Parijs

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
1rightarrow.png Dit artikel gaat over de stad. Voor het artikel over het het departement, zie Parijs (departement).
Parijs
Paris
Stad in Frankrijk Flag of France.svg
Flag of Paris.svg Grandes Armes de Paris.svg
Parijs
Parijs
Parijs
Situering
Regio Île-de-France
Departement Parijs (75)
Coördinaten 48°51'N  2°21'E
Algemeen
Oppervlakte 105,4 km²
Inwoners (2006) 2.153.600 (20.432,6 inw/km²)
Hoogte 28-130 m
Burgemeester Bertrand Delanoë
Overig
Postcode 75001-75020 en 75116
INSEE-code 75056
Website www.paris.fr
Panorama Paris December 2007-2.jpg
De Eiffeltoren, met op de achtergrond de wolkenkrabbers van zakendistrict La Défense
Portaalicoon   Frankrijk
Parijs

Parijs (Frans: Paris) is de hoofdstad en regeringszetel van Frankrijk. Met 2,15 miljoen inwoners in de gemeente Parijs zelf en ruim 11 miljoen in het hele stedelijke gebied, met inbegrip van de banlieue (voorsteden) en de forenzensteden daaromheen, is het de grootste stad van Frankrijk en na Londen de grootste stad van West-Europa. Volgens de schattingen van het Institut national de la statistique et des études économiques had de stad Parijs zonder de agglomeraties in 2006 2 181 371 inwoners, terwijl dit er inclusief de agglomeraties in 1999 al 11 174 740 waren[1][2].

Het volledige oppervlak van Parijs en alle agglomeraties bedraagt 2723 vierkante km[3]. De stad wordt in tweeën gedeeld door de rivier de Seine. Parijs is gesticht op het Île de la Cité, maar is inmiddels zo groot geworden dat de stad een gebied van zeven heuvels beslaat. In dit gebied lagen vroeger aparte dorpen, die nu een onderdeel van Parijs zijn. Parijs wordt tegenwoordig naast Londen, New York en Tokio beschouwd als één van de vier grote wereldsteden.

In Europa en in de wereld is Parijs daarnaast altijd een centrum van cultuur geweest. De stad ligt op een kruispunt van allerlei verschillende handelsroutes. De stad is tegenwoordig zeer internationaal georiënteerd dankzij een uitgebreide infrastructuur over land, zee en in de lucht. In 2004 werd Parijs bezocht door een recordaantal toeristen (25 miljoen) volgens cijfers van het Office du Tourisme et des Congrès de la capitale française[4].

Al in de 10e eeuw, toen de Notre Dame en een aantal abdijen werden gebouwd, was Parijs een van de belangrijkste steden van Frankrijk en daarnaast een belangrijke plaats voor het christendom. Sinds de 13e eeuw is het bij uitstek een stad waar onderwijs, kunst en recreatie een zeer centrale plaats innemen. Deze ontwikkeling is historisch mede het gevolg van de centralistische politiek die eeuwenlang binnen Frankrijk is gevoerd toen dit een republiek en een monarchie was. Binnen het kader van deze politiek werd zeer veel betekenis aan de hoofdstad toegekend. Sinds de jaren 1960 wordt het politieke beleid binnen Frankrijk gekenmerkt door decentralisatie en deconcentratie, waardoor er iets meer evenwicht binnen de landsgrenzen is ontstaan.

Inhoud

[bewerken] Etymologie

De naam Parijs is afgeleid van een Gallische stam, de Parisii, en in feite een verkorting van de Latijnse uitdrukking Civitas Parisiorum ("Stad van de Parisii")[5]. Deze naam is in de plaats gekomen van Lutetia. In de tijd van het Romeinse Rijk werden de Parisii eveneens in de buurt van East Riding of Yorkshire aangetroffen. Over de uiteindelijke herkomst van de naam van deze volksstam bestaat geen zekerheid. De naam van de Parisii zit eveneens in de plaatsnamen Villeparisis, Cormeilles-en-Parisis, Fontenay-en-Parisis en de hele streek Parisis. (Een niet serieus bedoelde alternatieve verklaring die Rabelais geeft in zijn werk Gargantua is dat de naam Parijs een samentrekking zou zijn van par ris, wat "om te lachen" betekent.[6])

[bewerken] Geografie

Satellietfoto van Parijs
Uitzicht op de daken van Parijs vanaf het terras van La Samaritaine.

[bewerken] Topografie

Parijs ligt in het noorden van Frankrijk, in de regio Île-de-France en aan de rivier de Seine. Het echte historische centrum is gebouwd op twee eilanden, het Île Saint-Louis en het grotere Île de la Cité wat het alleroudste gedeelte van de stad is. Over het algemeen is Parijs relatief vlak, met het laagste punt op 35 meter boven de zeespiegel. Parijs ligt aan weerskanten van de rivier wel op een aantal heuvels: de Montmartre (130 meter)[7], de Belleville (128,5 meter) die uitkomt op de rue du Télégraphe, de Ménilmontant (108 meter), het Buttes-Chaumont (103 meter), de Passy (71 meter) en de Chaillot (67 meter). Links van de Seine bevinden zich de heuvels van Montparnasse (66 meter), Butte-aux-Cailles (63 meter) en Montagne Sainte-Geneviève (61 meter).

In 1844 werd de eigenlijke stad Parijs door de stadswal van Thiers van de buitenwijken afgescheiden. Bij de laatste grote annexatie door van de omringende gebieden in 1860 heeft Parijs zijn huidige omvang gekregen, en vanaf toen omvatte het de huidige twintig arrondissementen[8]. In de jaren 1920 werd de stad nogmaals fors uitgebreid met 8,9 km2. In 1929 werden de parken Bois de Boulogne en Bois de Vincennes officieel aan Parijs toegevoegd, waardoor het huidige gebied een oppervlakte bestrijkt van 105,39 km2. Zonder deze twee parken bedraagt het totale oppervlak van Parijs 86,928 km2. Tegenwoordig wordt de stad van de buitenwijken gescheiden door een 35 km lange ringweg, de Boulevard Périphérique, die het historische centrum van Parijs via de Portes de Paris met de buitenwijken verbindt.

Uitzicht op Parijs in de schemering vanaf de Tour Montparnasse

[bewerken] Hydrografie

De Seine stroomt aan de zuidoostelijke kant van Parijs de stad binnen en stroomt de stad aan de zuidwestelijke kant weer uit. Over de Seine lopen meer dan dertig bruggen van het ene naar het andere stadsdeel. Twee andere kleinere rivieren die door Parijs stromen zijn de Bièvre en het in 1825 ingewijde Canal Saint-Martin dat gedeeltelijk onder de rue du Faubourg-du-Temple door stroomt en het einddeel vormt van de 108 km lange Canal de l'Ourcq. Dit kanaal stroomt onder het Place de la Bastille door voordat het zich iets boven het Île Saint-Louis bij de Seine voegt. Vanuit het bekken van Villette ontspringt het 4, 5 kilometer lange Canal Saint-Denis, dat in 1821 is geopend[9].

Uitzicht vanaf de Seine; links de pont Saint-Michel, rechts de Notre-Dame.

[bewerken] Geologische geschiedenis

Het Parijse bekken bestaat uit een groot aantal sedimentlagen. De oudste lagen zijn in het 16e arrondissement van het Quartier d'Auteuil gevonden en dateren uit het Sparnacien. Ze bestaan uit zand en klei. De iets jongere lagen dateren uit het Lutetien en bestaan uit gips en kalksteen[10].

Het Parijse bekken heeft zich ca. 41 miljoen jaar geleden gevormd als een binnenzee die werd omgeven door de Vogezen, het Centraal Massief en het Armoricaans Massief. Met de vorming van de Alpen heeft het bekken zich grotendeels gesloten. Het bleef open in de richting van het Kanaal en de Atlantische Oceaan, waardoor de rivierbassins voor de Loire en de Seine gevormd werden. Aan het einde van het Oligoceen was het Parijse bekken continentaal geworden[11]. In de catacomben van Parijs wordt behalve kalksteen en gips ook veel Franse zandsteen (Calcaire lutétien) aangetroffen[10].

De kalksteen is tot en met de 14e eeuw gebruikt voor gebouwen, van de Place d'Italie tot aan de Rue de Vaugirard. Kalksteen wordt tegenwoordig in andere delen van Frankrijk gewonnen, bijvoorbeeld in de omgeving van Saint-Maximin. Gips wordt vooral gewonnen in Montmartre en Bagneux.

Het Parijse bekken is een van de eerste plaatsen ter wereld waarvan een geologische kaart is gemaakt. Op basis hiervan heeft Georges Cuvier veel van zijn ideeën op het gebied van paleontologie en de vergelijkende anatomie ontwikkeld. In 1911 toonde Paul Lemoine aan dat het Parijse bekken uit concentrisch gevormde uithollingen bestaat[12][13].

De verstedelijking van Parijs heeft ook een grote invloed gehad op de hydrogeologie van de stad. In de 19e eeuw moest de Bièvre uit oogpunt van hygiëne worden afgesloten.

In de bodem onder Parijs zijn grote grondwaterreservoirs aanwezig. Deze worden met behulp van Artesische bronnen worden geëxploiteerd.

[bewerken] Klimaat

Parijs heeft een zeeklimaat met kleine thermische amplitudes, wat wil zeggen dat er niet vaak sprake is van extreem hoge of lage temperaturen. De temperatuur daalt niet vaak onder het vriespunt en is ook niet vaak extreem hoog. Parijs heeft in vergelijking met de rest van Frankrijk vrij koele zomers met een gemiddelde temperatuur 18 °C. De winters zijn er tamelijk zacht met weinig sneeuw en een gemiddelde temperatuur tussen de 3 °C en 8 °C. De lente en herfst in Parijs zijn vaak mild, met soms een warme dag en een koude avond. Regenval kan ieder moment van het jaar plaatsvinden en hoewel het geen regenachtige stad is, kan het er wel onverwachts heftig regenen. De gemiddelde jaarlijkse neerslag is 642 mm met lichte regenval verdeeld over het jaar. De hoogste temperatuur ooit in Parijs was 40,4 °C op 28 juli 1948 en de laagste was −23.9 °C op 10 december 1879.[14]

Nuvola apps kweather.svg Weergemiddelden voor Parijs, Frankrijk Weather-rain-thunderstorm.svg
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec
gemiddeld maximum (°C) 7 9 13 16 20 23 24 25 22 16 10 8
gemiddeld minimum (°C) 4 4 6 8 12 15 16 16 14 10 6 4
neerslag (mm) 7,2 10,5 12,9 33,3 27,2 14,2 7,9 8,2 15,4 16,6 9,3 23,2
bron: [15]

[bewerken] Geschiedenis

1rightarrow.png Zie Geschiedenis van Parijs voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

[bewerken] Prehistorie/Oudheid

Naar alle waarschijnlijkheid was het gebied waar het huidige Parijs ligt al gedurende het hele Neolithicum bewoond. Er zijn sporen gevonden uit de Chasseen-periode (4000 - 3800 v. Chr.) van een bewoner op het gebied aan de linkeroever van de Seine (waar nu het XIIe arrondissement ligt)[16]. Ook zijn er resten teruggevonden van het zogeheten dorp van Bercy dat zich ca. 400 jaar voor het begin van de Christelijke jaartelling op de plek van Parijs moet hebben bevonden. Deze resten zijn tegenwoordig te bezichtigen in het Musée Carnavalet.

In 52 v.Chr. veroverde Julius Caesar ondanks het verzet van Vercingetorix het dorp van de Parisii waaraan hij vervolgens de naam Lutetia Parisiorum gaf. Dit was strategisch gezien een slimme zet, aangezien er handelsroutes langs deze plek voerden. Hierdoor was het mogelijk om te groeien in welvaart. Waar de Gallische nederzetting zich voorheen precies bevond is niet bekend; het is mogelijk dat dit niet op de plaats van het eigenlijke Parijs was, maar rondom het huidige Nanterre[17].

In de 1e eeuw is aan de linkeroever van de Seine volgens het schaakbordpatroon een nieuwe Romeinse stad gebouwd. Lutetia telde in die tijd vijf- à zesduizend inwoners en was daarmee niet meer dan een middelgrote Gallische stad, in tegenstelling tot sommige andere steden zoals Lugdunum (het huidige Lyon) die veel groter waren (in de 2e eeuw telde Lugdunum waarschijnlijk tussen de 50.000 en 80.000 inwoners).

Volgens de overlevering werd Lutetia in de 3e eeuw door Dionysius van Parijs omgedoopt tot een christelijke stad. Toen het Romeinse Rijk in verval raakte, werd Lutetia overspoeld door de Grote Volksverhuizing, waarbij veel bewoners naar het versterkte île de la Cité vluchtten.

In de lente van 451 werd Parijs aangevallen door Attila de Hun. De Parisii en het meisje Genoveva of Geneviève, de latere patroonheilige van de stad, weerstonden de aanvallen van de Hunnen. Het beleg en de aanvallen van de Hunnen mislukten en zij dropen af naar Orléans.

[bewerken] Middeleeuwen

Gereconstrueerde plattegrond van het Parijs van 1223.

In 506 maakte koning Clovis I van Lutetia de hoofdstad van het Frankische Rijk. In de 8e eeuw werd er voor het eerste een kerk aan de andere kant van de Seine gebouwd, de Église Saint-Gervais-Saint-Protais. In 845 vonden de eerste plunderingen door de Vikingen plaats, waaraan pas bijna een eeuw later een eind kwam met het Verdrag van Saint-Clair-sur-Epte.

Vanaf 987 werd Frankrijk geregeerd door het Huis Capet, die aanvankelijk Orléans als verblijfplaats boven Parijs verkozen. In de loop van de 11e eeuw werd Parijs echter steeds meer het belangrijkste centrum van het Franse onderwijs en de koninklijke macht. Lodewijk VI was de eerste Franse koning die zich definitief in Parijs vestigde. Nog later bouwde Filips II zijn bekend geworden omheining om de stad. In deze periode werd Parijs ook steeds meer een internationaal handelscentrum, dankzij de rechtstreekse verbinding met het Foire du Lendit in het nabijgelegen Saint-Denis.

In 1163 begon bisschop Maurice de Sully met de bouw van de Notre-Dame.

In de 13e eeuw werd de rechteroever van de Seine drooggelegd, die tot dan toe moerassig was. Ook werd in deze tijd onder koning Lodewijk IX steeds meer handel met de Hanze gedreven en werden de eerste provoosten waaronder Étienne Boileau aangesteld, waardoor er dus een dubbel machtssysteem ontstond[18].

Als gevolg van de bloeiende handel werd Parijs steeds belangrijker. In de loop van de 14e eeuw was het inwonertal gegroeid tot 200.000[19]. Parijs was daarmee groter geworden dan Londen[20]. In 1328 kreeg de stad echter te maken met de pest, waardoor de bevolking een tijdlang afnam.

Toen koning Karel V zijn omheining rond Parijs bouwde, werden het huidige IIIe en IVe arrondissement aan de stad toegevoegd. De omheining strekte zich uit van Pont Royal tot aan Porte Saint-Denis.

De Honderdjarige Oorlog had tot gevolg dat provoost Étienne Marcel van de ontevredenheid onder het volk profiteerde om zelf meer macht te krijgen. Dit deed hij door middel van zijn Grote Verordening van 1357 en de door hem uitgelokte opstand van 22 februari 1358. De koning verbleef in die tijd niet in het centrum van de stad, maar in het later verwoeste Hôtel Saint-Pol en het Hôtel des Tournelles. In 1407 brak als reactie op de executie van Lodewijk I de burgeroorlog tussen de Armagnacs en Bourguignons uit. Deze strijd zou tot 1420 zou duren.

Vanaf 1420 werd Parijs bezet door de Engelsen. In 1429 lukte het Jeanne d'Arc niet om Parijs van de Engelsen te bevrijden. Karel VII en zijn zoon Lodewijk XI verbleven niet veel meer in Parijs omdat het een gevaarlijke stad was geworden. In plaats daarvan kozen ze de Loirevallei als voornaamste verblijfplaats.

Toen de bezetting eindelijk achter de rug was, werd er opnieuw een bouwwoede ontketend. Overblijfselen hiervan zijn de Pont Neuf en de tuinen van Luxemburg (les jardins du Luxembourg). Tussen 1422 en 1500 nam de bevolking van Parijs toe van 100.000 naar 150.000.

[bewerken] Renaissance en 18e eeuw

Plattegrond van Parijs uit 1787
Bestorming van de Bastille Saint-Antoine

In 1528 vestigde koning Frans I zich in Parijs en bepaalde dat er voortaan moest worden onderwezen in de exacte wetenschap[en en het humanisme. Hiervoor richtte hij in 1530 het Collège de France op. In dezelfde tijd steeg het aantal inwoners van Parijs naar 280.000, waarmee Parijs de grootste christelijke stad ter wereld bleef[21].

Op 24 augustus 1527 vond onder koning Karel IX de Bartholomeüsnacht plaats. De Franse Katholieke Liga Tijdens de Dag van de Barricaden van 1588 kwam de Katholieke Liga in opstand tegen Hendrik III, die vluchtte en werd vermoord[22]. In 1594 werd Hendrik IV de nieuwe koning na zich te hebben bekeerd.

Een nieuwe Dag van de Barricaden (1648) luidde het begin van de Fronde in, een periode die werd gekenmerkt door een economische crisis en wantrouwen jegens de koning[23].

Lodewijk XIV koos in 1677 Versailles als residentie. Vijf jaar later werd ook de Franse regering hier gevestigd, en nam Jean-Baptiste Colbert het bestuur over Parijs op zich. Tijdens zijn regeerperiode heeft Lodewijk XIV Parijs slechts 24 keer bezocht, wat zijn vijandigheid jegens de Parijse bevolking tekent[24]. Ondanks een sterftecijfer dat hoger was dan het geboortecijfer groeide de Parijse bevolking in deze tijd toch tot 400.000. Dit was te danken aan de grootschalige immigratie vanaf het platteland.

Tijdens de Verlichting was Parijs geliefde plaats voor de salons. De bekendste salon uit die tijd is van Marie-Thérèse Rodet Geoffrin. In dezelfde periode was sprake van een sterke economische en dmeografische groei, waardoor Parijs aan de vooravond van de Franse Revolutie reeds 640.000 inwoners had[25]

Regent Filips van Orléans ruilde in 1715 Versailles in voor het Palais-Royal. De jonge Lodewijk XV vestigde zich aanvankelijk in het Tuilerieënpaleis, om later alsnog terug te keren naar het kasteel van Versailles[26]. In die tijd vormde de Jardin du Luxembourg de oostelijke begrenzing van de stad. In 1749 besloot Louis XV de huidige Place de la Concorde in te richten, en in 1752 richttte hij een miliaire opleiding op[27]. In 1754 besloot hij ook tot de bouw van een kerk, die later bekend is geworden als het Panthéon[28].

Op 14 juli 1789 vond de bestorming van de Bastille plaats, een gebeurtenis die de Franse Revolutie inluidde.

[bewerken] 19e eeuw

Tijdens de heerschappij van Napoleon III werd Parijs grondig verbouwd door Georges-Eugène Haussmann. In Parijs woonden veel mijnwerkers in kleine huizen. Wijk voor wijk is afgebroken, en daarna is Parijs met brede boulevards en avenues en met grote pleinen opnieuw opgebouwd. Dat maakte het ook gemakkelijker de bevolking van Parijs onder controle te houden. De bekendste van die nieuwe avenues is de Avenue des Champs-Élysées. De huizen in Parijs hebben allemaal een lichte kleur, omdat ze met kalksteen zijn gebouwd. In de buurt van Parijs waren er veel kalksteengroeven.

Een van de zwartste dagen in de geschiedenis van Parijs was 28 mei 1871, toen 20.000 Parijzenaren het leven lieten tijdens een opstand die als de Commune van Parijs de geschiedenis is ingegaan.

[bewerken] 20e eeuw

Tijdens de Eerste Wereldoorlog bleef Parijs vrij van de Duitse bezetting, de Duitse legers bereikten Parijs niet. In de Tweede Wereldoorlog werd Parijs wel door de Duitsers ingenomen, in 1940. Op 25 augustus 1944 werd Parijs bevrijd. De geallieerden lieten de Fransen zelf de eer[bron?].

In 1900 en in 1924 heeft Parijs de Olympische Spelen georganiseerd.

In mei 1968 waren er overal rellen in Frankrijk, maar met name in Parijs.

[bewerken] 21e eeuw

Ook in het najaar van 2005 vonden rellen en plunderingen plaats, door vooral mensen van Noord-Afrikaanse komaf.

Parijs was kandidaat voor de Olympische Spelen van 2012[bron?], maar de keuze viel op Londen.

[bewerken] Demografie

De eigenlijke gemeente Parijs en tevens departement telt zo'n 2.150.000 inwoners op 10.525 hectare, wat neerkomt op een 20.400 inwoners per km². De regio Île-de-France telt 12 miljoen inwoners.

Parijs staat bekend om zijn multiculturele samenleving. Al sinds de middeleeuwen trekken immigranten richting Parijs, van de Nederlandse en Zweedse studenten die naar de studentenwijk quartier Latin trokken in de 14e eeuw tot de huidige Afrikanen en Oost-Aziaten.

De grootste groepen van buitenlandse komaf die nu in Parijs wonen komen uit de volgende landen:

  • Immigranten uit Spanje en Portugal kwamen tussen 1950 en 1975, vanaf 1975 kwamen er nog wel Spanjaarden en Portugezen maar wel veel minder.
  • Immigranten uit Marokko, Algerije, Tunesië, Libië en Egypte kwamen tussen 1950 en 2000, sinds enkele jaren komen er minder mensen uit deze landen.
  • Immigranten uit Centraal-Afrika en Zuid-Afrika kwamen tussen 1975 en 2000, hun aantallen blijven de laatste jaren stijgen.
  • Immigranten uit Vietnam kwamen tijdens de oorlog die daar aan de gang was. De immigranten kwamen tussen 1960 en 1980, hun aantal blijft stabiel hoewel er de laatste jaren steeds minder immigranten uit Vietnam zijn bijgekomen. Het aantal immigranten uit China is de laatste jaren wel gestegen.
  • Immigranten uit koloniën van Frankrijk zoals Guadeloupe, Martinique en Frans-Polynesië kwamen tussen 1960 en 2000, hun aantal blijft stabiel.
  • Immigranten uit Oost-Europa zoals Polen, Hongarije, Bulgarije en Roemenië kwamen pas vanaf de toetreding tot de Europese Unie: in 2004 voor Polen en Hongarije en 2007 voor Bulgarije en Roemenië. Hun aantal blijft sterk stijgen.

[bewerken] Voorsteden

Satellietfoto van de agglomeratie van Parijs. Hierop is duidelijk te zien is dat de verstedelijking zich heeft uitgebreid langs de dalen en de wegen langs de rivieroever.

Tussen 1870 en 1940 kreeg Parijs een nieuw aangezicht. Onder Napoleon III was de stad al aangepast aan de demografische ontwikkelingen, maar tot 1860 was de stad niet uigebouwd voorbij de enceinte de Thiers. Als gevolg van de zogeheten rurale exodus in combinatie met de economische groei was de stad echter overbevolkt geraakt. In deze tijd ontstond ook het begrip banlieue en werd er vaker van de région parisienne gesproken dan van de stad Parijs. De problemen die te maken hadden met infrastructuur werden pas opgelost in 1961, toen Paul Delouvrier op verzoek van Charles de Gaulle met de bouw van vijf geplande steden en het Réseau express régional begon. Deze uitbreiding ging echter tevens gepaard met een verdere spreiding van de bestuurlijke macht.

Terwijl de totale bevolking van Parijs lange tijd min of meer stabiel is gebleven, is het aantal mensen dat in de banlieues woont sinds het einde van de 19e eeuw sterk gestegen. Aan het begin van de 21e eeuw bijna 80% van de totale Parijse bevolking in de banlieues.

[bewerken] Cultuur

[bewerken] Uitgaansleven

In Parijs zijn zeer veel mogelijkheden om zich te vermaken. Overdag kan men naar één van de vele bezienswaardigheden gaan, 's avonds zijn er veel uitgaansmogelijkheden. Men kan naar het theater, opera, dans, muziek, bioscoop en cabaret.

Er zijn veel bars en nachtclubs. De Moulin Rouge en Le Lido zijn beroemde nachtclubs in Parijs, waar veel shows plaatsvinden. Verder zijn er veel elitenachtclubs waar er een streng deurbeleid geldt, en waar zeer hoge prijzen gevraagd worden. Bij de meeste clubs moet er entree betaald worden. Het populaire uitgaansleven van de Parijse jongeren concentreert zich tegenwoordig in de straten precies ten oosten en noordoosten van Place de la Bastille.

[bewerken] Theater

Parijs telt een aantal bekende en minder bekende theaters:

[bewerken] Eten en drinken

Restaurants zouden in 1767 in Parijs zijn uitgevonden.[bron?] In totaal zijn er nu ca. 8000 restaurants, uiteenlopend van tien driesterrenrestaurants tot vele bistro's en cafés waar men een menu kan bestellen. Vrijwel alle keukens van de wereld zijn in Parijs vertegenwoordigd.

Er zijn vele horecagelegenheden met terras in Parijs. Drinken op het terras is in Frankrijk echter een stuk duurder dan drinken binnen aan de bar.

[bewerken] Winkelen

Parijs is bekend vanwege de winkelmogelijkheden op het gebied van de mode, van eenvoudig tot haute couture, en parfums. De meeste winkels gaan om 09.00 uur open en sluiten om 19.00 uur. Op zondag is alles gesloten, afgezien van markten en kleine kruideniers. Tevens zijn in het IVe arrondissement de winkels in de wijken van de Marais en Île Saint-Louis geopend.

De enorme hoeveelheid winkels in Parijs, vooral in het centrum, bestaat uit:

  • warenhuizen (de bekendste hiervan zijn Galeries Lafayette, La Samaritaine (recent gesloten), Au Bon Marché, Marks & Spencer en Printemps)
  • winkelcentra zoals Les Halles
  • winkelstraten; place Vendôme en Rue du Faubourg Saint-Honoré voor de luxe merken tot de Champs-Élysées en Rue de Rivoli. Tevens heeft elk arrondissement een aantal eigen winkelstraten waar vooral de meer dagelijkse benodigdheden gekocht kunnen worden
  • vele soorten winkels en boetieks zoals o.a. voor kleding, schoenen, accessoires, boeken, muziek, parfums, delicatessen, huishouden, woninginrichting, kinderen, antiek, papier- en tekenmateriaal etc.
  • markten; er zijn ongeveer 70 markten in Parijs, die op verschillende dagen geopend zijn. De markt op Rue Mouffetard is de bekendste hiervan.

Bekende winkelstraten zijn:

[bewerken] Architectuur

Vergelijking van enkele hoge punten in Parijs

Het hoogste gebouw is de Eiffeltoren met een hoogte van 325 meter. Parijs heeft dankzij meer hoge gebouwen een eigen skyline gekregen. Doordat de ruimte schaars is moet men de hoogte in. Toch is er betrekkelijk weinig hoogbouw in vergelijking met bijvoorbeeld New York City.

Parijs bevat meer dan 80 wolkenkrabbers hoger dan 100 meter. Deze kan men onder andere vinden in La Défense. La Défense bevat 3.000.000 m² aan kantoorruimte. Het is hiermee het grootste zakencentrum van Europa. Veel van de wolkenkrabbers zijn tussen de 100 en 200 m hoog, zoals de Tour Fina met 190 m en de Tour Axa.

Ook in de wijk Montparnasse in het zuiden vindt men hoogbouw. Rondom het station Montparnasse vindt men een aantal wolkenkrabbers, waaronder de hoogste van Frankrijk, de Tour Montparnasse met een hoogte van 210 m. Het Hotel Meridien Montparnasse meet 120 m.

In het 13e arrondissement, evenals naast de Eiffeltoren langs de Seine zijn er vele hoge wolkenkrabbers van rond de 110 m.

Daarnaast vindt men rond de stations Austerlitz, Lyon en Bercy ook aantal hoge wolkenkrabbers, waaronder de Bibliothèque Nationale.

[bewerken] Belangrijke bezienswaardigheden

Notre Dame
Place de la Concorde
Cimetière du Père-Lachaise
Grand Palais gezien vanaf de Pont Alexandre III

Er zijn vele toeristische bezienswaardigheden in Parijs.

[bewerken] Monumenten en gebouwen

[bewerken] Kerken en kathedralen

[bewerken] Musea

Op cultureel gebied zijn er vele soorten musea. Parijs telt ongeveer 150 musea, van schilderkunst tot wetenschap en van natuur tot internationale culturen. Om de Parijse musea te bezoeken kan men gebruikmaken van een speciale museumpas (in het Frans Carte Musées et Monuments Paris et Île-de-France), waardoor men toegang heeft tot 60 musea en monumenten in Parijs en de directe omgeving (Île-de-France).

  • De meeste musea zijn gratis toegankelijk voor kinderen t/m 17 jaar.
  • De meeste musea zijn in het algemeen gesloten op maandag of dinsdag, 1 mei, 1 november, 25 november en feestdagen.
  • Gratis toegangsdagen musea en monumenten zijn er op elke eerste zondag van de maand.

Bekende musea in Parijs zijn:

Voor een overzicht van een deel van de 150 musea in Parijs zie de lijst van Parijse musea.

[bewerken] Straten

[bewerken] Bruggen

Er zijn veel bruggen in Parijs. Veel ervan verbinden de Seine met het Île de la Cité, waar de stad is ontstaan.

Enkele bekende bruggen in Parijs zijn:

[bewerken] Pleinen

[bewerken] Tuinen en parken

[bewerken] Overige plaatsen en bouwwerken

[bewerken] Bezienswaardigheden in de omgeving

Disneyland Resort Paris
1rightarrow.png Zie ook: Lijst van Parijse bezienswaardigheden

[bewerken] Politiek en bestuur

De gemeente (tevens departement) Parijs is verdeeld in twintig arrondissementen, die zelf weer onderverdeeld zijn in kwartieren (quartiers in het Frans). Parijs telt 80 quartiers.

Ieder arrondissement kiest zijn eigen arrondissementsraad. In totaal zijn er 517 arrondissementsraadsleden, uit hun midden worden de 163 leden van de raad van Parijs (conseil de Paris) gekozen. De leden van de raad van Parijs kiezen de burgemeester van Parijs.

De burgemeester van Parijs is momenteel Bertrand Delanoë.

[bewerken] Verkeer en vervoer

[bewerken] Luchtverkeer

Zoals veel grote steden wordt Parijs bediend door meerdere luchthavens.

De grootste daarvan, tevens het grootste vliegveld van Frankrijk en het op één na grootste van Europa na Heathrow, is Aéroport Charles de Gaulle (ook wel Roissy genoemd), ten noorden van Parijs. Ten zuiden van de stad ligt Aéroport d'Orly, de tweede luchthaven van Frankrijk en Parijs. Er zijn plannen om een derde grote internationale luchthaven te bouwen na Charles de Gaulle en Orly. Men is hierover in bespreking. Charles de Gaulle en d'Orly zijn direct met elkaar verbonden door een treindienst (RER Lijn B). Beide luchthavens kennen een kleine trambaan tussen de terminals; de Orlyval en de CDGVAL genoemd.

De Aéroport du Bourget was in het verleden de belangrijkste luchthaven, maar is nu de derde luchthaven van Parijs en ligt op 6,5 km van Parijs. Op deze luchthaven wordt iedere twee jaar (volgende in Juni 2009) de luchtvaartbeurs "Le Bourget" gehouden die bekend staat als een van de belangrijkste ter wereld. Aéroport de Beauvais ligt 50 km van het centrum van Parijs. Deze luchthaven is vooral aantrekkelijk voor budgetvluchten.

[bewerken] Wegverkeer

Boulevard Périphérique

Parijs beschikt over een uitgebreid wegennet, dat omgeven is door de Boulevard Périphérique (ring), de ring iets verder naar buiten wordt gevormd door de A86 en stukken van andere snelwegen (A3, A4) . Een groot aantal snelwegen komt uit op deze ring waardoor dit een van de drukste autosnelwegen is. Om het verkeer dat langs Parijs wil beter door te laten stromen wordt gewerkt aan een ring nog verder aan de buitenkant van Parijs, de A104/N104 (ook genoemd "La Francilienne").

In het centrum is het verkeer bijwijlen chaotisch, vooral tijdens de spits. De Place Charles de Gaulle (voorheen l'Etoile) waar twaalf lanen samenkomen bij de Arc de Triomphe is berucht vanwege zijn legendarische verkeerschaos.

In Parijs rijden 15.100 taxi's rond, die elke dag 500.000 passagiers vervoeren. Er zijn 745 taxistandplaatsen, waarvan er 205 een oproeppaal hebben. Taxi's zijn bevoegd over de busbanen te rijden, waardoor veel files vermeden kunnen worden.

Parijs is bereikbaar vanuit Nederland en België vanaf de A1 vanuit Rijsel en de A2 vanuit Brussel. Vanaf de A4 van uit Reims. Vanaf de A16 vanuit Amiens. Vanaf de A13 vanuit Rouen. Vanaf de A10 vanuit Le Mans. Vanaf de A16 vanuit Orléans. Vanaf de A6 vanuit Beaune. Vanaf de A5 vanuit Troyes.

[bewerken] Openbaar vervoer

1rightarrow.png Metro van Parijs
Gare du Nord

Parijs beschikt over een goed netwerk van openbaar vervoer. Naast een uitgebreide busdienst rijdt er een metro met 16 lijnen (1 tot 14, plus 3B en 7B) die aansluiten op een dicht net van RER-voorstadstreinen.

De tram van Parijs heeft in de agglomeratie van Parijs nu vier tramlijnen in gebruik. In het zuiden van Parijs, nog in het centrum, rijdt over een aparte brede trambaan tram T3 langs de Boulevards des Maréchaux.Tussen de noordelijke voorsteden Aulnay-sous-Bois en Bondy rijdt een tram-train(T4).

Parijs beschikt ook over 6 grote treinstations die elk een eigen regio van Frankrijk bedienen:

Andere grote treinstations zijn het Gare de Bercy, Marne-la-Vallée - Chessy en het treinstation op vliegveld CDG. De stations zijn kopstations, dit brengt met zich mee dat overstappen in Parijs vaak betekent dat je met de metro van het ene naar het andere station moet reizen.

[bewerken] Fietsen

Sinds medio juli 2007 telt Parijs 750 straatstallingen waar 10.000 fietsen klaar staan om gebruikt te worden.

Een abonnement voor een dag of een week kun je ter plekke met een bankpas/kredietkaart aanschaffen via een van de 750 schermen bij de stallingen. Een abonnement kost 1 euro voor een dag of 5 euro voor een week. Een borgsom van 150 euro wordt gereserveerd, maar niet afgeschreven. Hierna kies je een fiets uit, die het eerste half uur gratis is. Het tweede half uur kost een euro. Hierna wordt het snel duurder. Het systeem is dus vooral gunstig voor relatief korte ritten. Maar dat geeft niet want met 750 stallingen is de fiets vrijwel altijd vlak bij de bestemming te parkeren.

[bewerken] Media

Nationale en internationale media die gevestigd zijn in Parijs:

[bewerken] Televisie

[bewerken] Kranten

[bewerken] Partnersteden


[bewerken] Bekende en prominente inwoners

[bewerken] Geboren

[bewerken] Galerij

Sacré Coeur

Notre Dame vanuit het oosten

Parc Montsouris

Uitzicht over de rivier de Seine kijkend op het Louvre

[bewerken] Verwante artikelen

[bewerken] Externe links

Wikimedia Commons
Wikimedia Commons heeft meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen: Parijs.

[bewerken] Literatuur

Alfred Fierro, Histoire et dictionnaire de Paris, Éd. Robert Laffont, 1996, 1580 p.

[bewerken] Voetnoten

  1. ↑ http://www.parisinfo.com/uploads/9e//chiffres-cles-2009.pdf
  2. ↑ http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/recensement/populations-legales/commune.asp?depcom=75056
  3. ↑ http://www.insee.fr/fr/regions/idf/
  4. ↑ http://www.insee.fr/fr/regions/idf/faitsetchiffres/default.asp
  5. ↑ ↑ Mémoires de la Société nationale des antiquaires de France - 1875 - Ammien Marcelin nomme Lutèce sous le nom de Parisii à la fin du IVe siècle [archive]
  6. ↑ (en) [1]
  7. ↑ (en) Montmartre geraadpleegd op 29 april 2009
  8. ↑ http://fr.wikipedia.org/wiki/Anciennes_communes_de_Paris
  9. ↑ http://www.paris.fr/portail/accueil/Portal.lut?page_id=4946&document_type_id=5&document_id=3079&portlet_id=10579
  10. ↑ a b http://www.mnhn.fr/mnhn/geo/collectionlutetien/lutetien3-2.html
  11. ↑ http://www.mnhn.fr/mnhn/geo/collectionlutetien/fichebp.html
  12. ↑ http://www.mnhn.fr/mnhn/geo/collectionlutetien/fichebp2.html
  13. ↑ http://www.annales.org/archives/x/lemoine4.html
  14. ↑ (fr) Géographie de la capitale - Le climat geraadpleegd op 29 april 2009
  15. ↑ (en) Weer en klimaat Waether MSN; geraadpleegd op 29 april 2009
  16. ↑ http://www.ina.fr/
  17. ↑ http://www.lemonde.fr/cgi-bin/ACHATS/acheter.cgi?offre=ARCHIVES&type_item=ART_ARCH_30J&objet_id=1092376&clef=ARC-TRK-D_01
  18. ↑ http://www.paris.fr/portail/accueil/Portal.lut?page_id=6594&document_type_id=5&document_id=16467&portlet_id=14992
  19. ↑ http://www.paris.fr/portail/accueil/Portal.lut?page_id=5427&document_type_id=5&document_id=8716&portlet_id=11661
  20. ↑ http://www.cch.kcl.ac.uk/legacy/teaching/av1000/numerical/problems/london/london-pop-table.html
  21. ↑ http://www.paris.fr/portail/accueil/Portal.lut?page_id=5427&document_type_id=5&document_id=8716&portlet_id=11661
  22. ↑ Alfred Fierro, Histoire et dictionnaire de Paris, Éd. Robert Laffont, 1996, p. 62-64
  23. ↑ Alfred Fierro, Histoire et dictionnaire de Paris, Éd. Robert Laffont, 1996, p. 68-73
  24. ↑ Alfred Fierro, Histoire et dictionnaire de Paris, Éd. Robert Laffont, 1996, p. 74-78.
  25. ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=26207
  26. ↑ Alfred Fierro, Histoire et dictionnaire de Paris, Éd. Robert Laffont, 1996, p. 78-81.
  27. ↑ Jean Favier, Paris, 2000 ans d'histoire, p. 195-196
  28. ↑ Jean Favier, Paris, 2000 ans d'histoire, p. 492-493


Steden in Frankrijk met meer dan 100.000 inwoners Vlag van Frankrijk

Aix-en-Provence · Amiens · Angers · Argenteuil · Besançon · Bordeaux · Boulogne-Billancourt · Brest · Caen · Clermont-Ferrand · Dijon · Grenoble · Le Havre · Le Mans · Limoges · Lyon · Marseille · Metz · Montpellier · Montreuil · Mulhouse · Nancy · Nantes · Nice · Nîmes · Orléans · Parijs (Paris) · Perpignan · Reims · Rennes · Rijsel (Lille) · Rouen · Saint-Denis · Saint-Étienne · Saint-Paul · Straatsburg (Strasbourg) · Toulon · Toulouse · Tours · Villeurbanne
Unesco Cultural Heritage logo.svg Werelderfgoed in Frankrijk Flag of France.svg

Abbdijkerk van Saint-Savin sur Gartempe · Kathedraal van Amiens · Romeinse en romaanse monumenten van Arles · Historisch centrum van Avignon · Basiliek van Vézelay op de Colline Eternelle · Belforten in België en Frankrijk · Bordeaux, Port de la Lune · Canal du Midi · Straatsburg: Grande- Île · Kathedraal van Bourges · Golf van Porto: Calanches de Piana, Golfe van Girolata, Scandola Reservaat · Historische vestingstad Carcassonne · Kathedraal Notre Dame, voormalig klooster van Saint-Remi en Paleis van Tau in Reims · Kathedraal van Chartres · Cisterciënzer Abdij van Fontenay · Le Havre, stad herbouwd door Auguste Perret · Loirevallei tussen Sully-sur-Loire en Chalonnes-sur-Loire · Historisch Lyon · Mont-Saint-Michel en baai · Paleis en park van Fontainebleau · Paleis en park van Versailles · Parijs: oevers van de Seine · Place Stanislas, Place de la Carrière en Place d'Alliance, Nancy · Pont du Gard · Prehistorische locaties en beschilderde grotten in de Vézèrevallei · Provins, stad van middeleeuwse jaarmarkten · Pyreneeën · Mont Perdu · Pelgrimsroutes in Frankrijk naar Santiago de Compostella · Romeins theater en omgeving en de triomfboog van Orange · Zoutziederij Salins-les-Bains en Koninklijke zoutziederij Arc-et Senans · Rechtsgebied van Saint-Émilion · Vestingwerken van Vauban · Lagunes van Nieuw-Caledonië: rifdiversiteit en ecosystemen
Hoofdsteden in Europa

Amsterdam · Andorra la Vella · Athene · Belgrado · Berlijn · Bern · Boedapest · Boekarest · Bratislava · Brussel · Chisinau · Dublin · Helsinki · Kiev · Kopenhagen · Ljubljana · Londen · Lissabon · Luxemburg · Madrid · Minsk · Monaco · Moskou · Nicosia · Oslo · Parijs · Podgorica · Praag · Pristina · Reykjavik · Riga · Rome · San Marino · Sarajevo · Skopje · Sofia · Stockholm · Tallinn · Tirana · Valletta · Vaticaanstad · Vaduz · Vilnius · Warschau · Wenen · Zagreb
RomanW-01.png

Ontvangen van "http://nl.wikipedia.org/wiki/Parijs"
Persoonlijke instellingen
in andere talen