Pantoffeldiertjes

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Pantoffeldiertjes
Paramecium aurelia
Paramecium aurelia
Taxonomische indeling
Rijk: Protista
Stam: Ciliophora
Klasse: Oligohymenophorea
Orde: Peniculida
Familie: Parameciidae
Geslacht
Paramecium
O.F. Müller, 1773
Pantoffeldiertjes
Afbeeldingen Pantoffeldiertjes op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Pantoffeldiertjes (wetenschappelijke naam: Paramecium) is een geslacht van eencellige organismen uit de stam van de Ciliophora (trilhaardiertjes).

Kenmerken[bewerken]

Afhankelijk van het soort bedraagt de lengte tussen de 50 en 300 μm.

De vorm van de cel lijkt enigszins op een klein pantoffeltje. Het lichaamsoppervlak is bedekt met trilharen die zorgen voor de voortbeweging. Door de asymmetrische vorm draait het diertje zich om zijn lengteas rond als het zich met behulp van de trilharen verplaatst. De trilharen hebben ook een functie bij het voeden.

Een pantoffeldiertje bevat twee typen kernen, één macronucleus die betrokken is bij de metabolische functies van de cel, en één micronucleus die een rol speelt bij de voortplanting.

Leefwijze[bewerken]

De fotoautotroof levende Paramecium bursaria.

Pantoffeldiertjes zijn het voedsel van vele kleine vissen en andere waterdiertjes. Zelf zijn pantoffeldiertjes bacterivoor: ze voeden zich met bacteriën die leven van afgestorven plantenresten. Door het rottingsproces veroorzaakt door de bacteriën is het milieu waar de pantoffeldiertjes leven zuurstofarm tot praktisch zuurstofloos.

Om voedsel op te nemen brengt het pantoffeldiertje de voedseldeeltjes met de cilia naar de orale groeve (peristoom). In deze orale groeve ligt het cytostoom, een voorafbepaalde plaats waar het pantoffeldiertje via instulping een voedselvacuole maakt rond de voedseldeeltjes. Deze voedselvacuolen maken dan een reis doorheen het lichaam waarbij het voedsel wordt verteerd. Het onverteerde materiaal wordt uitgescheiden aan het cytoproct.

Het pantoffeldiertje heeft twee alternerend kloppende vacuoles. Via osmose is er een constante beweging van water, van buiten naar binnen het lichaam. Via de kloppende vacuolen wordt het overtollige water weggepompt, omdat het pantoffeldiertje anders zou ontploffen. Als een kloppende vacuole samentrekt verlaat het water via een porie het lichaam. Die porie wordt afgebroken als de vacuole leeg is en wordt weer opgebouwd als de vacuole vol is. Dit geldt ook voor de verzamelkanalen langswaar de vacuole het water verzamelt. Deze worden afgebroken als de vacuole vol is (zodat het water tijdens de pompbeweging niet langs die kanalen wegloopt) en worden weer opgebouwd als de vacuole leeg is (zodat nieuw water verzameld kan worden).

Paramecium bursaria is de gastheer van een endosymbiont, de groenalg Chlorella, waarvan er per gastheer honderden aanwezig kunnen zijn. Deze endosymbionten hebben elk een eigen vacuole, voorzien de gastheer van suikers en maken fotoautotrofe levenswijze mogelijk. De symbiose is facultatief: beide partners kunnen onafhankelijk van elkaar groeien, maar de gastheer kan de endosymbiont weer opnemen, nadat deze verloren is gegaan, bijvoorbeeld doordat de endosymbiont door de gastheer is verteerd tijdens het leven in het donker.

Voortplanting[bewerken]

De voortplanting is meestal ongeslachtelijk door celdeling. De geslachtelijke voortplanting vindt plaats tijdens een bepaald deel van de levenscyclus. Dit proces zorgt voor genetische uitwisseling door zowel het laten plaatsvinden van meiotische als mitotische celdelingen. Deze vorm van voortplanting wordt ook wel conjugatie genoemd.

Taxonomie[bewerken]

De volgende soorten worden te onderscheiden:[1]

Referenties[bewerken]

  1. Biolib - genus Paramecium (O.F. Müller, 1773) - Website