De paranoot wordt geleverd door een boom (Bertholletia excelsa) uit de familie Lecythidaceae. De boom komt van nature voor in Suriname, Guyana, Venezuela, Brazilië, Colombia, Peru en Bolivia en groeit voornamelijk langs de oevers van de Amazone, Rio Negro, Rio Vaupés en de Orinoco op plaatsen die niet worden overstroomd bij een gemiddelde jaartemperatuur van 28 °C. Het is een van de grootste bomen uit het regenwoud met een hoogte tot 50 meter, een spanwijdte van 25 tot 35 m en een stam van 1 tot 2 m dik. Sommige bomen worden meer dan 500 jaar oud.
Bestuiving en bevruchting [bewerken]
Het duurt 10 tot 25 jaar voordat een boom vruchten draagt. Voor de voortplanting is de paranoot afhankelijk van symbiose met een orchidee. Deze orchidee scheidt een geur af die gespecialiseerde bestuivers, darren aantrekt welke op hun beurt voor de bestuiving zorgen. Nadat deze heeft plaatsgevonden duurt het nog 14 maanden voordat de vrucht van de paranoot gerijpt is en rijp van de boom valt. Agoeti's voeden zich met de noten.
De vrucht van de paranoot is hard, kegelvormig, weegt zo'n 2 kg en heeft een diameter van 10 tot 15 cm. In deze vrucht bevinden zich gemiddeld 17 paranoten. De boom wordt nauwelijks geteeld. De gehele productie komt bijna alleen van in het wild verzamelde noten uit Brazilië en Bolivia. Door het klimaat is de paranoot gevoelig voor aflatoxine. In Brazilië noemt men de paranoot 'castanhas do Pará', naar Pará. De Nederlandse naam is hiervan afgeleid. Paranoten zijn ook bekend onder de naam Brazielnoten of Amazonianoten.
Paranoten worden o.a. gebruikt in studentenhaver. Ze bevatten 65% vet, 17% eiwit en 9% koolhydraten. Ze zijn daarnaast een goede bron van de antioxidanten seleen en vitamine E. Ook bevatten ze de mineralen magnesium, zink, calcium en ijzer. [1]
| Bronnen, noten en/of referenties
|
