Pan-nationalisme
| Politieke ideologieën |
|---|
| Dit artikel is een deel van de reeks over politiek |
| Ideologie |
|
|
| Anarchisme |
| Christendemocratie |
| Communisme |
| Communitarisme |
| Conservatisme |
| Fascisme |
| Feminisme |
| Islamisme |
| Liberalisme |
| Libertarisme |
| Linksnationalisme |
| Nationalisme |
| Pan-nationalisme |
| Nationaalsocialisme |
| Sociaaldemocratie |
| Sociaalliberalisme |
| Socialisme |
|
|
Portaal  Politiek |
Pan-nationalisme is een volkenkundig streven om de mensen van dezelfde natie te verenigen in één staat (een natiestaat). Dit kan op grond van taal, afkomst, cultuur, religie of anderszins zijn. Pan-nationalisme moet niet verward worden met imperialisme, al heeft het daar soms wel mee te maken.
Inhoud |
[bewerken] Uitleg
Bij pan-nationalisme is er meestal sprake van een 'thuisland' en 'irredentia'. Het thuisland (of 'vaderland' of 'moederland') is een land waar de natie een meerderheid heeft, de irredentia kunnen gebieden zijn die vroeger deel uitmaakten van het thuisland, maar door historische ontwikkelingen (zoals oorlog) hiervan gescheiden zijn.
[bewerken] Het begrip irredentisme
 Zie Irredentisme voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Het woord irredentia ('niet-teruggegeven [gebieden]') komt uit het Italiaans en is afgeleid van het 19e-eeuwse begrip Italia irredenta (vrij vertaald 'het (nog) niet teruggegeven/gewonnen Italië'); men doelde daarbij op verondersteld Italiaans grondgebied dat nog niet aan het Koninkrijk Italië behoorde, maar dat historisch gezien wel zou moeten; met andere woorden, de Italiaanse eenwording was nog niet voltooid, meende men. Daarbij verwees men onder meer naar het Romeinse Rijk, hoewel dat een veelvolkerenstaat was en veel groter dan de irrendentistische aanspraken ging van de 19e- en vroege 20e-eeuwse Italiaanse pan-nationalisten. Het belangrijkste argument was dat er in de irredentia veel etnische Italianen woonden, en deze daarom thuishoorden in de Italiaanse staat.
[bewerken] De irredentia
In algemene zin is het vaak zo dat in irrendentia nog een minderheid van de natie van het thuisland woont, en vaak meent deze minderheid in het (nieuwe) niet-thuisland, met een andere natie als meerderheid, onderdrukt te worden. Dit kan leiden tot separatisme. Soms zoeken irrendentia heraansluiting bij het thuisland. Dan spreekt men van pan-nationalisme vanuit de kant van de minderheid.
[bewerken] Het thuisland
Het thuisland kan aanspraken maken op de gebieden die het heeft verloren in het verleden. Dit is pan-nationalisme vanuit de kant van de meerderheid. Dit valt echter niet altijd te 'rechtvaardigen', vooral als de minderheid van de natie er niet meer woont. Ook komt het voor dat gebieden nooit tot het thuisland hebben behoord, maar enkel een minderheid woont die altijd binnen andere staatkundige verbanden heeft geleefd.
[bewerken] Vervreemding
Het kan ook zijn dat irrendentia en thuisland van elkaar vervreemden, door bijvoorbeeld de lengte van de scheiding, of door andere politieke ontwikkelingen tussen beide staten. Ook het feit dat de minderheid na een eventuele vereniging met het thuisland 'geregeerd' gaat worden door de meerderheid speelt daar een rol in.
Soms worden vroegere staatkundige verbanden die het natiegebied omvatten gezien als te kortstondig, zoals in het geval van grootneerlandisme en rattachisme. De staten die 'Nederland' en 'Vlaanderen' verenigden (Habsburgse Nederlanden, 1549-1585/1648, Verenigd Koninkrijk der Nederlanden, 1815-1830/1839) en 'Frankrijk' en 'Wallonië' (Eerste Franse Republiek en Eerste Franse Keizerrijk, 1795-1813/1815) zouden blijkens hun korte bestaan niet 'werkbaar' zijn, en tegenstanders sluiten daarom toekomstige versmeltingen uit. Een ander voorbeeld is een mogelijke Roemeens-Moldavische hereniging.
Er bestaan ook gevallen waarin twee landen gesplitst zijn die daarvóór al wel een lange tijd verenigd waren, zoals Korea, maar een hereniging in betrekkelijk korte tijd vrijwel onmogelijk is geworden, door onder meer de Koude Oorlog die de natie ideologisch sterk verdeelde. Deze verdeeldheid wordt door de politieke spanningen tussen beide staten en grote militaire aanwezigheid en paraatheid van beide partijen bestendigd. De Duitse hereniging slaagde uiteindelijk wel, toen in 1990 de Koude Oorlog afliep, maar ondanks dat men ein Volk is, bestaat er nog verschil tussen 'Ossies' en 'Wessies'.
[bewerken] Voorbeelden
De hoofdstromen worden eerst aangegeven, met daarbij de 'ondervormen', die een zekere overeenkomst hebben met de hoofdstroom, maar dan op slechts een deelgebied ervan.
- Groot-Albanië; vereniging van Albanië en Kosovo, eventueel ook delen van Macedonië en/of Montenegro.
- Groot-Finland; vereniging van Finland en Karelië, eventueel ook grensgebieden met Zweden en/of Noorwegen.
- Panarabisme; vereniging van de Arabische wereld
- Groot-Irak; vereniging van Irak en Koeweit.
- Groot-Somalië; vereniging van Somalië, Djibouti en de regio Ogaden in Ethiopië
- Groot-Syrië; vereniging van Syrië, Libanon en de Turkse provincie Hatay.
- Groot-VAE; vereniging van de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar en Bahrein.
- Pangermanisme; vereniging van alle Germaanse volkeren
- Groot-Duitsland; vereniging van Duitsland, Oostenrijk, het Sudetenland en Elzas-Lotharingen (zie ook Klein-Duitse richting en Groot-Duitse richting)
- Groot-Nederlandse gedachte; vereniging van Nederland en Vlaanderen (inclusief Brussel), eventueel ook Frans-Vlaanderen of Duitse grensgebieden. Ook Heel-Nederland, inclusief Wallonië en Luxemburg.
- Scandinavisme; vereniging van Denemarken, Zweden en Noorwegen.
- Panhellenisme; vereniging van alle Grieken, met name Griekenland, Cyprus en Zuid-Albanië.
- Paniranisme; vereniging van alle Iraanse volkeren
- Panlatinisme; vereniging van alle Romaanse volkeren
- Groot-Roemenië, vereniging van Roemenië, Moldavië, eventueel ook grensgebieden met Oekraïne en/of Bulgarije.
- Paniberisme; vereniging van Spanje en Portugal
- Panibero-amerikanisme; vereniging van Latijns-Amerika
- Rattachisme; vereniging van Frankrijk, Wallonië en Luxemburg, eventueel ook Monaco of Romandië.
- Panslavisme; vereniging van alle Slavische volkeren
- Joegoslavisme; vereniging van alle Zuid-Slaven
- Groot-Servië; vereniging van Servië, Montenegro, de Servische Republiek, eventueel ook Dalmatië, Slavonië, Macedonië en de rest van Bosnië en Herzegovina.
- Verenigd Macedonië; vereniging van Macedonië, Grieks Macedonië en Bulgaars Macedonië (zie ook Macedonië (regio)).
- Heel-Rusland; vereniging van Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne.
- Panturkisme (Turanisme); vereniging van alle Turkse volkeren
[bewerken] Pan-continentalisme
| Zie ook continentale unie |
Verwant aan het pan-nationalisme zijn pan-continentale bewegingen, die streven naar de politieke eenwording van verschillende landen binnen een continent, zonder dat deze noodzakelijk van dezelfde natie zijn:
- Panamerikanisme; vereniging van Amerika
- Panafrikanisme; vereniging van Afrika
- Europeanisme; vereniging van Europa.
[bewerken] Zie ook
| Samenwerkingsverbanden & staatkundige ideologieën in de Lage Landen: | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
