de 10.000 m (met een wereldrecord) en zilver op de 5000 m (achter Ville Ritola, zie foto) en de 3000 m steeplechase. Na de zware veldloopwedstrijd van vier jaar eerder, waarbij een groot aantal deelnemers moest opgeven, stond dit onderdeel niet langer op het programma. Hierdoor kon Nurmi zijn titel niet verdedigen.

Nurmi ging in principe gewoon door met sporten en was bezig zich voor te bereiden op de Olympische Spelen van 1932, die in Los Angeles gehouden zouden worden. Hij had zich in de herfst van zijn loopbaan toegelegd op de marathon en wilde nu het allerhoogste op de langste afstand bereiken. Hij werd echter de dupe van de jacht die de Zweedse IAAF-president Edström op hem maakte. Deze vond dat Nurmi bij een wedstrijd in Duitsland te veel kosten had gedeclareerd. De razendpopulaire Fin werd voor dat vermeende vergrijp onverbiddelijk tot professional verklaard en mocht hij dus niet meedoen met de Olympische Spelen.[3]
Edströms besluit resulteerde in gespannen verhoudingen tussen Zweden en Finland. Er gingen in Finland zelfs stemmen op om het buurland met een economische boycot te treffen. Zover kwam het uiteraard niet. Wel werd in Nurmi's geboorteplaats de bestelling van twee trams bij het Zweedse bedrijf Asela geannuleerd. De directeur-generaal van Asela was ... Edström.[3]

Eén van de succesvolste olympiërs[bewerken]

Gedurende zijn carrière won Nurmi in het totaal negen gouden en drie zilveren olympische medailles, wat hem tot een van de succesvolste medaillewinnaars op de Zomerspelen (derde positie) maakt. Hij brak 22 keer een wereldrecord, wat op zichzelf ook weer een record was. Pas aan het einde van de twintigste eeuw wist polsstokhoogspringer Sergej Boebka vaker een wereldrecord te breken.

Tijdens de openingsceremonie van de Spelen van 1952 in Helsinki stak hij samen met zijn held Kolehmainen het Olympische vuur aan.

Paavo Nurmi ontsteekt het olympische vuur in Helsinki, OS 1952

Officiële wereldrecords (22)[bewerken]

Onderdeel Prestatie Datum Plaats
1500 m 3.52,6 19 juni 1924 Helsinki
1 Eng. mijl 4.10,4 22 augustus 1923 Stockholm
2000 m 5.26,3 4 september 1922 Tampere
5.24,6 18 juni 1927 Kuopio
3000 m 8.28,6 27 augustus 1922 Turku
8.25,4 24 mei 1926 Berlijn
8.20,4 13 juli 1926 Stockholm
2 Eng. mijl 8.59,6 24 juli 1931 Helsinki
3 Eng. mijl 14.11,2 24 augustus 1923 Stockholm
5000 m 14.35,4 12 september 1922 Stockholm
14.28,2 19 juni 1922 Helsinki
4 Eng. mijl 19.15,4 1 oktober 1924 Viipuri
5 Eng. mijl 24.06,2 1 oktober 1924 Viipuri
6 Eng. mijl 29.36,4 9 juni 1930 Londen
10.000 m 30.40,2 22 juni 1921 Stockholm
30.06,2 31 augustus 1924 Kuopio
15.000 m 46.49,6 7 oktober 1928 Berlijn
10 Eng. mijl 50.15,0 7 oktober 1928 Berlijn
1 uur 19.210 m 7 oktober 1928 Berlijn
20.000 m 1:04.38,4 13 september 1930 Stockholm

Olympische medailles[bewerken]

discipline 1920 1924 1928
1500 m Goud 3.53,6
5000 m Zilver 15.00,0 Goud 14.31,2 Zilver 14.40,0
10.000 m Goud 31.45,8 Goud 30.18,8
3000 m steeplechase Zilver 9.31,2
veldloop Goud 27.15,0 Goud 32.54,8
3000 m team Goud
veldloop team Goud Goud

Internationale kampioenschappen[bewerken]

Titel jaar
AAA kampioen 2 Eng. mijl steeplechase 1922
AAA kampioen 4 Eng. mijl 1922


Bronnen, noten en/of referenties
  • Historisch overzicht van de Finse atletiek
  • Megede, E. zur (1970) Die Geschichte der olympischen Leichtathletik - Band 1: 1896-1936 Verlag Bartels & Wernitz KG
  • Lemmens, N. (1973) Paavo Nurmi, de 'loper van de eeuw' overleden De Atletiekwereld nr. 20: KNAU
  • Kroniek Olympische Spelen, in 1987 uitgegeven onder eindredactie van Henk Nieuwenkamp n.a.v. het 75 jarig jubileum van het NOC door uitgeversmaatschappijen Elsevier, Amsterdam en Tirion, Baarn ISBN 90-5121-019-1
  • Matthews, P. (1997) Athletics 1997 - The International Track & Field Annual SportsBooks Ltd ISBN 1 899807 02 0

  1. Uit Paavo Nurmi, de 'loper van de eeuw' overleden door Nic Lemmens (1973), gepubliceerd in De Atletiekwereld nr. 20: KNAU
  2. Uit Indrukwekkend Olympisch debuut van Paavo Nurmi, gepubliceerd in Kroniek Olympische Spelen, bron: zie hierboven
  3. a b Uit Paavo Nurmi is er wel, maar mag niet meer meedoen, gepubliceerd in Kroniek Olympische Spelen, bron: zie hierboven

Externe link

Voorganger:
Vlag van Frankrijk Jean Bouin
Wereldrecordhouder 10.000m (mannen)
22 juni 1921 - 25 mei 1924
Opvolger:
Vlag van Finland Ville Ritola
Voorganger:
Vlag van Finland Ville Ritola
Wereldrecordhouder 10.000m (mannen)
31 augustus 1924 - 18 juli 1937
Opvolger:
Vlag van Finland Ilmari Salminen