Parkstad Limburg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Parkstad Limburg
Parkstad Limburg.png
Gemeente Inwoners Oppervlakte
2010 1964[1]
Heerlen 88.022 75.285 45,50 km²
Kerkrade 46.627 50.766 22,17 km²
Landgraaf 37.468 24,69 km²
Nuth 15.681 32,63 km²
Brunssum 28.840 25.796 17,29 km²
Voerendaal 12.418 31,55 km²
Simpelveld 10.881 16,03 km²
Onderbanken 7.892 21,24 km²
Hoensbroek 22.715
Schaesberg 15.339
Ubach over Worms 10.464
Nieuwenhagen 8.677
Eygelshoven 6.377
Totaal 252.332 215.419[2] 211,10 km²

Parkstad Limburg is een bestuurlijk samenwerkingsverband in Zuidoost-Limburg, met in totaal 255.000 inwoners. De gemeenten Heerlen, Kerkrade, Landgraaf, Brunssum, Nuth, Voerendaal, Simpelveld en Onderbanken vormen samen Parkstad Limburg.

Een deel van Parkstad staat nog altijd bekend als Oostelijke Mijnstreek en tot 1998 heette het samenwerkingsverband ook 'Streekgewest Oostelijke Mijnstreek'. Het voorvoegsel 'Parkstad' verwijst naar de karakteristieke, ruimtelijke ordening van mijnkoloniën die onderling gescheiden zijn door landbouwgebieden of natuur. De naam Parkstad Limburg is bedacht door de Kerkraadse oud-burgemeester Thijs Wöltgens. Het karakteristieke van de omgeving is de grote verwevenheid tussen het platteland en de stad. In de stedelijke gebieden liggen vele groene eilanden en groenstroken die doorlopen naar het platteland, zodat de overgang van stedelijk naar landelijk natuurlijk verloopt. Een deel van de Parkstad vormt geen onderdeel van de Oostelijke Mijnstreek, maar van de streek Heuvelland. Dit zijn de gemeenten Nuth, Simpelveld en Voerendaal.

Geografie[bewerken]

Parkstad Limburg meet ongeveer 15 bij 20 kilometer en grenst aan twee kanten aan Duitsland. Het landschap bestaat uit een aantal oude beekdalen die door het gebied lopen. De beken zijn in het verstedelijkte deel verdwenen of onzichtbaar gemaakt. In de groengebieden worden zij sinds enkele jaren in hun oude vorm opnieuw vormgegeven. Het glooiende Parkstad loopt aan de westkant over in het Limburgs Heuvelland en aan de oost- en zuidkant in de uitlopers van de Duitse Eifel. In Kerkrade, in het zuiden, is het Parkstad Limburg Stadion gevestigd, dat onder meer als voetbalstadion dienst doet voor Roda JC. In het noordwesten grenst de regio aan het beekdallandschap van de Westelijke Mijnstreek. De binnenring is aangelegd en om de bereikbaarheid van de regio optimaal te verbeteren wordt in 2011 begonnen met de aanleg van de Buitenring, ook wel Parkstadring genoemd.

Parkstad Limburg is naast een groen glooiend landschap ook een stedelijk gebied met circa 255.000 inwoners. De stedelijke bebouwing van de regio concentreert zich op de hogere gedeelten van het beekdallandschap. De stedelijke structuur wordt gevormd door de bebouwing van de kernen Brunssum, Heerlen, Landgraaf en Kerkrade. Deze bebouwing loopt zonder onderbreking van Kerkrade in het zuiden via Heerlen naar Brunssum in het noordoosten en Landgraaf in het zuidoosten door.

In het deel van dit gebied dat bekendstaat als Oostelijke Mijnstreek is tussen circa 1900 tot circa 1975 op industriële wijze steenkool gewonnen. Inmiddels zijn alle steenkoolmijnen en mijnterreinen ontmanteld en heringericht als woonwijken, recreatiegebieden of bedrijventerreinen. Deze herstructurering staat bekend onder de naam 'Van zwart naar groen'.

Bestuur en politiek[bewerken]

Vanaf 2010 hoort ook de gemeente Nuth weer bij Parkstad Limburg. Dit was eerder al het geval tot 2003.

Bestuurlijke organisatie[bewerken]

De stadsregio Parkstad Limburg kent een Parkstad Raad en een Parkstad Bestuur. De Parkstadraad bestaat uit 37 stemgerechtigde leden en worden benoemd uit de afzonderlijke gemeenteraden van deze gemeenten. De leden van het Bestuur worden door de Raad aangewezen. Daarbij wordt geselecteerd uit de leden van de verschillende colleges van burgemeester en wethouders. De onafhankelijke voorzitter zit de vergaderingen voor, geeft sturing en is de verbindende partij tussen Parkstadraad, Parkstadbestuur en de ambtelijke organisatie.

Leden Parkstad Bestuur[bewerken]

Op 26 april 2010 is het nieuwe Parkstadbestuur benoemd. De nieuwe regeling gaat uit van een onafhankelijke voorzitter. De secretaris is de heer P. Bertholet, directeur van de stadsregio Parkstad Limburg

  • Voorzitter: De heer dr. G.H.M. (Gerrit) van Vegchel
  • Gemeente Brunssum: De heer ing. E. (Eric) Geurts
  • Gemeente Heerlen: De heer dr. P.F.G. (Paul) Depla
  • Gemeente Kerkrade: De heer mr. P.J.B.C. (Peter) Thomas
  • Gemeente Landgraaf: De heer A. (Andy) Dritty
  • Gemeente Nuth: De heer mr. H. (Huub) Vos
  • Gemeente Onderbanken: Mevrouw M.A.H. (Mirjam) Clermonts-Aretz
  • Gemeente Simpelveld: De heer mr. R. (Richard) de Boer
  • Gemeente Voerendaal: Mevrouw drs. S.M.F.(Suzanne) Lipsch

Demografie[bewerken]

Demografisch gezien neemt Parkstad een bijzondere positie in Nederland in. Het geboortecijfer is lager en de vergrijzing groter dan elders in Nederland. Met als gevolg een natuurlijke krimp van de bevolking. Een extra bevolkingsverlies door de migratie naar Duitsland en België komt daar nog bij.

Vergrijzing en ontgroening[bewerken]

Demografische ontwikkeling PL.png

De regio geldt momenteel als een van de meest vergrijzende gebieden van Nederland. In 2006 is ongeveer 1 op de 4 inwoners ouder dan 65 jaar (bron: Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Op grond van een CBS-prognose (CBS 2006) zal in 2025 ongeveer 1 op de 3 inwoners ouder zijn dan 65 jaar. (zie de grafiek Ontwikkeling bevolkingssamenstelling Pl 2006 - 2025). Voor Nederland ligt het gemiddelde in 2025 op circa 1 op de 4 mensen als 65-plusser (de situatie die in Parkstad Limburg reeds in 2006 ingetreden is). Onderstaande tabel laat de verwachte percentuele veranderingen voor 3 leeftijdsgroepen zien:

Leeftijdsgroep 2006 2025 stijging/daling
0 - 20 jaar 50 098 38 323 -24%
20 - 60 jaar 133 524 98 821 -26%
60 - 100 jaar 57 542 70 342 +22%

Naast de ontgroening (minder jongeren) en de vergrijzing (meer ouderen) is ook de sterke daling van de groep in de arbeidsproductieve leeftijd 20 tot 60 jaar opmerkelijk.

Bevolkingsdaling[bewerken]

Ook wat betreft de daling van de bevolking loopt de regio voor op de rest van Nederland. De CBS-prognose (CBS 2006) gaat uit van een bevolkingsdaling van meer dan 30.000 inwoners in de periode 2006-2025. De daling van het inwonertal is in 1997 ingezet en heeft verstrekkende sociale en economische gevolgen voor de regio. Zie ook de grafiek 'Bevolkingsontwikkeling 2006 - 2025 per grootstedelijke agglomeratie'. Deze grafiek geeft de verwachte ontwikkeling per grootstedelijke agglomeratie weer. De grootstedelijke agglomeratie Heerlen bestaat op grond van de CBS-definitie uit de gemeenten Heerlen, Kerkrade, Landgraaf en Brunssum en omvat niet de gemeenten Simpelveld, Voerendaal en Onderbanken.

Prognose bevolkingsontwikkeling per ga.png

Economie[bewerken]

Steenkoolwinning[bewerken]

Ranglijst hoge inkomens

In de periode 1900 tot 1960 draaide de economie in de regio voornamelijk rondom de steenkoolwinning. De streek, ook wel de Oostelijke Mijnstreek genoemd, behoorde tot de welvarendste gebieden van het land. In 1955 stonden de vier grootste gemeenten (Heerlen, Kerkrade, Brunssum en Landgraaf) uit de streek in de top 25 van gemeenten met het hoogste aantal hoge inkomens (zie afbeelding 'Ranglijst gemeenten met aantal hoge inkomens').

Na 1960 kreeg de steenkool snel concurrentie van andere andere energiebronnen zoals olie en gas. In 1965 werd door het kabinet besloten om de mijnindustrie te sluiten omdat de exploitatie niet langer rendabel was. Veel hoger opgeleide werknemers trokken in de periode 1960 - 1970 weg uit de regio om elders te gaan werken. Op 31 december 1974 werd de laatste steenkoolmijn in de regio, de Oranje-Nassau I, gesloten. Met de sluiting van de steenkoolmijnen verdween een groot aantal banen.

Na de mijnindustrie[bewerken]

In de periode vanaf 1970 begon de regio aan de economische herstructurering. Dit is grotendeels gelukt maar de regio behoort niet langer meer tot de welvarendste gebieden van het land. In 1975 stonden de vier grote Parkstadgemeenten op de laagste plaatsen(van de lijst met 570 gemeenten) van de ranglijst van hoge inkomens.(zie afbeelding 'Ranglijst gemeenten met aantal hoge inkomens')

De vervangende werkgelegenheid concentreert zich vooral in de industrie en de niet-commerciële dienstverlening. Vanaf 1980 heeft de economie in de regio het zwaar te verduren van de toenemende concurrentie uit lagelonenlanden. In deze periode verdwijnt ook weer veel werkgelegenheid in de industrie.

Economische ontwikkelingen[bewerken]

De arbeidsparticipatie en het opleidingsniveau van de beroepsbevolking in de regio is nog steeds de laagste van Nederland. Het aantal huishoudens met een uitkering is het hoogst van Nederland in het stadsgewest Heerlen (volgens de CBS-definitie van 'stadsgewest Heerlen' is dit het gebied van Parkstad Limburg inclusief Nuth). Ook het aantal mensen werkzaam in de sociale werkvoorziening is in de regio hoger dan elders. De reden hiervan is dat na de mijnsluiting veel oud-mijnwerkers in de sociale werkvoorziening zijn beland.

Op de lange termijn blijft de ontwikkeling van de werkgelegenheid volgens de laatste prognose van het Centrum voor Werk en Inkomen (CWI 2006) (voor de periode 2006-2011) achter bij die van de rest van Nederland. Als oorzaak wordt door het CWI de bevolkingsdaling genoemd. Daarnaast heeft naast het lage opleidingsniveau van de beroepsbevolking de voortgaande sanering in de industrie een negatief effect op de economische ontwikkeling.

In 2005 heeft de provincie Limburg in reactie op de kabinetsnota Pieken in de Delta, waarin voor Nederland de hoofdlijnen van de toekomstige economische ontwikkeling zijn benoemd,[3] de Versnellingsagenda vastgesteld.[4] In de Versnellingsagenda zijn 3 projecten opgenomen die de regio een op technologie en innovatie gerichte impuls moeten geven. Voorts zijn de gemeenten Maastricht, Sittard-Geleen en Heerlen een samenwerking onder de naam Tripool Zuid-Limburg gestart. Deze samenwerking is erop gericht de economische structuur van Zuid-Limburg te versterken. Voorts is in de regio ook de publiek-private Ontwikkelingsmaatschappij Parkstad Limburg actief die met een aantal projecten voor nieuwe economische impulsen probeert te zorgen.

Van diverse kanten wordt gewerkt aan een economisch sterk Parkstad. Om de economische ontwikkeling van de regio te sturen, is de afgelopen jaren door Parkstad gekozen voor een beperkt aantal economische speerpunten. Nieuwe Energie, Toerisme en Recreatie, Zorg, Financieel Administratieve dienstverlening en de ontwikkeling van een Parkstad Centrum. Hiermee kan een beter toegankelijke regio met een dynamisch stadscentrum, met nieuwe en vernieuwende werkgelegenheid de bestaande arbeidsmarkt bedienen en hoger opgeleiden aantrekken en vasthouden. Met de vaststelling van het Regioprogramma in 2010 is een verdeelsleutel gemaakt voor de investeringen in een duurzaam vitale regio.

Regioprogramma Parkstad[bewerken]

Het Regioprogramma schetst de visie op de toekomst (Parkstad 2040) en de strategie tot 2020.[5] Op die basis worden de komende jaren alle uitvoeringsprojecten beoordeeld en geselecteerd. De bevolkingsaantallen lopen terug in Parkstad. Anticiperen hierop door te zoeken naar kansen is voor de regio van groot belang. Zoals het verbeteren van het woningaanbod, vergroten en verbeteren van het groenareaal, beter afstemmen van het retailaanbod. Investeren in de duurzame economische vitaliteit van Parkstad om de potentie van de regio te vergroten. Het Regioprogramma steunt op de Strategische Agenda die in samenwerking met de Provincie Limburg is vastgesteld.

Gebiedsontwikkeling Parkstadring[bewerken]

In 2011 start de aanleg van de Buitenring Parkstad. De Buitenring[6] bevordert niet alleen de bereikbaarheid en verbindingen van de regio met de omgeving, maar geeft ook de economische ontwikkelingen in en de duurzaamheid van de regio een impuls. Het woon- en leefmilieu in het gebied wordt opgewaardeerd.

Nieuwe Energie[bewerken]

In het verleden was Parkstad Limburg het energiecentrum van Nederland voor de winning van steenkool. Nu, in de 21ste eeuw, ontstaat er in datzelfde gebied een kennis-,toepassing- en productiecluster rondom Nieuwe Energie. Dit is de open campus op het grensoverschrijdend bedrijventerrein Avantis en Solland Solar.Bij Nieuwe Energie ligt de focus op twee energiebronnen, te weten zonne-energie en geothermie.

Toerisme en recreatie[bewerken]

Afgelopen jaren was Parkstad Limburg de snelst groeiende toeristische regio van Nederland. Deze lijn wordt doorgetrokken waarbij de Oostflank van Parkstad als meest kansrijk gebied wordt betiteld, met de meeste attracties.

Onderwijs[bewerken]

De economische bedrijvigheid in de regio is afhankelijk van het kwalitatieve en kwantitatieve aanbod van een beroepsbevolking. Voor goede scholing richt Parkstad zich op een evenwichtige onderwijsspreiding, doorontwikkeling van de regionale kennisinfrastructuur en competentieontwikkeling van de beroepsbevolking. De regio kent een gevarieerd aanbod van onderwijs- en kennisinstellingen. In Heerlen is ook de Open Universiteit gevestigd.

Internationale samenwerking[bewerken]

Parkstad ligt in een regio die kansen biedt voor grensoverschrijdende samenwerking. Door met euregionale grenspartners op te trekken versterken de regio's elkaars economieën en profiteren van wederzijdse kennis. Door deze samenwerking,zoals ook met de regio Aken/Städteregion Aachen, geeft Parkstad Limburg vorm aan een grensoverschrijdende netwerkstad met één arbeidsmarkt dat een gebied bestrijkt van ruim 800.000 inwoners.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Gegevens uit 1964 afkomstig van Provinciale Waterstaat Limburg Maastricht in het kader van het 'Projekt Snelweg Nuth-Duitse grens' bij Schinveld (SW 18) genoemd. Deze vierbaanssnelweg werd in 1975 door Rijkswaterstaat als overbodig geschrapt vanwege de aanwezigheid van voldoende infrastructuur en wegen met ruime overcapaciteit in het Oostelijke Stadsgewest (nu Parkstad Limburg).
  2. Onzinnige vergelijking; Parkstad Limburg bestond in 1964 niet. Bovendien incorrecte optelling (zonder Voerendaal, Simpelveld, Onderbanken, enz.).
  3. "Nota Pieken in de Delta: Gebiedsgerichte economische perspectieven," Uitgave van het Ministerie van Economische Zaken, directie Ruimtelijk Economisch Beleid (Den Haag, juli 2004).
  4. "Versnellingsagenda Limburg," Provincie Limburg (oktober 2005).
  5. Regioprogramma "Naar een duurzaam vitale regio," Parkstadraad, Stadregio Parkstad Limburg (12 juli 2010).
  6. Buitenring Parkstad Limburg