Pablo Sorozábal Mariezcurrena

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Buste van Pablo Sorazábal (Madrid).

Pablo Sorozábal Mariezcurrena (San Sebastian, Gipuzkoa, 18 september 1897Madrid, 26 december 1988) was een Spaans componist en dirigent.

Levensloop[bewerken]

Als klein jongetje kreeg hij al wat les voor muziektheorie, piano en viool aan de Academie voor Schone Kunsten van San Sebastian, onder andere bij Alfredo Larrocha en Germán Cendoya.

Hij speelde samen met Juan Telleria (piano) en Santos Gandía (cello) in bioscopen, cafés en bars; later speelde hij onder de leiding en de invloed van Fernández Arbós in het Orquesta del Gran Casino te San Sebastian. Omdat de Baskische taal officieel verboden werd, heeft hij deze taal niet kunnen leren. Dat was een jammer voor hem en hij schaamde zich daarvoor tot aan het einde van zijn leven.

Met een kwartet schreef hij zich in van de klas voor harmonie en compositie van Beltrán Pagola. In 1919 vertrok hij naar Madrid en speelde daar in het Orquesta Filarmónica de Madrid. Door dit orkest werd in 1920 ook zijn Capricho español uitgevoerd. Een studiebeurs van de overheid gaf hem de mogelijkheid in Duitsland, in Leipzig bij Stephan Krell en Hans Sitt en in Berlijn te studeren. Daarbij prefereerde Sorozábal Mariezcurrena in Berlijn als compositieleraar Friedrich Koch boven Arnold Schönberg, wiens theorieën hem niet bevielen. In Duitsland maakte hij ook zijn debuut als dirigent met het Gotrian Steinweg Orchester. Tot de beste werken, die hij in Duitsland gecomponeerd heeft, behoren Suite vasca (1923), Dos apuntes Vascos (1925) en Variaciones Sinfónicas (1927).

Terug in Spanje leidde hij als dirigent verschillende concerten tijdens de tentoonstelling in Sevilla in 1929. Verder had hij met het toneelwerk Katiuska (1931) in Barcelona zowel in het bioscoop Cine Astoria alsook in het Rialto in Madrid in 1932 groot succes. Verdere successen waren La del Manojo de Rosas (1934) in Madrid en La Tabernera del Puerto (1936) in Barcelona.

Hij huwde met de zangeres Enriqueta Serrano, die in Madrid de hoofdrol in zijn Katiuska gezongen had, in 1933.

In 1936 werd hij door het stadsbestuur van Madrid als opvolger van de overleden Ricardo Villa González dirigent van de befaamde Banda Municipal de Madrid. Hij debuteerde met dit orkest op 28 mei 1936 tijdens de LX conférence de Hautes Etudes Internationales in het stadhuis van Madrid. Dit concert werd herhaald op 31 mei 1936 in de park Retiro. Al in het volgende jaar verzorgde hij 56 concerten met dit orkest. Op 1 mei 1937 werd in het Gran Teatro Liceo te Barcelona bij een gezamenlijk concert van de Banda Municipal de Madrid en de Banda Municipal de Barcelona onder leiding van Enrique Morera de Sardana La Santa Espina van Joan Lamote de Grignon y Bocquet uitgevoerd.

Sorozábal Mariezcurrena had liberale sympathieën tijdens de burgeroorlog in Spanje en dat bracht hem na de oorlog in een sociaal islolement. Zijn zarzuelas van deze periode werd buiten Madrid of in de minder bekende theaters van Madrid uitgevoerd. Ook zijn baan als dirigent van het Madrileense symfonie orkest werd plotseling in 1952 beëindigd, als hij de Symfonie no. 7 "Leningrad" van Dmitri Sjostakovitsj voor een concert progammeerde.

Sorozábal Mariezcurrena is de meest controverse onder de groote zarzuela componisten. Zijn stijl is beïnvloed door Claude Debussy en Giacomo Puccini, maar ook van Emmerich Kálmán, George Gershwin en ook van de musical. De fusie van deze deels uiteenlopende elementen is een bijzonder kenmerk van hem.

Het Conservatorio Profesional de Música "Pablo Sorozábal" de Puertollano draagt de naam van de componist.

Composities[bewerken]

Werken voor orkest[bewerken]

  • 1921 Capricho español
  • 1922 Arrosa lilia
  • 1922 Bentara noa
  • 1922 Kuku bat badut
  • 1925 Dos apuntes Vascos
    1. Mendian
    2. Txistulariak
  • 1925 Gabiltzan kalez kale
  • 1925 Bigarren kalez kale
  • 1925 Baserritarra
  • 1927 Variaciones sinfónicas sobre un tema vasco "Aoriñoa, norat hoa"
  • 1927 Gernikako Arbola
  • 1951 Victoriana, suite uit het ballet
  • Zortziko de las bateleras

Werken voor banda (harmonieorkest)[bewerken]

  • Fantasía uit "Don Manolito"
  • Preludio uit 2e act "Los Burladores"
  • Fantasía uit "La del manojo de rosas"
  • Seleccion uit "La del manojo de rosas"

Toneelwerken[bewerken]

Opera's[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1933 Adiós a la bohemia 1 akte 27 oktober 1933, Madrid Pío Baroja
1964 Pepita Jimenez 3 aktes Francis Burdett Money Coutts, naar een novelle van Juan Valera
1979 Juan José 3 aktes van de componist, naar een Drama van José Dicenta

Operettes[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1933 La isla de las perlas 2 aktes 7 maart 1933, González del Castillo en Martí Alonso

Zarzuelas[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1930-1931 Katiuska la mujer rusa 2 aktes 27 januari 1931, Barcelona, Teatro Victoria Emilio González del Castillo en Manuel Martí Alonso
1931 La guitarra de Figaro 1 akte Ezequiel Endériz en Joaquín F. Roa
1934 Sol en la cumbre 2 aktes Anselmo Cuadrado Carreño
1934 La del manojo de rosas 2 aktes 13 november 1934, Madrid, Teatro Fuencarral Francisco Ramos de Castro en Anselmo Cuadrado Carreño
1935 No me olvides 3 aktes 1935, Madrid, Teatro de la Zarzuela Federico Romero en Guillermo Fernández Shaw
1935 La casa de las tres muchachas 3 aktes 1935, Madrid, Teatro de la Zarzuela José Tellaeche en Manuel de Góngora
1936 La tabernera del puerto 3 aktes april 1936, Barcelona, Teatro Tivoli Federico Romero Sarachaga en Guillermo Fernández-Shaw Iturralde
1939 ¡Cuidado con la pintura! 1 akte 9 december 1939, Valencia Eugenio Sotillos en Antonio Ayné
1941 La Rosario 1 akte
1942 Black el payaso proloog en 3 aktes april 1942, Barcelona, Coliseum Francisco Serrano Anguira
1943 Don Manolito 2 aktes 24 april 1943, Madrid, Teatro Reina Victoria Luis Fernández de Sevilla en Anselmo Cuadrado Carreño
1945 La eterna canción 2 aktes 21 januari 1945, Barcelona, Teatro Principal Luis Fernández de Sevilla
1948 Los burladores 3 aktes 10 december 1948 Serafín Álvarez Quintero en Joaquin Álvarez Quintero
1950 Entre Sevilla y Triana 2 aktes 8 april 1950, Madrid, Teatro circo Price Luis Fernández de Sevilla en Luis Tejedor
1951 Brindis 2 aktes 14 december 1951, Madrid, Teatro Lope de Vega Luis Fernández de Sevilla en Luis Tejedor
1954 La ópera de Mogollón 1 akte 2 december 1954, Madrid, Teatro Fuencarral Ramón Peña
1954 San Antonio de la Florida 1 akte
1958 Las de Caín;

samen met: Pablo Sorozábal Serrano jr.

3 aktes 23 december 1958, Madrid, Teatro de la Zarzuela Lola Rodríguez Aragón, naar Serafín Álvarez Quintero en Joaquin Álvarez Quintero

Werken voor koor[bewerken]

  • 1923 Suite vasca, voor koren en orkest, op. 5
    1. Kattalin Berrobikoa
    2. Kun-kun
    3. Sorgin dantza
  • 1946 Maite, uit de film "Jai-Alai", voor koor en orkest
  • 1952 Nekatxena, koraalsuite
  • 1963/1978 Euskalerria (¡Ay tierra vasca!), voor koor en orkest
  • 1966 Gernika, cantate voor gemengd koor en orkest
  • Urzo Luma
  • Begi Urdin
  • Kanta Berri

Vocale muziek[bewerken]

  • 1929 Siete Lieder, voor mezzosopraan en orkest - tekst: Heinrich Heine
    1. Ametsetan
    2. Hotz eta isiltsu
    3. Zure moxuan
    4. Lotoren lorak
    5. Ez dot sinesten
    6. Eres dagie txilibituek
    7. Agertu-jatan orrila

Kamermuziek[bewerken]

  • 1988 Variaciónes para Quinteto de viente, voor blazerskwintet
  • Cuarteto en Fa
  • Eresi, Canto Popular Vasco, voor viool en piano
  • Inguruko, Danza Vasca, voor viool en piano

Filmmuziek[bewerken]

  • 1954 Marcelino, pan y vino
  • 1960 María, matrícula de Bilbao
  • Belle époque
  • Jai-Alai

Publicaties[bewerken]

  • Pablo Sorozábal Mariezcurrena: Mi vida y mi obra. 2ª ed. Madrid. Fundación Banco Exterior. 1989. 364 p. ISBN 8450535611
  • Pablo Sorozábal Mariezcurrena: La última palabra. Rubí Anthropos, Editorial del Hombre. 1987. 214 p. ISBN 8476580576
  • Pablo Sorozábal Mariezcurrena: Cuaderno dirección la eterna canción. Madrid, Teatro Español. 2005. 104 p. ISBN 8487744184

Bibliografie[bewerken]

  • Francisco Alia Miranda: Indice de Autores e Intepretes, in: La musica en la radio : radio Ciudad Real EAJ 65 y sus discos de pizarra, Cuenca: Ediciones de la Universidad de Castilla-La Mancha, 2000, 378 p., ISBN 978-84-8427-046-1
  • José Luis Ansorena: Perfil musical de Pablo Sorozábal Mariezcurrena. in Nassarre: "Revista aragonesa de musicología", ISSN 0213-7305. Vol. 12. Nº 2. 1996. pags. 45-54
  • Luís Iglésias de Souza: Compositores, in: El Teatro Lírico Español: Tomo I-Catálogo: A-E, 1991. 994 p./ Tomo II-Catálogo F-O / Tomo III-Catálogo O-Z / Tomo IV-Libretistas y compositores 1996. 742 p.; Coruna: Editorial Deportación Provincial, 1991-1996, ISBN 8-489-65219-8
  • Indice Onomastico, in: Recursos musicales en Espana, 1994. Directorio de la base de datos de igual nombre residente en la red informatica del Centro de Documentacion Musical., Madrid: Centro de Documentacion Musical, 1994, 765 p.
  • Tomas Marco, Cola Franzen: Spanish music in the twentieth century, Cambridge, Mass: Harvard University Press, 1993, 261 p.
  • Enzo Valenti Ferro: Los directores : Teatro Colon 1908-1984, Buenos Aires: Ediciones de Arte Gaglianone, 1985, 406 p., ISBN 978-9509004580
  • Roger Alier, Xosé Aviñoa: El libro de la zarzuela, Madrid: Ediciones Daimon, 1982, ISBN 84-231-2677-3
  • 50 entrevistas con gente importante del mundo de la musica, Barcelona: Ediciones de Nuevo Arte, 1980
  • José María Ruiz Gallardón, Antonio Fernández-Cid: Cien Años de teatro musical en España 1875-1975, Madrid: Real Musical Editores, 1975, 610 p., ISBN 978-8-438-70021-1
  • Antonio Fernández-Cid: La musica española en el siglo XX, Madrid: Publicaciones de la Fundacion Juan March, 1973
  • Antonio Fernández-Cid: Lieder y canciones de España; pequeña historia de la música nacional, 1900-1963, Madrid: Editora Nacional, 1963, 531 p.
  • James L. Limbacher: Film music : from violins to video, Metuchen, N.J.: Scarecrow Press, 1974. 834 p., ISBN 978-0810806511
  • Storm Bull: Index to biographies of contemporary composers, Vol. II, Metuchen, N.J.: Scarecrow Press, 1974, 567 p., ISBN 0-8108-0734-3
  • Paul Frank, Burchard Bulling, Florian Noetzel, Helmut Rosner: Kurzgefasstes Tonkünstler Lexikon - Zweiter Teil: Ergänzungen und Erweiterungen seit 1937, 15. Aufl., Wilhelmshaven: Heinrichshofen, Band 1: A-K. 1974. ISBN 3-7959-0083-2; Band 2: L-Z. 1976. ISBN 3-7959-0087-5
  • Angel Sagardia: Musicos vascos, San Sebastian: Editorial Aunamendi, 1972
  • Carlos Palacio: Pablo Sorosabal, celovek i muzykant, Sovetskaja Muzyka. 32 (1968) H. 2, S. 132-134.
  • Carlos Palacio: Vstreca v Parize. (Begegnung in Paris : ein Gesprach mit Pablo Sorozabal), Sovetskaja Muzyka. 32 (1968) H. 7, S. 123-127.
  • Joaquín Pena, Higinio Anglés, Miguel Querol Gavalda: Diccionario de la Música LABOR, Barcelona: Editorial Labor, 1954, 2V, 2318P.
  • Carlo Schmidl: Dizionario universale dei musicisti, Milan: Sonzogno, 1937, 2V p.

Externe link[bewerken]